11 Eylül 2001 saldırılarının baş planlayıcısı olmakla suçlanan Halid Şeyh Muhammed’in uzun yıllardır ertelenen davasının tarihi belli oldu. ABD askeri yargıcı Michael Schrama, Muhammed ve üç sanığın yargılanmasına 5 Haziran 2028’de Guantanamo Körfezi’ndeki askeri mahkemede başlanmasına karar verdi. Muhammed’in Pakistan’da 2003’te yakalanmasından dava tarihine kadar yaklaşık 25, saldırıların üzerinden ise yaklaşık 27 yıl geçmiş olacak.
YARGILAMA 5 HAZİRAN 2028’DE BAŞLAYACAK
ABD Hava Kuvvetleri Yarbayı ve askeri yargıç Michael Schrama tarafından yayımlanan takvime göre Halid Şeyh Muhammed’in yanı sıra Walid bin Attash, Ali Abdul Aziz Ali ve Mustafa al-Hawsawi de aynı davada yargılanacak. Savcılık daha erken bir tarih talep etmesine rağmen mahkeme, çözülmeyi bekleyen duruşma öncesi hukuki meseleler nedeniyle 5 Haziran 2028 tarihini belirledi. Dosyadaki en önemli tartışmalardan biri, sanıkların CIA gözetimindeyken elde edilen ifadelerinin ve diğer delillerin mahkemede kullanılıp kullanılamayacağı.
Muhammed, Mart 2003’te Pakistan’da yakalandı. CIA’in gizli gözaltı merkezlerinde tutulmasının ardından 2006’da Guantanamo Körfezi’ne nakledildi. Hakkındaki askeri yargılama yıllar boyunca delillerin kabul edilebilirliği, gözaltında gördüğü muamele ve usule ilişkin çok sayıda hukuki anlaşmazlık nedeniyle ertelendi. Daha önce 2021 için belirlenen duruşma tarihi de uygulanamamıştı.
İDAM CEZASINI KALDIRACAK ANLAŞMA İPTAL EDİLDİ
Muhammed ile ABD makamları arasında 2024’te varılan anlaşma, yargılama sürecinin en önemli dönemeçlerinden biri oldu. Anlaşmaya göre Muhammed ve bazı sanıklar suçlamaları kabul edecek, karşılığında idam cezası ihtimali ortadan kalkacak ve ömür boyu hapis cezası gündeme gelecekti. Ancak dönemin ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin anlaşmayı geri çekti. Federal temyiz mahkemesi de Temmuz 2025’te Austin’in anlaşmayı iptal etme yetkisi bulunduğuna hükmetti. Böylece sanıkların ölüm cezasıyla karşı karşıya kalabileceği tam yargılama sürecinin önü yeniden açıldı.
Bu hukuki çekişme de davanın yıllarca sonuçlandırılamamasında etkili oldu. Savunma tarafı, CIA gözaltı merkezlerinde uygulanan sorgulama yöntemlerinin dosyadaki delilleri tartışmalı hale getirdiğini savunurken savcılık saldırıların sorumlularının askeri mahkemede yargılanmasını istiyor. Muhammed daha önce 11 Eylül saldırılarının planlanmasında merkezi rol üstlendiğine ilişkin ifadeler vermişti.
11 EYLÜL SALDIRILARINDA YAKLAŞIK 3 BİN KİŞİ ÖLDÜ
11 Eylül 2001’de El Kaide bağlantılı 19 saldırgan tarafından kaçırılan dört yolcu uçağından ikisi New York’taki Dünya Ticaret Merkezi’nin İkiz Kuleleri’ne, biri Pentagon’a çarptı. Dördüncü uçak ise yolcuların müdahalesinin ardından Pennsylvania’da düştü. Saldırılarda yaklaşık 3 bin kişi hayatını kaybetti. Halid Şeyh Muhammed, saldırıların planlanmasındaki başlıca isimlerden biri olmakla suçlanıyor ve yakalanmadan önce Usame bin Ladin’in üst düzey yardımcılarından biri olarak görülüyordu.
Muhammed’in davası planlandığı gibi 5 Haziran 2028’de başlarsa, ABD tarihinin en ölümcül saldırılarından birinin baş planlayıcısı olmakla suçlanan isim, saldırıların üzerinden yaklaşık 27 yıl geçtikten sonra esas yargılama için hakim karşısına çıkacak. Dava, Guantanamo’daki askeri yargı sisteminin en uzun ve en tartışmalı dosyalarından biri olmayı sürdürüyor.
