Bulgaristan, yaklaşık 150 yıldır kullandığı ulusal para birimi leva ile resmen vedalaşarak euroya geçti. Uzun süredir hazırlıkları süren geçiş, ülkede yaşanan siyasi belirsizlikler ve ekonomik kaygılar nedeniyle kamuoyunda geniş tartışmalara sebep oldu.
1880’lerden bu yana dolaşımda olan leva, euroya geçilmeden önceki son gününde hem destek hem de duygusal tepkilerle karşılandı. Vatandaşlar, bir yandan Avrupa para birimine geçmenin getireceği ekonomik kolaylıkları konuşurken, diğer yandan tarihsel bir simgeye veda etmenin hüznünü yaşadı.
DUYGUSAL VEDA: “LEVAYI HATIRA OLARAK SAKLADIM”
Sofya’da yaşayan 79 yaşındaki Aneta Petelkova, hayatı boyunca leva kullandığını belirterek, tamamen duygusal nedenlerle evinde bir miktar leva sakladığını söyledi. Petelkova, levanın estetik açıdan eurodan daha değerli hissettirdiğini dile getirdi.
Genç kuşak ise konuya daha pragmatik yaklaşıyor. 23 yaşındaki Nikolay Bagdatov, evinden ve aracından topladığı çok sayıda leva madeni parayla bankaya giderken, “Para biriminin adı değil, ekonominin işlemesi önemli” dedi.
SİYASİ BELİRSİZLİK GÖLGESİNDE GEÇİŞ
Euroya geçiş, Bulgaristan’ın siyasi açıdan istikrarsız bir dönemine denk geldi. Ülkede son beş yılda çok sayıda geçici hükümet kurulurken, Cumhurbaşkanı kısa süre önce görevinden ayrıldı, Başbakan ise yolsuzluk iddiaları ve vergi artışı tartışmaları sonrası istifa etti. Yeni seçimlerin tarihi henüz netleşmiş değil.
Bu tablo, para birimi değişiminin yaratabileceği ekonomik endişeleri daha da görünür hale getirdi. Özellikle fiyat artışları konusunda toplumda ciddi kaygılar oluştu.
GÜNLÜK HAYATTA ÇİFTE FİYAT UYGULAMASI
Euroya geçiş sürecinde tüketicilerin alışmasını sağlamak amacıyla işletmelere çifte fiyat etiketi uygulaması zorunlu kılındı. Ağustos ayına kadar ürün ve hizmetlerin fiyatları hem leva hem euro cinsinden gösterilecek.
Sofya’daki işletme sahipleri, kartlı ödemenin yaygın olması nedeniyle sürecin nispeten kolay ilerlediğini belirtiyor. Ancak nakit ödeme yapan müşterilerde euro ve leva karışımı para kullanımı zaman zaman karışıklığa neden oluyor.
RAKAMLARLA EUROYA GEÇİŞ
Bulgaristan, euroyu 1 Ocak itibarıyla resmi para birimi olarak yürürlüğe koydu. Levanın dolaşımdan çekilmesi için bir aylık geçiş süresi tanındı. Son verilere göre levaların yaklaşık yüzde 75’i dolaşımdan çıkarıldı ve yerini 6,1 milyar euro aldı.
Merkez Bankası, yaklaşık 7,7 milyar leva karşılığı 4 milyar euronun halen dolaşımda bulunduğunu açıkladı. Sabit kur uygulaması nedeniyle 1 euro yaklaşık 2 leva karşılığında değiştiriliyor.
ENFLASYON ENDİŞESİ GERÇEKLEŞTİ Mİ?
Ekonomistlere göre, sabit kur rejimi sayesinde euroya geçişin ani bir enflasyon artışına yol açması beklenmiyordu. Nitekim Bulgaristan’da euroya geçilen ayda enflasyon yüzde 0,7 olarak gerçekleşti ve bu oran geçen yılın aynı döneminin altında kaldı.
Yetkililer, döviz çevirme maliyetlerinin ortadan kalkmasının ticaret ve turizm açısından uzun vadede avantaj sağlayacağını belirtiyor.
UMUT VE ENDİŞE BİR ARADA
Euroya geçiş, Bulgaristan toplumunda görüş ayrılıklarını da beraberinde getirdi. Bazı vatandaşlar sürecin ekonomik istikrar getireceğine inanırken, özellikle kırsal kesimde ve yaşlı nüfusta kaygılar daha belirgin.
Bal üreticisi Veselka Deneva, fiyatların zaten arttığını savunarak euroya karşı olduğunu dile getirdi ve levanın geri dönmesini umut ettiğini söyledi.
EURO BÖLGESİNİN 21. ÜYESİ
Bulgaristan, euroyu kabul eden 27 Avrupa Birliği ülkesi arasında 21’inci ülke oldu. 2018 yılında yapılan başvurunun ardından ülke, geçen yıl nihai onayı alarak euro bölgesine katıldı.
Yetkililer, sürecin büyük ölçüde sorunsuz ilerlediğini ve vatandaşların zamanla yeni para birimine alışacağını ifade ediyor.
Haber Merkezi
