ABD’nin İran ile bir aylık geçici ateşkes ve 15 maddelik kapsamlı bir anlaşma planı üzerinde çalıştığı iddia edildi. Taslakta nükleer programın sonlandırılması, yaptırımların kaldırılması ve bölgesel politikaların değiştirilmesi gibi kritik başlıklar yer alıyor.
Söz konusu plan henüz resmi olarak doğrulanmadı.
GERİLİMİ DÜŞÜRME HAMLESİ
ABD’nin İran ile gerilimi azaltmaya yönelik yeni bir diplomatik girişim başlattığı yönündeki iddia uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
Al Arabiya’nın, İsrail’in Kanal 12 televizyonuna dayandırdığı habere göre Washington yönetimi, Tahran ile bir ay sürecek geçici ateşkes hedefi doğrultusunda kapsamlı bir anlaşma mekanizması üzerinde çalışıyor.
GAZZE VE LÜBNAN MODELİ
Haberde, sürecin ABD Başkanı Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner tarafından yürütüldüğü öne sürüldü. Planın, Gazze ve Lübnan’daki mutabakatlara benzer bir model içerdiği ifade edildi.
GEÇİCİ ATEŞKES, KALICI ANLAŞMA HEDEFİ
ABD yönetiminin, bir aylık ateşkes sürecini daha kapsamlı ve kalıcı bir anlaşma için müzakere zemini olarak değerlendirmeyi hedeflediği belirtiliyor.
Bu süreçte tarafların 15 maddelik taslak üzerinde görüşmesi planlanıyor.
15 MADDELİK TASLAK ORTAYA ÇIKTI
Al Hadath’ın, İsrail Kanal 12’ye dayandırdığı bilgilere göre taslak anlaşmada şu maddeler yer alıyor:
1- Yaptırımların yeniden devreye alınması tehdidinin otomatik olarak kaldırılması
2- İran’ın mevcut nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılması
3- İran’ın “asla nükleer silah arayışında olmayacağına” dair taahhüt vermesi
4- İran topraklarında herhangi bir nükleer zenginleştirme faaliyetinin yasaklanması
5- Zenginleştirilmiş uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na (UAEA) teslim edilmesi
6- Natanz, İsfahan ve Fordow’daki nükleer tesislerin devre dışı bırakılması ve imha edilmesi
7- UAEA’ya tüm bilgilere tam erişim izni verilmesi
8- İran’ın “vekâlet güçleri” stratejisinden vazgeçmesi
9- Bölgedeki milis gruplara finansman ve silah desteğinin kesilmesi
10- Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması
11- Balistik füze programına ilişkin kararın ertelenmesi
12- Balistik füzelerin yalnızca savunma amaçlı kullanılması
13- İran’a yönelik tüm yaptırımların kaldırılması
14- Buşehr’de sivil nükleer programın geliştirilmesine destek verilmesi
15- Yaptırımların yeniden uygulanması tehdidinin otomatik olarak iptal edilmesi
RESMİ DOĞRULAMA YOK
Söz konusu planla ilgili ABD, İran ya da diğer resmi makamlardan henüz herhangi bir doğrulama yapılmadı. Ancak diplomatik kaynaklar, önümüzdeki süreçte taraflar arasında temasların başlayabileceğine işaret ediyor.
KÜRESEL ETKİ POTANSİYELİ
Bölgedeki gerilimin sürdüğü bir dönemde gündeme gelen bu iddialar, olası bir ateşkes ve anlaşmanın küresel dengeler açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor.
