Küresel ölçekte yapay zeka yatırımları hızla artarken, bu teknolojilerin çevresel etkileri de tartışma konusu olmaya devam ediyor. Yapay zeka sistemlerinin yüksek enerji ihtiyacıyla birlikte su tüketimi de uzmanların gündeminde yer alıyor.
2030’A KADAR 1,2 TRİLYON LİTRE SU TÜKETİMİ BEKLENİYOR
Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre küresel veri merkezlerinin toplam su kullanımı yaklaşık 600 milyar litre olarak hesaplanıyor. Yapay zeka odaklı yeni yatırımların devreye girmesiyle bu miktarın 2030’a kadar 1 trilyon 200 milyar litre seviyesine ulaşabileceği öngörülüyor.
HER 20 SORU YARIM LİTRE SU ANLAMINA GELİYOR
Yapay zekaya sorulan her 20 sorunun yaklaşık yarım litre su tüketimine yol açtığı belirtiliyor. Bu durum, özellikle kuraklık baskısı altında bulunan ve su kaynakları sınırlı ülkeler için yeni bir çevresel risk başlığı olarak değerlendiriliyor.
TEKNOLOJİ DEVLERİNİN TÜKETİMİ DİKKAT ÇEKİYOR
Küresel teknoloji şirketlerinin su tüketim miktarları da dikkat çekiyor. Google’ın yıllık yaklaşık 22,7 milyar litre, Microsoft’un 13 milyar litre, Apple’ın 6 milyar litre, Meta’nın ise 3,9 milyar litre su tükettiği belirtiliyor.
VERİ MERKEZLERİ GÜNDE MİLYONLARCA LİTRE SU KULLANIYOR
Uzmanlara göre ortalama 100 megavat kapasiteye sahip bir veri merkezi, günde yaklaşık 2 milyon litre su tüketiyor. Bu miktarın yaklaşık 6 bin 500 hanenin günlük su kullanımına karşılık geldiği ifade ediliyor.
DOLAYLI SU TÜKETİMİ DE RİSKİ ARTIRIYOR
Yapay zeka sistemlerinde su tüketimi yalnızca veri merkezlerinin soğutma ihtiyacından kaynaklanmıyor. Elektrik üretimi için kullanılan termik santrallerin soğutma sistemleri, hidroelektrik üretim süreçleri ve bazı yenilenebilir enerji teknolojileri de su kullanımını artırıyor.
EMİSYONLAR DA GÜNDEMDE
Araştırmalar, yapay zeka sistemlerinin karbon ayak izinin 32,6 milyon ton ile 79,7 milyon ton karbondioksit aralığında olduğunu ortaya koyuyor. Bu miktarın küçük bir Avrupa ülkesinin yıllık emisyonlarına eşdeğer olduğu belirtiliyor.
TÜRKİYE DOLAYLI OLARAK ETKİLENİYOR
Türkiye, yapay zekanın su tüketiminden dolaylı olarak etkilenen ülkeler arasında gösteriliyor. Ülkede yıllık toplam su tüketimi yaklaşık 63 milyar metreküp olarak hesaplanırken, bu tüketimin yüzde 73’ü tarımsal sulamada, yüzde 16’sı içme ve kullanma suyunda, yüzde 11’i ise sanayide gerçekleşiyor.
SU STRESİ TÜRKİYE İÇİN RİSKİ BÜYÜTÜYOR
Türkiye’de kişi başına düşen yıllık su miktarının yaklaşık 1.300 metreküp seviyesinde olduğu belirtiliyor. Bu tablo, Türkiye’nin su stresi yaşayan ülkeler arasında yer aldığını gösterirken, yeni veri merkezi yatırımlarında su verimliliği planlamasının önemini artırıyor.
SU STRATEJİSİ ÇAĞRISI
Su Politikaları Uzmanı Dursun Yıldız, Türkiye’nin bölgesel veri merkezi üssü olma hedefi doğrultusunda yeni yatırımları gündeme alırken su verimliliğini de planlama başlıkları arasına alması gerektiğini belirtti.
YAPAY ZEKA YATIRIMLARINDA SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VURGUSU
Yıldız, 2027 itibarıyla yapay zeka sistemlerinin yıllık su tüketiminin 4,2 ila 6,6 milyar metreküp arasında olmasının beklendiğini söyledi. Bu miktarın Türkiye’nin mevcut yıllık toplam su tüketiminin yaklaşık yüzde 7 ila 10’una denk geldiğini belirten Yıldız, yapay zeka yatırımlarında su kaynaklarının sürdürülebilirliğini gözeten bir çerçeve geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
ENERJİ, KARBON VE SU BİRLİKTE PLANLANMALI
Yapay zeka ekonomisi büyüdükçe enerji, karbon ve su başlıkları birbirinden ayrı değerlendirilemeyecek üç temel göstergeye dönüşüyor. Uzmanlara göre Türkiye’nin teknoloji yatırımlarını teşvik ederken su kaynaklarını koruyacak politikaları da eş zamanlı olarak geliştirmesi gerekiyor.
