ÇGD Başkanı Güleryüzlü: Nitelik kalmadı

Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD) Genel Başkanı Can Güleryüzlü, “Nesnelliğini ve bağımsızlığını yitirmiş bir medyanın toplumdaki güvenirliliği de gittikçe eksilere düşerken, bu durum temel sorunun kaynağı olmakta ve gazeteciliğe niteliksizlik hakim olmakta” dedi.
 Tarih: 10-01-2020 10:26:25   Güncelleme: 10-01-2020 10:53:25
ÇGD Başkanı Güleryüzlü: Nitelik kalmadı

Güleryüzlü, 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü öncesinde iptal edilen ve yenilenen basın kartlarıyla ilgili ellerinde net bir veri olmadığını belirtti ve “geçen yılın Ekim ayı itibariyle son 5 yılda basın kartı iptal edilenlerin sayısı 3 bin 804 kişi 2015’te 863, 2016’da 927, 2017’de 590, 2018’de 709 ve 2019’un ilk 9 ayında 715” bilgilerini verdi.

ÇGD Genel Başkanı, basın özgürlüğünün Türkiye’de büyük ölçüde yok edildiğini ve medyanın büyük bir bölümünde propaganda, provokasyon ve manipülasyon amaçlarıyla yapılan gazeteciliğin bağımsızlık ve nesnellik ilkelerine zarar verdiğini ifade etti.

ManşetHaber’in Can Güleryüzlü’ye sorduğu sorular ve cevapları şöyle:

Türkiye’de basın özgürlüğü ne durumda?

Nesnel ve bağımsız habercilikle tarif edilmesi gereken ‘basın özgürlüğü’, Türkiye’de büyük oranda yok edilmiş durumdadır. Medyanın çok büyük kısmında gazetecilik, başta iktidarın dünya görüşü olmak üzere belli bir siyasi anlayışı temel alarak ya propaganda ya provokasyon ya da manipülasyon amacıyla yapılmakta. Bu da bağımsız ve nesnel haberciliğe her geçen gün yeni darbeler vurulmasına neden olmakta. Nesnelliğini ve bağımsızlığını yitirmiş bir medyanın toplumdaki güvenirliliği de gittikçe eksilere düşerken, bu durum temel sorunun kaynağı olmakta ve gazeteciliğe niteliksizlik, belli güç odaklarına bağımlılık, haklarını bile savunamayan örgütsüzlük hakim olmakta.

Tutuklu gazetecilerle ilgili farklı rakamlar var. Şu anda kaç tutuklu gazeteci var?

Tutuklu gazeteciler ile ilgili farklı kriterlere göre farklı listeler oluşturulmakta. Sarı basın kartını esas alan listeler olduğu gibi bunu dikkate almayanlar listeler de var. Bir basın kuruluşunda haber üretim sürecinin dışında yardımcı işlerde çalışanları dahil eden listeler de var. Çağdaş Gazeteciler Derneği olarak biz, sarı basın kartını esas almamakla birlikte haber üretim sürecinde bulunmayı veya yetkili olunmasını tutuklu gazeteciler listemizde esas alıyoruz. Hangi kurumda ve hangi düşünceye sahip olduğuna bakmaksızın gazetecilik faaliyeti nedeniyle tutuklu bulunmak, listemize girmesi için yeterli neden. Bu çerçevede, internet sitemizde de yayımladığımız ‘cezaevindeki gazeteciler’ listemizde, 132 kişi bulunmakta.

Tutuksuz yargılanan gazetecilerin son durumu nedir?

Genelde tutuklu gazetecilerin durumu gündeme geliyor ancak sorunuzdaki gibi bir de her an tutuklanabilir gazeteciler var. Bu konuda sayı vermek imkansız. Çünkü her geçen gün, halkın haber alma hakkı çerçevesinde mesleğini yapan bir gazeteci hakkında mutlaka dava açılmakta. Yargı bu anlamıyla bugün gazeteciliğin üzerinde Demokles’in Kılıcı gibi sallanmakta. Tabii ki bu durumda gazetecilik, günlük bir iş faaliyetiyle sınırlı olmamakta, belli tehdit ve tehlikeler altında yapılan bir meslek haline dönüşmekte.

Gazetecilere en çok hangi gerekçelerle dava açılıyor?

Türk Ceza Yasası ile Terörle Mücadele Yasası kapsamında ‘hakaret’, ‘devletin gizli belgelerini temin ve açıklama’, ‘örgüte üye olmamakla birlikte, örgüte bilerek ve isteyerek yardım’, ‘“terörle mücadelede görev almış kamu görevlisinin kimliğini açıklamak veya yaymak’, ‘terör örgütü propagandası’ ve ‘terör örgütüne üyelik’ suçlamalarından dava açılmakta.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı 2019’da çok sayıda gazetecinin basın kartını iptal etti, az sayıda gazeteciye basın kartı verdi. Yüzlerce kişinin kartı yenilenmedi. Bununla ilgili elinizdeki verileri paylaşır mısınız?

Bu konuda net bir veri olmamakla birlikte Cumhurbaşkanlığı yetkililerinin milletvekillerinin soru önergelerine verdiği yanıtlar var: Buna göre geçen yılın Ekim ayı itibariyle son 5 yılda basın kartı iptal edilenlerin sayısı 3 bin 804 kişi 2015’te 863, 2016’da 927, 2017’de 590, 2018’de 709 ve 2019’un ilk 9 ayında 715. Bunun yanı sıra bildiğiniz üzere Basın Kartı Yönetmeliği yenilendi. Geçmiştekinden de ağır hükümlerin yer aldığı bu yönetmelik, basın kartı iptalini kolaylaştırırken, alınmasını zorlaştırdı. Yönetmeliği yasa ve anayasa aykırılık savlarıyla Dernek olarak Danıştay’a taşıdık.

Ayrıca Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’nın oluşturduğu basın kartı komisyonundaki isimler de sorunun başka bir boyutu tarafsızlıkları tartışmalı iktidara yakın isimlerin seçildiği komisyonun, basın kartı başvurularını, objektif kriterlere dayalı değerlendirmeyecekleri kesin.

Gazetecilerin çalışma koşulları ve örgütsüzlüğü Türkiye’nin basın ve ifade özgürlüğü karnesini nasıl etkiliyor?

Gazetecilik iş kolunda örgütlenme, en büyük sorunlar. Özellikle sendikalı gazeteci sayısı çok düşük. Son istatistiklere göre ‘Basın, Yayın ve Gazetecilik’ iş kolunda toplam 86 bin 268 kişi istihdam ediliyor. Bunların sadece 6 bin 507’si, oransal olarak da yüzde 7.5’i bir sendikaya üye. 1980’lerden itibaren medya patronlarının sendikal örgütlenmeye yönelik baskıları bugün hala sürmekte. En son örneği Hürriyet gazetesinde yaşadık ve 46 meslektaşımız sendikalı oldukları için işten çıkartıldı.

Örgütsüz bir gazeteciliğin biri görünen biri de görünmeyen iki büyük soruna neden olduğunu söyleyebiliriz. Örgütsüz gazeteci, özlük hakları konusunda ve özellikle işten çıkartılmanın ardından hak arayışında ciddi sorunlarla karşılaşmakta milyon dolarlara sahip işverenler karşısında haklarını istenilen düzeyde elde edememekte.

Örgütsüz gazeteciliğin görünmeyen belki de daha ağır olan tarafı ise, gazeteciliğin toplumsal ve kamusal bir iş olmaktan çıkıp bir kariyer mesleği haline dönüşmesidir. Halkın sesini duyurması, görünen gerçekliğin aktarılması sorumluluğundan uzaklaşan bir gazeteciliğin, gün geçtikçe varlık nedeninden de uzaklaşması kaçınılmazdır.

Türkiye’deki basın özgürlüğünün kapsamı dünyada nerede duruyor?

Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü’nün (RSF), 180 ülkeyi kapsayan ‘Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’ne göre, Türkiye 2019 yılında 157’nci sırada yer aldı. 2018 yılında da aynı sırada yer almıştık. Bu sıralamanın daha net anlaşılabilmesi için 2002’deki, yani AKP’nin iktidara geldiği yıldaki endekse bakmak faydalı olacaktır. Türkiye 2002 yılındaki endekste 99'uncu sırada yer alıyormuş. Son 18 yılda görüleceği üzere 58 basamak gerilemiş durumdayız. Şunu ifade etmek gerekir ki Türkiye’de basının durumu, söz konusu listede yer aldığı sıralamadan daha da kötü.

Medyada tekelleşme konusunda fikriniz nedir?

Medyada tekelleşme ve holdingleşme, bir kanser hücresi kadar sinsi ve yok edicidir. Hem kurumsal hem de anlayış olarak ‘tekçilik’ gazeteciliği yok eder. Aynı şekilde büyük sermaye gruplarının basın kuruluşlarına sahip olması, bu sermayelerin özellikle iktidarlarla girdikleri ilişkiler nedeniyle halka gerçekleri duyurma sorumluluğundan vazgeçmeleri anlamı taşıyacaktır. Gazetecilik gerçeğin ortaya çıkması için farklı düşüncelerin platformu ve herhangi bir şekilde sansüre uğramaması için bağımsız kimlikte olmalıdır.

Gazetecilik, istihdam açısından 2019 yılında ilerleme mi kaydetti yoksa gerileme mi?

Her geçen yıl biraz daha geriye gitmektedir. Son yıllarda aralarında Radikal, Habertürk, Vatan, Star gibi gazetelerin de bulunduğu basın kuruluşları, önce Ankara bürolarını kapattılar ardından da yayınlarına son verdiler. Bir örnek vermek gerekirse Akşam gazetesinde 10 yıl önce, 2009’da 20 muhabir arkadaşımız görev yaparken bugün bu sayı bugün 2’ye düşmüştür. Bu durum Ankara’daki büroların tamamı için geçerlidir.

Aynı şekilde birçok gazetenin Trabzon, Adana, Antalya büroları da kapatılmıştı. İstanbul’da eskiden her sayfa için bir editör istihdam edilirken bugün bir editöre 2, hatta 3 sayfa yaptırılmaktadır. TV’lerde de durum farklı değildir. Aynı kişiyi sabah bir alandan, öğlen ve akşam başka alanlardan yayın yaparken görebilmekteyiz. Bu bir anlamda gazetecilerin alan uzmanlaşmasına da büyük darbe vurmaktadır.

PORTRE / CAN GÜLERYÜZLÜ

Can Güleryüzlü, 1992 yılında Erzincan Lisesi’nden,1996 yılında ise Gazi Üniversitesi gazetecilik bölümünden mezun oldu. Güleryüzlü’nün meslek yaşamı 1997 yılında Ulusal Basın Ajansı’nda başladı. Bugüne kadar ANKA ve Özgür haber ajanslarında, Barem Dergisi, Radikal ve Karşı gazetelerinde çalıştı. Gazeteciliğin yanısıra gazetecilik meslek örgütlerinde de görev alan Güleryüzlü, ÇGD’de Ankara Şube Başkanlığı, Genel Merkez Genel Sekreterliği ile Türkiye Gazeteciler Sendikası’nda (TGS) Genel Merkez Disiplin Kurulu üyeliği yaptı.

 

  Bu haber 730 defa okunmuştur.
  YORUMLAR 0 Yorum YORUM YAP
Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER RÖPORTAJ Haberleri
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Sivasspor 17 11 2 4 35 16 37 +19
2 İstanbul Başakşehir 18 10 2 6 36 18 36 +18
3 Fenerbahçe 18 10 4 4 36 21 34 +15
4 Alanyaspor 18 9 4 5 36 17 32 +19
5 Trabzonspor 17 9 3 5 35 19 32 +16
6 Beşiktaş 17 9 5 3 27 22 30 +5
7 Galatasaray 17 7 4 6 23 15 27 +8
8 Göztepe 18 7 6 5 22 20 26 +2
9 Yeni Malatyaspor 18 6 6 6 33 26 24 +7
10 Gaziantep FK 18 6 6 6 26 30 24 -4
11 Denizlispor 17 6 7 4 19 23 22 -4
12 Çaykur Rizespor 17 6 9 2 17 27 20 -10
13 Gençlerbirliği 17 4 7 6 28 32 18 -4
14 Konyaspor 18 4 8 6 16 24 18 -8
15 Kasımpaşa 17 4 10 3 26 34 15 -8
16 Antalyaspor 18 3 10 5 15 36 14 -21
17 MKE Ankaragücü 18 2 10 6 15 35 12 -20
18 Kayserispor 18 2 12 4 17 47 10 -30
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 18 11 3 4 26 15 37 +11
2 BB Erzurumspor 17 9 5 3 20 14 30 +6
3 Keçiörengücü 17 7 3 7 15 10 28 +5
4 Akhisarspor 18 7 4 7 21 17 28 +4
5 Menemenspor 18 8 6 4 21 21 28 0
6 Ümraniyespor 18 8 6 4 29 26 28 +3
7 Bursaspor 17 9 5 3 25 22 27 +3
8 Altay 18 6 6 6 22 20 24 +2
9 Giresunspor 18 6 6 6 20 23 24 -3
10 Adana Demirspor 17 6 5 6 23 17 24 +6
11 Balıkesirspor 17 6 5 6 17 13 24 +4
12 Fatih Karagümrük 17 6 6 5 20 21 23 -1
13 İstanbulspor 17 4 6 7 26 26 19 0
14 Altınordu 18 4 7 7 17 22 19 -5
15 Osmanlıspor FK 17 4 9 4 18 26 13 -8
16 Adanaspor 18 2 9 7 18 28 13 -10
17 Boluspor 17 2 8 7 14 23 13 -9
18 Eskişehirspor 17 4 10 3 23 31 6 -8
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 19 14 1 4 44 7 46 +37
2 Manisa FK 19 14 1 4 53 18 46 +35
3 Hekimoğlu Trabzon 19 11 6 2 34 30 35 +4
4 Sancaktepe Bld 19 10 5 4 31 16 34 +15
5 İnegölspor 19 9 6 4 31 19 31 +12
6 Çorum FK 19 10 8 1 26 24 31 +2
7 Afjet Afyonspor 19 8 7 4 27 22 28 +5
8 Tarsus İdman Yurdu 19 9 9 1 28 27 28 +1
9 Sarıyer 19 7 6 6 23 21 27 +2
10 Zonguldak Kömürspor 19 6 6 7 24 24 25 0
11 Pendikspor 19 7 8 4 23 24 25 -1
12 Kırklarelispor 19 5 6 8 16 24 23 -8
13 Hacettepe Spor 19 7 10 2 22 34 23 -12
14 Amed Sportif 19 5 8 6 13 27 21 -14
15 1922 Konyaspor 19 6 11 2 23 31 20 -8
16 Başkent Akademi FK 19 5 11 3 24 28 18 -4
17 Gümüşhanespor 19 5 11 3 21 30 18 -9
18 Şanlıurfaspor 19 0 18 1 5 62 14 -57
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 19 11 3 5 35 20 38 +15
2 Artvin Hopaspor 19 10 2 7 31 12 37 +19
3 68 Aksaray Belediyespor 19 10 3 6 31 15 36 +16
4 24Erzincanspor 19 10 3 6 26 14 36 +12
5 Çatalcaspor 19 7 2 10 29 17 31 +12
6 Karaköprü Belediyespor 19 7 4 8 17 13 29 +4
7 Buca FK 19 8 6 5 24 25 29 -1
8 Düzcespor 19 7 6 6 15 15 27 0
9 Silivrispor 19 6 6 7 25 23 25 +2
10 Sultanbeyli Bld. 19 6 6 7 20 18 25 +2
11 Erzin Spor Kulübü 19 5 6 8 22 21 23 +1
12 Çankaya FK 19 6 8 5 20 24 23 -4
13 Şile Yıldızspor 19 5 7 7 14 15 22 -1
14 Yeni Orduspor 19 3 3 13 11 12 22 -1
15 Kızılcabölükspor 19 4 7 8 24 27 20 -3
16 Yomraspor 19 4 7 8 19 22 20 -3
17 Tokatspor 19 1 15 3 12 39 6 -27
18 Manisaspor 19 0 16 3 13 56 3 -43
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 19/01/2020 Galatasaray vs Denizlispor
 19/01/2020 Trabzonspor vs Kasımpaşa
 19/01/2020 Beşiktaş vs Sivasspor
 20/01/2020 Çaykur Rizespor vs Gençlerbirliği
 24/01/2020 Gençlerbirliği vs Gaziantep FK
 25/01/2020 Kayserispor vs MKE Ankaragücü
 25/01/2020 Kasımpaşa vs Alanyaspor
 25/01/2020 Fenerbahçe vs İstanbul Başakşehir
 26/01/2020 Denizlispor vs Antalyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 19/01/2020 Boluspor vs Osmanlıspor FK
 19/01/2020 Bursaspor vs Fatih Karagümrük
 20/01/2020 Balıkesirspor vs Adana Demirspor
 24/01/2020 Akhisarspor vs Bursaspor
 25/01/2020 Giresunspor vs Ümraniyespor
 25/01/2020 Osmanlıspor FK vs Keçiörengücü
 25/01/2020 Altay vs İstanbulspor
 26/01/2020 BB Erzurumspor vs Balıkesirspor
 26/01/2020 Hatayspor vs Menemenspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/01/2020 Kahramanmaraşspor vs Sivas Belediyespor
 26/01/2020 Bandırmaspor vs Kastamonuspor
 26/01/2020 Bodrumspor vs Etimesgut Belediyespor
 26/01/2020 Ergene Velimeşe vs Ankara Demirspor
 26/01/2020 Kardemir Karabükspor vs Van Spor
 26/01/2020 Kırşehir Belediyespor vs Bayburt Özel İdare Spor
 26/01/2020 Niğde Anadolu FK vs Eyüpspor
 26/01/2020 Tuzlaspor vs Elazığspor
 26/01/2020 Uşak Spor vs Sakaryaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/01/2020 Yomraspor vs Sultanbeyli Bld.
 25/01/2020 Manisaspor vs Serik Belediyespor
 25/01/2020 Şile Yıldızspor vs Buca FK
 26/01/2020 Artvin Hopaspor vs Düzcespor
 26/01/2020 24Erzincanspor vs Silivrispor
 26/01/2020 Çatalcaspor vs Yeni Orduspor
 26/01/2020 Erzin Spor vs Çankaya FK
 26/01/2020 Kızılcabölükspor vs Tokatspor
 26/01/2020 68 Aksaray Belediyespor vs Karaköprü Belediyespor
HABER ARŞİVİ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI