Orta Doğu Teknik Üniversitesinden (ODTÜ) araştırmacıların da bulunduğu uluslararası ekip, yapay zeka destekli robotik sistemlerle bal arılarının tozlaşma faaliyetlerini artırmaya yönelik çalışma yürütüyor.
Avrupa Birliği tarafından desteklenen RoboRoyale projesine Türkiye, İngiltere, Çekya ve Avusturya’dan araştırmacılar katılıyor. Projeyle arı kolonilerinin sağlığının korunması ve daha fazla tozlaşma sağlanarak tarımsal üretimde verimliliğin yükseltilmesi amaçlanıyor.
ARILARIN DAHA FAZLA POLEN TOPLAMASI HEDEFLENİYOR
Bal arıları, çiçekler arasında polen taşıyarak bitkilerin döllenmesine, meyve ve tohum oluşumuna katkı sağlıyor.
Türkiye’den ODTÜ Robotik ve Yapay Zeka Teknolojileri Araştırma ve Uygulama Merkezinin (ROMER) yer aldığı projede, arıların daha fazla polen toplama uçuşu gerçekleştirmesi üzerinde çalışılıyor.
Bu kapsamda arıların kovana taşıdığı polen miktarı kontrollü şekilde sınırlandırılıyor. Böylece arıların yeniden polen toplamak için daha fazla uçuş yapmasının teşvik edilmesi hedefleniyor.
KRALİÇE ARI YAPAY ZEKAYLA İZLENECEK
Projede yalnızca tozlaşmanın artırılması değil, koloninin sağlığının korunması da hedefleniyor.
Yapay zeka destekli kameralarla kraliçe arının hareketleri, beslenmesi ve yumurtlama davranışları takip ediliyor. Mikro robotik sistemler ise işçi arıların yaptığı bazı bakım görevlerini üstlenebiliyor.
Kraliçe arının beslenmesini desteklemek için mikro robotik ve mikro pompa sistemlerinden yararlanılıyor.
“ARILARI DAHA ÇOK TOZLAŞMAYA YÖNLENDİREBİLİRSEK TARIMSAL ÜRETİMİ ARTIRABİLİRİZ”
Projenin Türkiye ayağı ODTÜ ROMER’den Doç. Dr. Erol Şahin’in yürütücülüğünde gerçekleştiriliyor. Araştırma ekibinde Doç. Dr. Ali Emre Turgut, Doç. Dr. Hande Alemdar ve Dr. Babür Erdem de yer alıyor.
Dr. Babür Erdem, projenin temel hedefinin arı ürünleri üretimini değil, tarımsal üretimi artırmak olduğunu belirtti.
Erdem, “Eğer ki biz arıları daha çok tozlaşmaya yönlendirebilirsek tarımsal üretimi de artırmamız olası olacaktır, bunun için de robotik sistemlerimiz var.” dedi.
POLEN GİRİŞİ KONTROLLÜ ŞEKİLDE SINIRLANDIRILIYOR
Erdem, arıların larvaların gelişimi için polen kullandığını belirterek kovana giren polen miktarının sınırlandırılmasıyla arıların daha fazla uçuş yapmaya yönlendirildiğini anlattı.
Bu yöntemin koloninin protein ihtiyacını da etkilediğine işaret eden Erdem, bu nedenle koloninin sağlığının korunması için ek sistemler geliştirildiğini söyledi.
KRALİÇE ARI ROBOTİK SİSTEMLE BESLENİYOR
Kraliçe arının sağlığının korunması için mikro robotik sistemlerin devreye girdiğini belirten Erdem, “Bunun için de mikro robotik sistemlerle kraliçe arıyı temiz arı sütü ile besleyip kraliçe arının da refahını yüksek tutuyoruz. Böylelikle hem koloniyi canlı tutuyoruz hem koloninin kaybolmamasını, kraliçe arının sağlıklı olmasını sağlıyoruz hem de tarımsal üretimi arıların daha fazla polinasyona gitmesi sayesinde artırmış oluyoruz.” diye konuştu.
Kraliçe arı küçük etiketlerle tanımlanırken, görüntü işleme yöntemleriyle konumu ve duruşu hesaplanıyor. Ardından robotik sistemler ve mikro pompalar aracılığıyla besleme işlemi gerçekleştiriliyor.
YAPAY ZEKA PROJENİN HER AŞAMASINDA KULLANILIYOR
Projede yapay zekadan kraliçe arının takibinden petek gelişiminin izlenmesine kadar birçok aşamada yararlanılıyor.
Kovana giren ve çıkan arıların sayılması da yapay zeka temelli algoritmalarla gerçekleştiriliyor.
Erdem, çalışmanın Science Robotics dergisinde yayımlandığını belirterek yapay zekanın projenin neredeyse her aşamasında aktif biçimde kullanıldığını söyledi.
DAHA AZ KOLONİYLE DAHA FAZLA TARIMSAL VERİM HEDEFİ
Projenin başarılı olması halinde daha az sayıdaki arı kolonisiyle daha fazla tozlaşma sağlanması hedefleniyor.
Erdem, “Bu projeyi başarılı olarak tamamladığımız durumda şuna ulaşmış olacağız, arıları kaybetmeden daha az sayıda arı kolonisiyle daha fazla tarımsal verimi yükseltme imkanını sağlamış olacağız.” dedi.
Erdem, tarımsal verimliliğin yükselmesinin gıda fiyatları üzerinde de etkili olabileceğini ifade etti.
