Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Norveç ve Finlandiya'nın öncülüğünde başlatılan "Sınır Yapay Zekâ Modellerinin Kontrolü" girişimi kapsamında düzenlenen ilk çevrim içi liderler toplantısına katıldı. Fidan, gelişmiş yapay zekâ sistemlerinin güvenli şekilde kullanılabilmesi için uluslararası test, değerlendirme ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store ve Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb'ın davetiyle gerçekleştirilen toplantıda, yapay zekâ modellerinin oluşturabileceği riskler ve bu risklere karşı ülkelerin birlikte atabileceği adımlar ele alındı.
FİDAN'DAN YAPAY ZEKÂ GÜVENLİĞİ İÇİN ORTAK DENETİM ÖNERİSİ
Toplantıda konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, gelişmiş yapay zekâ modellerinin güvenlik testlerinden geçirilmesi ve değerlendirilmesi için ülkelerin ortak kapasite oluşturması gerektiğini belirtti.
Ciddi güvenlik olaylarına ilişkin bilgilerin uluslararası düzeyde paylaşılmasının önemine dikkat çeken Fidan, bu alandaki işbirliğinin genişletilmesini önerdi.
Fidan, Uluslararası Yapay Zekâ Güvenlik ve Değerlendirme Enstitüleri Ağı'nın katılmak isteyen bütün ülkelere açılması gerektiğini ifade etti.
Ayrıca kritik alanlarda güven artırıcı gönüllü kılavuzların hazırlanması önerisini gündeme getirdi.
YAPAY ZEKÂ TESTLERİNİN ÜLKELER ARASINDA TANINMASI GÜNDEMDE
Bakan Fidan, yapay zekâ modellerine yönelik güvenlik değerlendirmelerinde ortak standartlar oluşturulmasının önemini vurguladı.
Bu kapsamda, ülkelerin gerçekleştirdiği güvenlik testlerinin ortak kurallar doğrultusunda karşılıklı olarak tanınabileceği bir sistem geliştirilmesi gerektiğini belirtti.
Söz konusu yaklaşımın bütün ülkeler tarafından kabul edilebilir nitelikte olması gerektiğine dikkat çekti.
Fidan, yapay zekâya yönelik küresel güvenin yalnızca belirli ülkelerin teknolojik imkânlarıyla sağlanamayacağını ifade etti.
Bütün ülkelerin bilimsel kapasiteye, teknik uzmanlığa ve güvenilir değerlendirme imkânlarına erişebilmesinin gerekli olduğunu kaydetti.
30 ÜLKE VE AB KOMİSYONU ÇAĞRIYI DESTEKLİYOR
Norveç ve Finlandiya'nın öncülüğünde hazırlanan "Sınır Yapay Zekâ Modellerinin Kontrolü Çağrısı", 21 Eylül'de Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında ilan edildi.
Girişim, başlangıçta 20 ülke ve Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı'nın katılımıyla duyuruldu.
22 Ekim itibarıyla çağrıya destek veren ülke sayısı 30'a yükseldi. Avrupa Birliği Komisyonu da girişimin destekçileri arasında yer aldı.
Çağrı kapsamında yapay zekânın güvenliği, uluslararası denetimi ve ortak yönetişim standartları üzerinde çalışılması hedefleniyor.
YAPAY ZEKÂ ŞİRKETLERİNE GÜVENLİK TESTİ ÇAĞRISI
Girişim kapsamında yapay zekâ sistemlerini geliştiren şirketlerin güvenlik konusunda daha şeffaf uygulamalar benimsemesi isteniyor.
Çağrıda, gelişmiş yapay zekâ modelleri kullanıma sunulmadan önce zorunlu güvenlik testlerinden ve bağımsız değerlendirmelerden geçirilmesi öneriliyor.
Şirketlerin yetkin denetçilere yeterli erişim sağlaması ve güvenlik protokollerini açık biçimde oluşturması gerektiği belirtiliyor.
Bunun yanında hükümetlerin ve bölgesel kuruluşların ortak standartlar geliştirmek için koordinasyon içinde çalışması hedefleniyor.
Ciddi güvenlik olaylarının ortak şekilde raporlanması da öneriler arasında bulunuyor.
BM ÇATISI ALTINDA ULUSLARARASI KURUM ÖNERİSİ
Çağrıda öne çıkan başlıklardan biri de yapay zekâ sistemlerinin denetimi için uluslararası bir kurum oluşturulması.
Birleşmiş Milletler üyesi ülkelerin, mevcut uluslararası mekanizmalardan yararlanarak böyle bir kurumun kurulmasını değerlendirmesi öneriliyor.
Bu kurumun yapay zekâ alanında standartların belirlenmesine ve güvenlik değerlendirmelerinin doğrulanmasına katkı sağlaması amaçlanıyor.
Ayrıca yapay zekâ modellerinin belirli yetenek eşiklerini aşması halinde devletler arasında koordinasyon kurulabilmesi hedefleniyor.
TÜRKİYE İLK 20 KATILIMCI ARASINDA YER ALDI
Türkiye, Norveç ve Finlandiya tarafından başlatılan uluslararası çağrıya 21 Eylül'de katıldı.
Böylece girişimin ilk 20 katılımcısı arasında yer aldı.
Avrupa, Asya-Pasifik, Afrika, Körfez ve Orta Asya'dan ülkeleri bir araya getiren girişime Türkiye de başlangıç aşamasından itibaren destek verdi.
Türkiye'nin katılımıyla yapay zekâ teknolojilerinin güvenli, insan merkezli ve kapsayıcı biçimde yönetilmesine yönelik uluslararası çalışmalara katkı sunulması amaçlanıyor.
TÜRKİYE'NİN 2026-2030 YAPAY ZEKÂ EYLEM PLANI
Bakan Fidan, toplantıda Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı'na (2026-2030) da değindi.
Türkiye'nin yapay zekâ alanındaki kapasitesini ve deneyimini diğer ülkelerle paylaşmaya hazır olduğunu bildirdi.
Ayrıca uluslararası çağrı kapsamında atılacak sonraki adımlara katkı sağlamayı sürdüreceklerini ifade etti.
Türkiye'nin yapay zekâ alanındaki ilk ulusal strateji belgesi olan Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi (2021-2025), Ağustos 2021'de yürürlüğe girmişti.
Bu stratejinin ardından hazırlanan Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030) ise 18 Ağustos'ta Resmî Gazete'de yayımlanan 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe girdi.
