ABD ile İran’ı yaklaşık 8 ay sonra yeniden müzakere masasına oturtan nükleer görüşmelerin ilk oturumu Umman’ın başkenti Maskat’ta sona erdi. Umman’ın arabuluculuğunda yürütülen temasların ardından ilk açıklama İran tarafından yapıldı.
ERAKÇİ: “İYİ BİR BAŞLANGIÇ YAPTIK”
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, taraflar arasında ciddi bir güven eksikliği bulunduğunu belirterek, “ABD ile yapılan görüşmelerde ana başlıklara girilmedi, tarafların bakış açıları ve talepleri ele alındı. İyi bir başlangıç yaptık. Nasıl devam edeceğimiz konusunda temas kuracağız.” ifadelerini kullandı.
Erakçi, müzakere heyetlerinin şimdilik başkentlerine döneceğini ve sürecin ilerleyen aşamalarına ilişkin temasların sürdürüleceğini söyledi.
MASKAT’TAKİ GÖRÜŞMELERE ÜST DÜZEY KATILIM
Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen görüşmelere İran adına Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlık etti. İran heyetinde ayrıca Siyasi İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Revançi, Ekonomik İşlerden Sorumlu Bakan Yardımcısı Hamid Kanberi ve Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi yer aldı.
ABD heyetine ise ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff liderlik etti. ABD tarafında Witkoff’un yanı sıra Trump’ın danışmanı ve damadı Jared Kushner’in de bulunduğu bildirildi.
GÖRÜŞMELER “ŞİMDİLİK” SONA ERDİ
İran devlet televizyonuna göre, TSİ 11.00 sularında başlayan görüşmeler tamamlandı ve İran heyeti konutlarına döndü. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, görüşmelerin “şimdilik” sona erdiğini ve her iki ülkenin heyetlerinin ülkelerine dönmesinin planlandığını açıkladı.
İKİNCİ TEMAS UMMAN DIŞİŞLERİ BAKANI ÜZERİNDEN
İran ve ABD heyetlerinin, ilk tur görüşmelerin ardından Umman Dışişleri Bakanı el-Busaidi ile ayrı ayrı temaslarda bulunduğu bildirildi. Katar merkezli Al Jazeera televizyonu, el-Busaidi’nin İran heyetinden müzakereleri ilerletmeye yönelik bir plan aldığını ve bu planı ABD heyetiyle paylaştığını aktardı.
ABD heyetinin planı incelemeye aldığı, tarafların bu ilk turda genel çerçeve ve yaklaşımlarını ortaya koyduğu kaydedildi.
TEMEL ANLAŞMAZLIK BAŞLIKLARI DEĞİŞMEDİ
Görüşmelerde uranyum zenginleştirme faaliyetleri ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun İran dışına çıkarılması, taraflar arasındaki temel anlaşmazlık konuları olmayı sürdürdü.
İran, nükleer programını sınırlaması karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ederken, ABD İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve mevcut yüksek düzeyli uranyum stoklarını ülke dışına çıkarmasını istiyor. ABD ayrıca İran’ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteğin de müzakere edilmesini talep ediyor. İran ise nükleer dosya dışındaki başlıkların müzakere edilemeyeceğini vurguluyor.
ABD - İRAN MÜZAKERELERİ 8 AY SONRA YENİDEN BAŞLADI
İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler, Haziran 2025’te İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının ardından kesintiye uğramıştı. Bölge ülkelerinin, özellikle Türkiye’nin diplomatik çabalarıyla süreç yeniden canlandırıldı.
TRUMP’TAN ZİRVE ÖNCESİ SERT AÇIKLAMALAR
Görüşmeler öncesinde ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik sert açıklamalarda bulundu. Washington’da düzenlenen Ulusal Dua Kahvaltısı’nda konuşan Trump, İran’ın müzakereye “vurulmak istemediği için” geldiğini öne sürdü.
Trump, “İran ile pazarlık halindeyiz. Vurulmak istemedikleri için müzakere ediyorlar. İran’a bombardıman uçaklarımızı gösterdik.” ifadelerini kullandı.
MÜZAKERELER TÜRKİYE YERİNE UMMAN’DA YAPILDI
ABD ile İran arasındaki görüşmelerin başlangıçta Türkiye’de yapılması planlanıyordu. Türkiye’nin ev sahipliğinde bölge ülkelerinin de sürece dahil edilmesi gündemdeydi. Ancak İran’ın müzakerelerin yalnızca nükleer dosyayla sınırlandırılması yönündeki talebi üzerine görüşmeler Umman’a alındı.
