ABD’nin en büyük savunma projelerinden biri olan F-35 Lightning II programına ilişkin yeni rapor, savaş uçaklarının göreve hazırlık seviyelerinde yaşanan düşüşü gözler önüne serdi.
ABD Hükümeti Hesap Verebilirlik Ofisi (GAO) tarafından hazırlanan rapora göre, F-35 filosunda görev yapabilirlik oranları son yıllarda geriledi.
F-35’LERİN SADECE YÜZDE 25’İ TAM HAZIR
Rapora göre F-35 savaş uçaklarının kendilerine verilen tüm görevleri yerine getirebilme seviyesini gösteren tam göreve hazırlık oranı 2021’den bu yana önemli ölçüde düştü.
2021 mali yılında yüzde 38 olan tam görev yapabilirlik oranı, 2025 mali yılında yüzde 25’e kadar geriledi.
Böylece filodaki her 4 F-35’ten yalnızca 1’inin tüm görevleri eksiksiz gerçekleştirebilecek durumda olduğu belirtildi.
GÖREV YAPABİLİRLİK ORANI DA DÜŞTÜ
GAO verilerine göre F-35 filosunun genel görev yapabilirlik oranında da düşüş yaşandı.
2021’de yüzde 67 seviyesinde bulunan görev yapabilirlik oranı, 2025’te yüzde 44’e indi.
ABD Hava Kuvvetleri yetkilileri düşüşün nedenleri arasında;
- yazılım gecikmeleri,
- kritik yedek parça eksiklikleri,
- korozyon problemleri,
gibi teknik sorunların bulunduğunu bildirdi.
MALİYET 1,6 TRİLYON DOLARA ULAŞTI
Raporda, F-35’in ABD Savunma Bakanlığı’nın en maliyetli silah sistemi olduğu hatırlatılarak programın artan idame maliyetlerine dikkat çekildi.
2024 verilerine göre F-35 filosunun ömür boyu bakım ve işletme maliyetinin yaklaşık 1,6 trilyon dolara ulaşabileceği öngörülüyor.
HEDEF 2030’DA YÜZDE 80 SEVİYESİ
F-35 Müşterek Program Ofisi (JPO), düşüşü tersine çevirmek için Küresel Destek Çözümü Yeniden Yapılanma Programı’nı devreye aldı.
Yeni plan kapsamında 2030 yılına kadar:
- görev yapabilirlik oranının yüzde 80’e,
- tam görev yapabilirlik oranının yüzde 65’e
çıkarılması hedefleniyor.
Ancak hedeflerin gerçekleşmesi için 2031’e kadar mevcut bütçeye ek olarak 13,7 milyar dolarlık finansman gerektiği ifade edildi.
KRİTİK PARÇALARDA ÜRETİM SORUNU
GAO raporunda, tedarik zincirindeki sorunların devam ettiği de belirtildi.
Lockheed Martin tarafından yapılan değerlendirmelerde, yeterli seviyede üretilemeyen 48 kritik parçanın bulunduğu aktarıldı.
Bu parçalar arasında daha önce birçok F-35’in yerde kalmasına neden olan kokpit kanopilerinin de bulunduğu belirtildi.
LOCKHEED MARTIN’E YAPILAN ÖDEMELER İNCELENDİ
Raporda, F-35’in üreticisi Lockheed Martin’e verilen performans teşvikleri de ele alındı.
2020-2023 yılları arasında şirkete 114 milyon dolardan fazla teşvik ödemesi yapılmasına rağmen aynı dönemde hazırlık oranlarında beklenen iyileşmenin sağlanamadığı ifade edildi.
Tüm sorunlara rağmen Pentagon’un F-35 programını sürdürdüğü ve ABD’nin gelecek yıllarda filosunu genişletmeyi planladığı belirtildi.
