Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolik Hastalıklar Uzmanı Prof. Dr. Mustafa Altay, kontrolsüz ve bilinçsiz D vitamini kullanımının ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulundu. Altay, kandaki D vitamini düzeyinin 100 ng/mL’nin üzerine çıkması halinde zehirlenme riskinin başladığını belirtti.
KIŞ AYLARINDA D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ ARTIYOR
Prof. Dr. Altay, sonbahar ve kış aylarında güneş ışınlarının uygun açılarla gelmemesi nedeniyle vücudun D vitamini üretiminin azaldığını söyledi. Yeterli depoya sahip olmayan bireylerde bu dönemde D vitamini eksikliği ve yetersizliğinin sık görüldüğünü ifade etti.
Sağlıklı bir yetişkinde D vitamini kan düzeyinin 30-50 ng/mL arasında olmasının yeterli olduğunu belirten Altay, 12-20 ng/mL aralığının yetersizlik, 12 ng/mL’nin altının ise eksiklik olarak değerlendirildiğini kaydetti.
“TEDAVİ VE TAKVİYE KAVRAMLARI KARIŞTIRILMAMALI”
D vitamini eksikliğinin genellikle kapalı alanlarda çalışan ve güneşten yeterince faydalanamayan kişilerde görüldüğünü belirten Altay, bu bireylerde halsizlik, kas güçsüzlüğü, yürüme zorluğu, kas ve kemik ağrılarının sık yaşandığını söyledi. Uzun süreli eksikliklerde kemik erimesi ve kırık riskinin arttığını vurguladı.
Altay, yağlı balıklar, yumurta sarısı, karaciğer ve güneşte kurutulmuş mantarların doğal D vitamini kaynakları olduğunu ancak besinlerle alınan miktarın genellikle yeterli olmadığını dile getirdi. Takviyelerin ise ilaç dozu ile karıştırılmaması gerektiğinin altını çizdi.
D VİTAMİNİ ZEHİRLENMESİ KİMLERDE GÖRÜLÜYOR?
D vitamini zehirlenmesinin doğal yollarla çok nadir görüldüğünü belirten Altay, asıl riskin bilinçsiz takviye kullanımından kaynaklandığını söyledi. Günlük tolere edilebilir üst sınırın 4 bin ünite olduğunu vurgulayan Altay, tek seferde 40 bin ünite üzeri ya da uzun süreli yüksek doz kullanımının zehirlenmeye yol açabileceğini ifade etti.
Zehirlenmenin özellikle yaşlılar, küçük çocuklar ve kadınlarda daha sık görüldüğünü aktardı.
ZEHİRLENMEDE İLK BELİRTİ: KALSİYUM ARTIŞI
Prof. Dr. Altay, D vitamini zehirlenmesi başladığında kanda kalsiyum düzeyinin yükseldiğini belirterek, buna bağlı olarak bulantı, kusma, sık idrara çıkma, sıvı kaybı, halsizlik ve kas güçsüzlüğü görüldüğünü söyledi. İleri vakalarda böbrek taşı, ani böbrek hasarı, kalp ritim bozuklukları, bilinç bulanıklığı ve hatta koma gibi hayati riskler oluşabileceğini ifade etti.
ŞÜPHE DURUMUNDA HASTANEYE BAŞVURULMALI
Zehirlenme şüphesinde D vitamini ve kalsiyum alımının derhal kesilmesi gerektiğini vurgulayan Altay, hastanın klinik durumuna göre hastaneye yatırılarak tedavi edilebileceğini söyledi. Korunma için bilinçli kullanım, rehberlere uygun dozlar ve hekim kontrolünün şart olduğunu belirtti.
KİMLER RİSK GRUBUNDA?
Yaşlılar, obez bireyler, kapalı alanlarda çalışanlar, kemik erimesi olanlar, emilim bozukluğu bulunanlar, bazı ilaçları kullananlar ve kronik hastalığı olanların risk grubunda yer aldığını ifade eden Altay, bu kişilerin özellikle kış aylarında D vitamini düzeylerini doktor kontrolünde ölçtürmeleri gerektiğini söyledi.
Özel bir durumu olmayan bireylerde ise rutin ölçüm ve takviyenin gerekli olmadığını, normal düzeylerde ek takviyenin bilimsel olarak ek fayda sağladığının kanıtlanmadığını kaydetti.
GÜNEŞTEN FAYDALANMA İÇİN DOĞRU ZAMAN MART-EKİM
Türkiye’de D vitamini üretimi için en uygun dönemin mart-ekim ayları olduğunu belirten Altay, haftada 3-4 gün, saat 10.00-16.00 arasında güneşe çıkılmasını önerdi. Açık tenliler için 10-15 dakika, koyu tenliler için ise 30-35 dakikanın yeterli olduğunu söyledi.
Güneş kremlerinin UV-B ışınlarını engelleyebileceğini hatırlatan Altay, önerilen sürelerin aşılmasının ise cilt kanseri riskini artırabileceği uyarısında bulundu.
Kaynak: AA
