Bugun...

Aceh Bölgesinde Sorun Neydi, Nasıl Çözüldü?

Endonezya’da Sumatra adasının Kuzey kesiminde yer alanAceh bölgesinde çatışmalar (1975-2005) 30 yıl süreyle devam etti. Bu süreçte Özgür Aceh Hareketi (GAM-Gerakan Aceh Merdakam) Endonezya devletine karşı bağımsızlık sağlamak hedefiyle silahlı mücadele yürüttü.
facebook-paylas
 Tarih: 17-10-2015 17:11:29  -   Güncelleme: 17-10-2015 18:28:29

Aceh Bölgesinde Sorun Neydi, Nasıl Çözüldü?

Tarihsel Arka Plan ve Meselenin Kökeni

 

Kısaca meselenin başlangıç  noktasına gelecek olursak, Endonezya’nın ilk Devlet Başkanı olan Sukarno yönetiminin (1949) verdiği “özerklik” sözünü tutmaması çatışmaların fitilini ateşleyen ilk gelişme olmuştu. Verilen söz tutulmadığı gibi Aceh, idari  açıdan Sumatra’da komşu bölgeyle birleştirilmişti. Aceh’in Müslüman çoğunluğu bu şekilde beş “seküler” prensip olarak ifade edilen pancasila (demokrasi, dinsel nötralizm, ulusçuluk, hümanizm, sosyal adalet) sisteminde bir alt-kimlik olarak yaşamak zorunda kalmışlardı. 
Aceh’te ilk ayaklanma 1953 yılında yaşandı. Aceh’li politik lider ve eski Genel Vali Daud Beureuehpancasila’yı reddettiğini açıklayıp, Endonezya’da bir İslam devleti kurmaya çalışan Dar-ül İslam hareketini desteklediğini açıklamıştı. Bu süreçte çatışmalar 1959 Mayıs ayında güvenlik önlemleri ve anlaşma karışımı bir uzlaşmayla sona erdi. Gerçi bu tarihten itibaren Aceh bölgesi dinsel uygulamalar ve eğitim konularında ayrıcalıklı bölge olarak ilan edilmişti.


Sukarno sonrasında (1967) Başkan Suharto’nun ‘yeni düzen’inde Endonezya devleti politik ve ekonomik düzeylerde merkezileşme çabaları içerisine girdi. Endonezya ulusal kimliği, tüm etnik, dinsel, bölgesel kimliklerin üzerinde yer alıyordu ve bu doktrine uyulması zorunlu kılınmıştı. 1971 yılında Aceh’in Kuzey bölgesinde doğal gaz bulunması,bölgeyi bir kez daha sahnenin ortasına yerleştirdi.


Doğal gazi petrol vs yatırımları bölgenin yapısını tamamen değiştiriyordu. Köylüler topraklarını kaybederken, balıkçılar geleneksel uğraşlarını terk etmek zorunda bırakıldılar. Kır-şehir dengesi değişmiş, yabancı işçiler ve yabancı yatırımcıların gelmesiyle demografik yapı kökten değiştirilmişti. Endüstrileşme ve çevre kirliliği buna eklenmiş, ancak bölge halkına alternatif istihdam ve yaşam olanakları sunulmamıştı.
İşsizlik ve yoksullukla beraber,alkolizm, kumar, fuhuş, uyuşturucu, kriminal olayların yaygınlaşmasıyla bir çok sosyal ekonomik tabanlı sorunlar baş göstermişti. Asıl sorun buydu. Aceh’li Müslüman kesim “dışarıdan gelenlerin” endüstrileşmenin meyvesini yediklerini görüyor ve tepki gösteriyorlardı. 

 


Gerakan Aceh Merdakam’ın Kuruluşu ve İdeolojisi

 

GAM 1976 yılı Ekim ayında kuruldu. Kurucusu Hasan di Tiro, Hollanda sömürgeciliğine karşı mücadele etmiş olan efsanevi kahraman Teungku Chik di Tiro’nun torunuydu. Amerika’da eğitim görmüş ve burada BM Endonezya Temsilciliğinde görev almıştı. 1953 yılında görevini bırakıp Dar-ül İslam hareketine katıldı. Aceh’e dönmesinin iki nedeni vardı. Birincisi erkek kardeşinin hastanede “Java yönetiminin askeri ajanları olan doktorların elinde” ölmesiydi. Diğer neden ise ailesinin üzerinde tarihsel bir sorumluluk olarak görülen, Aceh’in bağımsızlığı için çalışmak zorunda olmasıydı. Bir üçüncü iddia ise spekülatif olmakla birlikte, Mobil Oil Indonesia’nın (MOI) Aceh bölgesindeki boru hattı ihalesini, Amerikan Bechtel şirketine kaybetmiş olmasıydı. 1976-1979 arasında GAM’ın henüz çok zayıf olduğu koşullarda son derece sınırlı çatışmalar yaşandı. Halkın desteği çok sınırlı ve lokal düzeydeydi. 


GAM ideolojik olarak “Jakarta rejiminin bütün politik kontrol aygıtlarından kurtulmayı hedefleyen bir ulusal hareket” niteliğinde oluşmuştu. Aceh Sultanlığının 1873 yılında Hollanda sömürgeciliğine karşı savaşımını referans alıyorlardı. Aceh, Endonezya Cumhuriyeti’ne (1945) gönüllü olarak katılmamıştı. GAM özellikle ilk on beş yıllık dönemde anti-kapitalist ve anti-emperyalist motiflerle hareket ediyordu. 


GAM, etnik (Suku) dinsel (müslüman), tarihsel ve hatta kan bağına dayalı (aşiret) ve dil ilişkilerinin olduğu son derece sıkı bağlarla sarmalanan bir topluluğun temsilcisi olarak hareket ediyordu. İslam GAM açısından tamamlayıcı bir unsur olmaktaydı. Özellikle ilk dönemler (ulusal hareketlerde 70’li yıllarda hakim olduğu üzere) islam vurgusu daha azdı ve ulusal aidiyet çok daha fazla ön plandaydı. İleriki yıllarda İslam tamamen belirleyici bir noktaya ulaştı. Hareketin vurgusu İnsan Hakları ve Demokrasi konularına kaydı. 2002 Temmuz Stavanger Deklarasyonu’nda bağımsızlık talebi bir Sultanlık olarak değil Cumhuriyet şeklinde formüle edilmekteydi.


Savaşın Birinci Aşaması: Nanggala Askeri Operasyonu (1977-1979) 

Aceh’teki çatışmalar üç aşama geçirdi. İlk çatışmalar 1976 yılı Ekim ayında başladı. Aceh’in gizlice sömürgeleştirildiği teziyle yol çıkan GAM’ın Aceh’in bağımsızlığını hedefleyen çabaları Endonezya yönetiminin güvenlik önlemleriyle karşılık buldu. GAM Lideri di Tiro’nun, Aceh’te  “bağımsızlık” deklarasyonunun ardından Endonezya ordusu son derece ağır operasyonlar yürüttü.


Ancak genel kanaat operasyonların GAM tarafından yayınlanan bildirilerde Bechtel ve Mobil Oil Indonesia personelinin bölgeyi terk etmeleri ve bu arada Amerikalı bir müteahhitin öldürülmesi ve iki kişinin yaralanması eylemi üzerine başladığı yönündeydi. Dolayısıyla bu tür eylemlerin tetikleyici rol oynadığı söylenebilir.
1979 sonunda Endonezya yönetimi hiç yabancısı olmadığı kontr-gerilla operasyonlarına hız verdi. Ölümler, tutuklamalar, işkence olayları yaygınlaştı. Ana amaç, bölgede “güven ve istikrarın sağlanması ve GAM’ın tasfiye edilmesi ve LNG Projesinin gerçekleştirilmesi”ydi. Operasyonlar beklenen sonucu verdi ve GAM liderliği yurt dışına çıkmak veya yer altına çekilmek zorunda kaldı. 


Savaşın İkinci Aşaması: Kolakops Jaring Merah (1989-1998)

 

Çatışmalarda ikinci aşama 1989-1998 yılları arasını kapsadı. Bu süreçte uluslararası destek arayışında olan GAM liderliği bu desteği somut olarak Libya Lideri Kaddafi’den gördü. GAM üyeleri (1986-1989) bu ülkeden eğitim dahil her tür desteği aldılar. Buna ek olarak GAM askeri liderliği komşu ülke olan Malezya’ya yerleşti. Ayaklanmayı bastırma operasyonları, Kolakops Jaring Merah (Kızıl Ağ Operasyonu) olarak başlatıldı. Kopassus Özel Birlikleri bölgeye gönderildi. Aceh bu yıllar arasında daerah operasi militer (DOM- askeri operasyon bölgesi) olarak tanımlanıyordu. Kontr-gerilla programlarına uygun olarak güvenlik güçlerine yardımcı olmak üzere Hükümetin girişimiyle pertahanan keamanan rakyatsemesta (Halkın Topyekun Savunma ve Güvenlik Sistemi) kuruldu. Bu alanda yaklaşık altmış bin kişinin çeşitli düzey ve alanlarda mobilize edildiği açıklanmıştı. Bu yıllarda Endonezya ordusunun operasyonları sonucunda yaşamlarını yitirenler konusunda verilen rakamlar oldukça çelişkiliydi. Öldürülenlerin ve işkence görenlerin kaybedilenlerin sayısı, tarafların açıklamalarına göre, iki bin ile kırk bin arasında değişmektedir. GAM liderleri bu operasyonlar esnasında tekrardan komşu Malezya’ya kaçtılar. Operasyonların bundan sonraki safhasında “güvenlik önlemlerinin sertleştirilmesi” olarak gerçekleşti. 


Savaşın Üçüncü Aşaması: Post-Suharto Kontr-gerilla Operasyonları

 

Üçüncü aşama 1998 yılından itibaren başladı. 1998 Mayıs ayında Suharto’nun iktidarının sona ermesi, uluslararası kamuoyunda yükselen insan hakları ihlallerini kınayıcı yaklaşımlar  ve 1999 yılında Doğu Timor’un kaybedilmesi üzerine Endonezya yönetimi kontr-gerilla politikalarını gözden geçirme kararı aldı. Daha önce özerklik konusu açıklanmış olmakla birlikte, Aceh bölgesine daha geniş özel otonomi vermek ve GAM ile anlaşma imzalamak için harekete geçti.

 
1999 Nisan ayında Başkan B. J. Habibie yönetiminde merkezi yetkilerin yerel yönetimlere devrine ilişkin  22 ve 25 sayılı yasalar Endonezya Parlamentosu’nda kabul edildi. Gerçi bu yasalar epeyce bir süre uygulama şansı bulamadılar. Ancak bu vesileyle merkezi yönetimin Aceh meselesinde vereceği “tavizlerin” bir çerçevesini görmek mümkün olmuştu. Hükümet önceki özerklik anlaşmasına kıyasla biraz daha “bonkör” davranmıştı. Enerji zengini olan Aceh bölgesinde bu yasalara göre, petrolün % 15, doğal gazın % 30 ve kereste üretiminin % 80 kısmının yerel yönetimin kullanımına bırakılması kararlaştırılmıştı. Aceh bölgesi bu ekonomik ayrıcalıkların yanı sıra 44 sayılı yasayla, din işleri, eğitim, kültür meselelerinde (şeriat) özerk bir yapıya kavuşturulmuş oluyordu. Ancak bu “yasa” bir değişime yol açmadı.


2001 yılı 11 Nisan tarihinde Başkan Abdurrahman Wahid tarafından açıklanan 4 no’lu Başkanlık kararıyla Aceh bölgesinde Güvenliğin Sağlanması ve Yasaların Uygulanması Operasyonu (Operasi Pemulihan Keamanan dan Penagakan Hukum) başlatıldı. 
Endonezya ordusu bu operasyonda halkın gerillalara verdiği desteği kırmayı amaçlıyordu. Brimob adlı para-militer polis gücü askerlere eşlik ediyorlardı. Bu sırada kollektif cezalandırma yöntemlerine başvuruldu. Özel otonomi verilmesine rağmen Aceh halkının günlük yaşamında pozitif anlamda bir değişme olmamıştı. 
2002 yılı Aralık ayında daha kapsamlı bir ateşkes ilanı gerçekleştirildi. “Düşmanlıkların Terk edilmesi Anlaşması” GAM açısından uluslararası tanınma ve meşruiyet elde etme anlamında olumlu karşılanmıştı. GAM politik liderliği ağırlıkla İsveç’teydi. 2002 yılında Norveç’te yapılan bir toplantıda İsveç’te ikamet eden liderler sürgün Hükümeti kurma kararı aldılar. GAM politikleşen bu yapısına rağmen hiç bir zaman seçimlere katılan bir politik parti hüviyetinde olmadı. 

 

    
Cenevre Müzakereleri (2000-2003) 

 

Cenevre Görüşmeleri 2000 yılı Ocak ayında başlamıştı. Abdurrahman Wahit yönetimi Aceh sorununa siyasi bir çözüm bulunması için inisiyatif başlatmıştı. Bu müzakere süreci İsviçre kökenli bir sivil toplum örgütü olan the Henry Dunant Center (HDC) tarafından başlatılmıştı. Merkezi Cenevre’de olan sivil toplum örgütünün Aceh’in başkenti olan Banda Aceh’te yerel bir enformasyon bürosu açılmıştı. 
2000 yılı Ocak ayında Endonezya yönetimi ve GAM arasında barış görüşmeleri başladı. Aynı yılın 12 Mayıs tarihinde UNHCR ve İnternational Red Cross girişimleriyle “insani ateşkes” kapsamında çatışmalar durduruldu. 
Bu sırada bir Gözlem Komitesi ve İnsani Yardım amaçlı heyetler oluşturuldu. “Şiddetin Durdurulması” başlıklı uzlaşma süreci 15 Ocak 2001 tarihine kadar uzatıldı. Sonrasında ise isim değişikliğiyle “barış için diyalog” başlığı altında ilerletilmek istendi. 


Bu kısmi uzlaşma süreci Endonezya yönetimi 2001 Haziran ayında “güvenlik izleme komitesi”ni dondurup, gözlem heyetine mensup yerel üyeleri tutuklamaya başladığında bozuldu. Barış görüşmelerinin başlatılması uluslararası müdahalenin yoğunlaşmasını ifade etmekteydi. 
Görüşmeler 2002 Şubat ayında tekrar başladığında bu kez devreye “uluslararası akil adamlar” girmişlerdi. Emekli Amerikalı Donanma Komutanı Anthony Zinni, Tayland’ın eski Dışişleri Bakanı Surin Pitsuani Yugoslavya’nın eski Endonezya Büyükelçisi Budimir Loncar, ve İsveç’li emekli bir diplomat olan Bengt Soderberg “akil adamlar” olarak arabuluculuk ve ikna görevlerine soyunmuşlardı. Bu gelişmeler olurken, Endonezya ordusu operasyonlarını sürdürüyordu. 9 Aralık 2002 tarihinde DB, Japonya, AB ve ABD’nin girişimleriyle “Düşmanlıkların Sona Erdirilmesi” başlıklı yeni bir barış sürecine daha girildi. 
Meselenin bu şekilde “uluslararasılaşması” GAM’ın bağımsızlık doğrultusunda umutlarının artmasına neden olmaktaydı.


Bu uluslararası güçler Aceh bölgesine “havuç” uzatarak, ekonomik rehabilitasyon projeleriyle durumu yumuşatmaya çalışıyorlardı.İmzalanan anlaşmayla birlikte bir barış sınırı oluşturuldu. Endonezya ordusunun pozisyonu yeniden ele alındı. 
Tayland’lı Orgeneral Tanongsuk Tuvinun komutasında 50 Tayland ve Filipinli, 50 para-militer TNI mensubu ve 50 GAM gerillasının yer aldıklarıJoint Security Comission (JSC) oluşturuldu.
GAM Japonya’da yapılan buluşmada Endonezya Üniter Devlet (Negara Kesatuan Republik İndonesia) yapısını reddettiğini açıkladığında arada anlaşma kalmamıştı.


Savaşın Dördüncü Aşaması: Olağanüstü Hal ve Operasi Terpadu (Mayıs 2003-Mayıs 2004) 
    


2000-2003 yılları arasında gerçekleştirilen Cenevre Müzakereleri karşılıklı buluşmalardan öte bir gelişmeye yol açmadı. Bunların sonrasında iki ateşkes ilanı (Mayıs 2003) daha başarısızlıkla sonuçlandı. 18 Mayıs 2003 tarihinde gelindiğinde son anlaşma iflas etmiş durumdaydı. Endonezya yönetimi bir gün sonrasında harekete geçerek Aceh bölgesinde savaş hali ilanında bulundu. 2004 Mayıs ayında önlemler bir miktar “hafifletilerek” Olağanüstü Hal uygulamasına geçildi. 


Endonezya yönetiminin kontr-gerilla operasyonlarının dördüncüsü 19 Mayıs 2003 tarihinde başlatıldı. Operasyon Sivil Olağanüstü Hal rejiminin tamamlayıcı parçası olarak düzenlenmişti. Askeri operasyon, insani yardım, yasaların uygulanması ve lokal yönetimin oluşturulması hedeflenmekteydi.
Tüm bunların odak noktasında GAM’ın askeri ve politik kapasitesinin sınırlandırılması veya zayıflatılması bulunuyordu. Yaklaşık 30 bin korucu, 15 bin civarında para-militer polis gücü özel askeri birliklerin şemsiyesi altında Aceh bölgesinde psikolojik, askeri ve politik üstünlüğü sağlamak; Aceh halkının “kalplerini ve beyinlerini kazanmak” amacıyla operasyonlar düzenlediler. Bunlar arasında öldürmeleri işkenceler, muhaliflerin kaçırılması ve infaz edilmeleri, göçe zorlamalar bir dizi vahşet tablosu yer alıyordu. 
Bunlardan daha ilerisi televizyonlardan naklen yayınlanan “sadakat yeminleriydi.” Bölge halkı askerlerin zorlamasıyla kitlesel halde Endonezya devletine “sadakatini göstermek ve GAM’la bir ilişkilerinin olmadığına yemin etmek zorunda” bırakılmaktaydı. Halk sadece “sadakat” yemini etmek (ikrar kesetiaan) zorunda bırakılmıyor, buna ek olarak bir de “sadakat testi” yapılıyordu. Ayrıca örgütlenen milliyetçi gençlik teşkilatı vasıtasıyla yeni oluşturulan sivil yönetim ve olağanüstü hal lehine gösteriler düzenlenmesi olağan uygulamalardı. 
GAM destekçilerini “normal” halktan ayırt etmek için kuşkulu olanlar ve durumu güvenilir olanları tanımlayan“kırmızı” ve “beyaz” kimlik kartları dağıtılmıştı. Bu kartlar kontrol noktalarını atlatmak, ev baskınları, aramalar,vs bir dizi yerde zorunluydu. Bölgede sivil yöneticilerin durumları “kuşkulu” bulunduğu için bir çok yerde yerel mülki yöneticilerin yerini askerler almıştı.
GAM’ın Aceh bölgesinde yaptığı askeri eylemlerden sonra Endonezya ordusu genellikle kolektif cezalandırma anlamında bulunulan bölge, mahalle veya köyü yakıyordu. 
Bu nedenlerden ötürü, 2005 yılında Olağanüstü Hal uygulamasının kaldırılması biçimsel bir değişiklikten öte bir anlam ifade etmedi.

 


Tsunami Felaketinin Getirdiği Barış: Helsinki Müzakereleri

 

26 Aralık 2004 tarihinde önce deprem ve ardından Tsunami dalgaları Aceh bölgesini vurduğunda iki yüz yirmi bin kişinin yaşamına mal olmuştu.Binlerce ev, kamu binaları yıkılmış veya hasar görmüştü. Bölgenin toplam nüfusu ise 4.700 bin civarındaydı. Tsunami felaketi nedeniyle Aceh büyük bir yıkıma uğradığında, yeni bir barış süreci, Helsinki Diyaloğu acilen başlatıldı. Bu doğal afetin verdiği zararların altından tek başına kalkamayacağını gören, GAM derhal tek taraflı ateşkes ilan etmiş ve Endonezya Hükümetine görüşmeler için çağrıda bulunmuştu. Endonezya yönetimi bu durum karşısında doğrudan görüşmelere geçilmesini kabul etmişti. Her iki tarafın görüş farklılıklarını ve politik hedeflerini bir kenara bırakarak anlaşma zeminine gelmeleri bir aciliyet olmuştu. Uluslararası güçler bu görüşmelerin başlatılması için yeterince açık sinyaller göndermişler ve yeniden yapılanma, imar ve insani yardım konularında acilen girişimlerde bulunmak istediklerini açıklamışlardı. Helsinki görüşmeleri Ocak 2005 tarihinde başlatılmış ve moderatörlüğü Finlandiya’nın eski Cumhurbaşkanı Martti Ahtisaari üstlenmişti. Ayrıca Finlandiya’dan bir sivil toplum kuruluşu olan CMI (the Crisis Management İnitiative) görüşmelerde yer alıyordu. Anlaşmaya varılmasında doğal afetle birlikte GAM’ın tutum değişikliği büyük rol oynamıştı. Daha önce Cenevre görüşmelerinde “bağımsızlık dışında hiç bir konuyu tartışmazken” GAM bu pozisyonu terk etmiş ve taktiksel açıdan “özerklik” çözümüne onay verdiğinde iki taraf arasında anlaşma sağlanabilmişti. Mayıs 2005 tarihinde GAM politik yönetimi Aceh bölgesinden sivil toplum örgütlerinin temsilcileriyle anlaşma üzerine görüşmeler yaptılar. 15 Ağustos 2005 tarihinde GAM ve Endonezya yönetimi arasında Barış Anlaşması imzalandı. İlk yapılan yerel seçimlerde GAM’ın desteklediği aday olan İrwandi Yusuf Genel Valilik görevine getirildi. 
    

Barış Anlaşması Kalıcı Çözüm Anlamına Gelir Mi?

 

Aynı zaman zarfında Sri Lanka’da benzer bir süreç yaşanıyordu. Sri Lanka Hükümeti ve Tamil gerillaları arasında yardım ve kurtarma çalışmalarının birleştirici olması için uluslararası çevrelerin yoğun baskısı söz konusuydu. İlk etapta her iki taraf olumlu mesajlar verirken, son noktada “inisiyatif” kazanma veya kaybetme konuları üzerinde çelişkiler keskinleşti. Dolayısıyla Sri Lanka örneğinde Tsunami yardımları vesilesiyle hızlanan girişimler daha sert çatışmalara zemin oluşturdu. Aceh bölgesinde ise daha çok GAM’ın tutum değişikliği ve özerklik önerisini kabul etmesiyle askeri çatışmalar sona erdi. GAM’ın politik bir yapıya dönüşümünün önü açıldı. Bu noktada dikkat çeken konu daha önceki süreçte her iki tarafın taleplerini maksimum seviyede tutmaları ve bu pozisyonlarından taviz vermeme kararlılığıydı. Tekrarlamak gerekirse, GAM, “bağımsızlık dışında hiç bir şey” derken, Endonezya devletinin tutumu “bağımsızlık dışında her şey” olarak formüle edilmişti. Endonezya yönetiminin “bağımsızlık dışında her şey” dediği noktada uzlaşma sağlanabildi. Ancak GAM bu anlaşmalar sürecinde asıl hedefi olan bağımsızlık talebinden vazgeçtiğini açıklamadı.

 

 Ahmet Akif Mücek 16.10.2015

 

  Bu haber 3072 defa okunmuştur.
Etiketler

  YORUMLAR YORUM YAP | 0 Yorum
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER Makale Haberleri
  • BUGÜN ÇOK OKUNANLAR
  • BU HAFTA ÇOK OKUNANLAR
  • BU AY ÇOK OKUNANLAR
  • SON YORUMLANAN HABERLER
  • SON YORUMLANAN VİDEOLAR
  HABER ARŞİVİ
  HAVA DURUMU
  PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 24 7 3 75 33 75 +42
2 Fenerbahçe 34 21 4 9 78 36 72 +42
3 Medipol Başakşehir 34 22 6 6 62 34 72 +28
4 Beşiktaş 34 21 5 8 69 30 71 +39
5 Trabzonspor 34 15 9 10 63 51 55 +12
6 Göztepe 34 13 11 10 49 50 49 -1
7 Sivasspor 34 14 13 7 45 53 49 -8
8 Kasımpaşa 34 13 14 7 57 58 46 -1
9 Kayserispor 34 12 14 8 44 55 44 -11
10 Yeni Malatyaspor 34 11 13 10 38 45 43 -7
11 Akhisarspor 34 11 14 9 44 53 42 -9
12 Aytemiz Alanyaspor 34 11 16 7 55 59 40 -4
13 Bursaspor 34 11 17 6 43 48 39 -5
14 Antalyaspor 34 10 16 8 40 59 38 -19
15 Atiker Konyaspor 34 9 16 9 38 42 36 -4
16 Osmanlıspor FK 34 8 17 9 49 60 33 -11
17 Gençlerbirliği 34 8 17 9 37 54 33 -17
18 Karabükspor 34 3 28 3 20 86 12 -66
Takım O G M B A Y P AV
1 Çaykur Rizespor 34 20 5 9 68 38 69 +30
2 MKE Ankaragücü 34 18 7 9 55 34 63 +21
3 Boluspor 34 18 10 6 53 30 60 +23
4 Ümraniyespor 34 17 9 8 49 35 59 +14
5 BB Erzurumspor 34 14 9 11 56 44 53 +12
6 Gazişehir Gaziantep FK 34 15 11 8 57 38 53 +19
7 Altınordu 34 15 11 8 55 45 53 +10
8 Balıkesirspor Baltok 34 16 11 7 56 46 52 +10
9 İstanbulspor 34 14 12 8 45 39 50 +6
10 Elazığspor 34 13 12 9 53 44 48 +9
11 Giresunspor 34 13 13 8 50 44 47 +6
12 Adanaspor 34 12 15 7 41 56 43 -15
13 Eskişehirspor 34 12 14 8 63 56 41 +7
14 Adana Demirspor 34 11 15 8 44 47 41 -3
15 Denizlispor 34 10 16 8 43 47 38 -4
16 Samsunspor 34 7 12 15 32 46 36 -14
17 Manisaspor 34 7 24 3 31 80 15 -49
18 Gaziantepspor 34 2 28 4 18 100 1 -82
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 34 23 4 7 63 15 76 +48
2 Menemen Belediyespor 34 22 4 8 68 26 74 +42
3 Afjet Afyonspor 34 21 6 7 62 31 70 +31
4 Sivas Belediyespor 34 19 5 10 57 29 67 +28
5 Keçiörengücü 34 19 8 7 77 41 64 +36
6 Sancaktepe Belediyespor 34 16 7 11 58 32 59 +26
7 İnegölspor 34 17 9 8 53 41 59 +12
8 Sarıyer 34 13 16 5 44 45 44 -1
9 Tokatspor 34 11 13 10 37 45 43 -8
10 Etimesgut Belediyespor 34 11 14 9 44 47 42 -3
11 Kastamonuspor 1966 34 12 18 4 46 49 40 -3
12 Eyüpspor 34 11 17 6 52 62 39 -10
13 Tuzlaspor 34 10 16 8 42 51 38 -9
14 Bodrumspor 34 10 16 8 39 53 38 -14
15 Amed Sportif 34 10 14 10 37 41 37 -4
16 Bucaspor 34 10 15 9 51 60 36 -9
17 Kocaeli Birlikspor 34 4 26 4 30 78 13 -48
18 Mersin İdmanyurdu 34 1 32 1 19 133 17 -114
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 34 23 5 6 60 27 75 +33
2 Bayburt Grup Özel İdare 34 17 6 11 51 33 62 +18
3 Kemerspor 2003 34 15 7 12 62 44 57 +18
4 Bayrampaşa 34 16 9 9 43 34 57 +9
5 Düzcespor 34 14 7 13 41 34 55 +7
6 Ofspor 34 16 11 7 41 27 55 +14
7 Halide Edip Adıvar SK 34 13 9 12 45 33 51 +12
8 Erbaaspor 34 13 12 9 46 41 48 +5
9 Batman Petrolspor 34 12 10 12 43 36 48 +7
10 Yeni Altındağ Bld. 34 11 14 9 42 44 42 -2
11 Çatalcaspor 34 10 13 11 33 37 41 -4
12 Kozan Belediyespor 34 11 17 6 42 52 39 -10
13 Yomraspor 34 9 15 10 23 42 37 -19
14 Erzin Belediyespor 34 10 18 6 35 53 36 -18
15 Bergama Belediyespor 34 8 16 10 35 54 34 -19
16 12 Bingölspor 34 7 14 13 28 42 34 -14
17 Orhangazi Belediyespor 34 6 15 13 34 52 31 -18
18 Çanakkale Dardanel SK 34 5 18 11 35 54 26 -19
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
21.09.2018 20:00 Erzurum BB 0 - 1 Ankaragücü
21.09.2018 20:00 Bursaspor 0 - 0 İstanbul Başakşehir
22.09.2018 19:00 Trabzonspor 1 - 2 Göztepe
22.09.2018 13:30 Evkur Yeni Malatyaspor 1 - 0 Ç.Rizespor
22.09.2018 16:00 Kayserispor 0 - 2 Atiker Konyaspor
23.09.2018 16:00 Kasımpaşa 1 - 2 Aytemiz Alanyaspor
23.09.2018 19:00 Antalyaspor 2 - 1 Demir Grup Sivasspor
23.09.2018 19:00 Teleset M. Akhisarspor 3 - 0 Galatasaray
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
11.08.2017 20:00 Ankaragücü 0 - 0 Erzurum BB
12.08.2017 21:00 İstanbulspor 2 - 2 Eskişehirspor
12.08.2017 21:45 Adanaspor 3 - 0 Denizlispor
12.08.2017 19:05 Ç.Rizespor 4 - 1 Manisaspor
13.08.2017 19:30 Boluspor 2 - 2 Giresunspor
13.08.2017 21:45 Gaziantepspor 0 - 3 Umraniyespor
13.08.2017 19:30 Samsunspor 0 - 0 Gaziantep Bykşhr Bld.
13.08.2017 21:45 Balıkesirspor 2 - 2 Adana D.Spor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
09.09.2017 16:30 Korfez SK 1 - 0 Etimesgut Belediyespor
09.09.2017 16:30 İnegölspor 2 - 1 Bodrumspor
10.09.2017 16:00 Keçiörengücü 4 - 1 Hatayspor
10.09.2017 16:30 Sancaktepespor 3 - 0 Tuzlaspor
10.09.2017 16:30 Eyüpspor 1 - 4 Bucaspor
10.09.2017 15:30 Amed Sportif 1 - 1 4 Eylül Bld.
10.09.2017 19:00 Afjet Afyonspor 3 - 1 Mersin İ.Y.
10.09.2017 16:00 Kastamonuspor 0 - 2 Tokatspor
10.09.2017 16:30 Sarıyer 1 - 3 Menemen Bld.
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
23.09.2017 15:30 Erbaaspor 1 - 0 12 Bingolspor
23.09.2017 16:00 Manisa Büyükşehir Belediyespor 2 - 0 Erzin Belediyespor
23.09.2017 15:00 Batman Pet. 2 - 0 Orhangazispor
23.09.2017 16:00 Halide Edip Adivar Spor 2 - 0 Ofspor
23.09.2017 16:00 Catalcaspor 1 - 3 Tekirova Bld.
23.09.2017 15:00 Bayburt Genclikspor 2 - 3 Yeni Altindag Belediyespor
23.09.2017 16:00 Bergama Belediyespor 4 - 2 Dardanelspor
24.09.2017 16:00 Bayrampaşa 2 - 1 Yomraspor
24.09.2017 15:30 Kozan Belediyespor 3 - 2 Duzcespor
resmi ilanlar
GAZETEMİZ
  ANKET Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
  NAMAZ VAKİTLERİ
nöbetçi eczaneler
  HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI YUKARI