Nükleer enerji, Avrupa Birliği’nin (AB) enerji sisteminde önemli bir yer tutmaya devam etse de uzun vadede düşüş eğilimi dikkat çekiyor. Son yıllarda üretimde sınırlı artış görülse de genel tablo, nükleer enerjinin eski ağırlığını kaybettiğine işaret ediyor.
Öte yandan Orta Doğu’da artan gerilim ve enerji piyasalarında oluşabilecek yeni şoklar, Avrupa’nın enerji yapısını yeniden tartışmaya açtı.
AB’DE NÜKLEER ENERJİ PAYI YÜZDE 12 SEVİYESİNDE
AB enerji karışımında nükleer enerji yüzde 12’lik paya sahip bulunuyor. Birlikte toplam 12 ülke aktif olarak nükleer enerji üretimi gerçekleştiriyor.
2024 yılında bu ülkeler toplam 649 bin gigawatt-saatten fazla elektrik üretirken, bu rakam bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 4,8 artış anlamına geliyor. Fakat bu artış, uzun vadeli düşüş trendini değiştirmeye yetmiyor.
UZUN VADEDE DÜŞÜŞ
Veriler, nükleer enerjideki gerilemenin yapısal olduğunu ortaya koyuyor. 2014 ile 2024 arasında üretim yaklaşık yüzde 20 azalırken, son 20 yıllık süreçte düşüş yüzde 30’a ulaştı. Bu tablo ile, Avrupa’nın enerji dönüşümünde nükleerin rolünün giderek yeniden şekillendiğini gösteriyor.
ENERJİ KARIŞIMINDA PETROL İLK SIRADA
2024 itibarıyla AB enerji karışımında en büyük payı yüzde 38 ile petrol ve petrol ürünleri oluşturdu. Doğalgaz yüzde 21 ile ikinci sırada yer alırken, yenilenebilir enerji yüzde 20 ile hızla yükselen bir kaynak olarak ön plana çıktı. Nükleer enerji yüzde 12’de kalırken, katı yakıtların payı yüzde 10 olarak kaydedildi.
FRANSA NÜKLEER ENERJİDE AÇIK ARA LİDER
AB içinde nükleer enerjiyi en yoğun kullanan ülke Fransa oldu. Ülkenin enerji karışımında nükleer enerjinin payı yüzde 40’ın üzerine çıktı.
Fransa’yı Slovakya, İsveç ve Bulgaristan takip ederken, Finlandiya ve Slovenya da yüzde 20’nin üzerindeki oranlarıyla dikkat çekti. Diğer ülkelerde ise nükleer enerji daha sınırlı bir rol oynuyor.
ALMANYA NÜKLEERDEN TAMAMEN ÇIKTI
Avrupa’nın en büyük ekonomilerinden Almanya, nükleer enerji üretimini tamamen sonlandırdı. Ülke, son nükleer elektriğini 2023 yılında üretirken, 2024 itibarıyla üretim sıfıra indi. Bu karar, AB içinde enerji politikalarının ne kadar farklı yönlerde ilerlediğini gösteriyor.
ELEKTRİK ÜRETİMİNDE NÜKLEERİN AĞIRLIĞI DAHA YÜKSEK
Nükleer enerji, elektrik üretiminde enerji karışımına kıyasla daha yüksek paya sahip. AB genelinde nükleerin elektrik üretimindeki payı yüzde 23 seviyelerinde bulunuyor. Fransa ve Slovakya gibi ülkelerde bu oran yüzde 60’ın üzerine çıkıyor.
Bazı ülkelerde ise elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 40’ı nükleer kaynaklardan sağlanıyor.
AVRUPA ENERJİDE DIŞA BAĞIMLI
AB, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını ithalat yoluyla karşılıyor. 2024 verilerine göre toplam enerjinin yüzde 57’si dış kaynaklardan sağlandı.
Bu durum, jeopolitik risklerin enerji fiyatları ve arz güvenliği üzerindeki etkisini artırıyor.
ENERJİ YAPISI KRİZLERE KARŞI BELİRLEYİCİ
Uzmanlara göre, enerji krizlerine karşı dayanıklılık büyük ölçüde ülkelerin enerji bileşimine bağlı.
Yenilenebilir enerji ve nükleer yatırımları güçlü olan ülkeler şoklara karşı daha dirençli olurken, doğalgaza bağımlı ekonomiler daha kırılgan bir yapı sergiliyor.
Orta Doğu’daki gerilimin uzaması halinde, bu farkın daha belirgin hale gelmesi öngörülüyor.
