Türkiye, Ay ve daha uzak uzay hedeflerinde barışçıl ve şeffaf faaliyetlere ilişkin ilkeleri belirleyen Artemis Anlaşmaları’nı imzaladı. Türkiye böylece ABD öncülüğündeki anlaşmaya katılan 71’inci ülke oldu. İmza töreni NASA’nın Washington’daki genel merkezinde düzenlendi. Türkiye adına anlaşmayı Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır imzalarken, törende NASA Başkanı Jared Isaacman, Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç ve ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Vekili Connor Tomlinson da yer aldı. NASA Başkanı Isaacman, Türkiye’yi Artemis Anlaşmaları’nın 71’inci imzacısı olarak karşılamaktan memnuniyet duyduklarını belirtti.
ARTEMİS ANLAŞMALARI TÜRKİYE İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?
Artemis Anlaşmaları, Ay, Mars ve daha uzak uzay bölgelerinde yürütülecek faaliyetlerde barışçıl kullanım, şeffaflık, bilimsel veri paylaşımı, diğer ülkelere yardım, faaliyetlerin birbirine müdahale etmemesi ve tarihsel öneme sahip alanların korunması gibi ortak ilkeler ortaya koyuyor. Anlaşmalar hukuken bağlayıcı yeni bir uluslararası antlaşma niteliği taşımıyor; tarafların mevcut uzay hukukunu nasıl uygulayacaklarına ilişkin siyasi ve teknik bir çerçeve sunuyor. NASA’ya göre anlaşmayı imzalayan ülkeler gelecekteki Artemis görevlerine donanım, bilimsel yük, teknoloji gösterimleri, CubeSat’lar ve farklı teknolojik kabiliyetlerle katkıda bulunabilecek. Türkiye’nin katılımı da Ay araştırmaları ve diğer uzay projelerinde ABD ve diğer ortaklarla işbirliği imkanlarını genişletebilir.
TÜRKİYE’NİN AY HEDEFİ VE UZAY ÇALIŞMALARI
NASA, Türkiye’nin son yıllarda uzay alanında attığı adımlara da dikkat çekti. Türkiye’nin ilk astronotu Alper Gezeravcı, 2024’te Axiom Mission 3 kapsamında Uluslararası Uzay İstasyonu’na giderek bilimsel çalışmalar yürüttü. Aynı yıl Türkiye’nin ikinci astronotu Tuva Cihangir Atasever de Virgin Galactic’in Galactic 07 göreviyle yörünge altı uçuş gerçekleştirdi. Türkiye ayrıca ilk Ay görevi AYAP-1 için hazırlıklarını sürdürüyor ve geliştirilecek uzay aracının Ay’a gönderilmesi planlanıyor. Artemis Anlaşmaları’na katılımın, Türkiye’nin Ay programı ve uluslararası uzay işbirlikleri açısından yeni fırsatlar oluşturması bekleniyor. Türkiye’nin Artemis’e katılımı ayrıca ekim ayında Antalya’da düzenlenecek Uluslararası Uzay Kongresi öncesinde gerçekleşti.
