İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) Başkanı, İran uzmanı ve Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Serhan Afacan, Perşembe günü Cenevre’de yapılacak ABD–İran görüşmesine ilişkin Manşet Haber’e özel açıklamalarda bulundu. Afacan, söz konusu toplantıdan somut bir anlaşma çıkmasının beklenmediğini ancak sürecin diplomatik açıdan kritik bir aşamaya girdiğini söyledi.
“PERŞEMBE GÜNÜ ANLAŞMA İMZALANMASI BEKLENMİYOR”
Doç. Dr. Afacan, Cenevre’deki görüşmenin bir “sonuç toplantısı” olmayacağını vurgulayarak, iki taraf arasında Perşembe günü imzalanmış bir anlaşma metninin ortaya çıkmasının mümkün görünmediğini ifade etti. Afacan’a göre bu görüşme, daha çok sürecin hangi yönde ilerleyeceğini gösterecek bir eşik niteliği taşıyor. İran’ın ABD’ye ileteceği teklifin kapsamlı bir anlaşma metni değil, daha çok prensiplere ve olası taviz alanlarına ilişkin bir çerçeve olmasının beklendiğini belirten Afacan, teknik detayların ayrıca müzakere edilmesi gerekeceğini dile getirdi.
İRAN’IN DOSYASI MASAYA GELİYOR
İran’n daha önce ABD’ye bir dosya hazırlayacağını bildirdiğini hatırlatan Afacan, bu dosyanın Umman’ın arabuluculuğunda iletilmesinin beklendiğini söyledi. Umman’ın hem Maskat sürecinde hem de İsviçre’de yürütülen temaslarda arabulucu rolünü sürdürdüğüne dikkat çekti. Bu dosyanın, İran’ın hangi başlıklarda geri adım atabileceğini ve hangi konularda kırmızı çizgilerini koruduğunu ortaya koyacağını belirten Afacan, ABD tarafının Perşembe günü bu teklife ilişkin ilk değerlendirmesini paylaşabileceğini ifade etti.
“ABD’DEN İKİ MESAJDAN BİRİ ÇIKACAK”
Cenevre görüşmesi sonrasında ABD’nin iki farklı tutumdan birini sergileyebileceğini belirten Afacan, şu değerlendirmeyi yaptı: ABD’li yetkililer ya İran’ın ciddi ve müzakereye açık bir teklifle geldiğini söyleyecek ya da İran’ın süreci oyalama amacıyla kullandığını savunacak. Bu noktada görüşmenin tonu, sürecin geleceği açısından belirleyici olacak.
GÖRÜŞMELER DEVAM EDECEK
Doç. Dr. Afacan, Perşembe günü bir anlaşma imzalanmasa bile diplomatik sürecin sona ermeyeceğini vurguladı. Tarafların “anlaşma fikri üzerinde uzlaşmaları” halinde, bundan sonraki aşamanın teknik müzakereler olacağını belirtti. Bu aşamada İran’ın somut taahhütlerinin masaya gelmesiyle birlikte, olası bir anlaşma metninin hazırlanmasının hız kazanabileceğini ifade etti.
ABD’NİN ASKERİ YIĞINAĞI: PAZARLIK UNSURU MU, OPERASYON HAZIRLIĞI MI?
ABD’nin bölgede artan askeri varlığına da değinen Afacan, bu yığınağın tek başına askeri müdahale anlamına gelmediğini söyledi. ABD’nin bölgeye uçak gemileri ve çeşitli askeri unsurlar sevk etmesinin ciddiye alınması gereken bir gelişme olduğunu belirten Afacan, ancak bunun otomatik olarak operasyon kararı anlamına gelmediğini vurguladı. Afacan’a göre bu askeri hareketlilik, hem İran üzerinde baskı oluşturmayı amaçlayan bir pazarlık unsuru hem de olası senaryolara karşı hazırlık niteliği taşıyor.
“ABD BAŞKANININ DA KARARI NET DEĞİL”
Afacan, ABD yönetimi içinde dahi askeri müdahale konusunda net bir karar bulunduğu kanaatinde olmadığını ifade etti. Mevcut durumda Washington’un, diplomatik sürecin sonuçlarını görmek istediğini belirten Afacan, Perşembe günkü görüşmenin bu açıdan önemli bir sinyal verebileceğini söyledi.
“BU SÜREÇ BİR MİZANSEN DEĞİL”
Bazı çevrelerde dile getirilen “görüşmeler sadece zaman kazanma amaçlı” yorumlarına katılmadığını belirten Afacan, ortada ciddi bir diplomatik süreç bulunduğunu ifade etti. Afacan, bu sürecin doğru yönetilmesi halinde çatışmayı önleyebilecek bir zemine dönüşebileceğini söyledi.
ÇATIŞMA İHTİMALİ TAMAMEN ORTADAN KALKMIŞ DEĞİL
Buna karşın Afacan, İran’ın tatmin edici ve inandırıcı adımlar atmaması durumunda askeri gerilimin yeniden gündeme gelebileceği uyarısında bulundu. Sürecin henüz kırılgan olduğunu belirten Afacan, diplomasi ile çatışma arasındaki dengenin önümüzdeki günlerde daha netleşeceğini vurguladı.
Haber: Melisa Altuntaş
