Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisi, Türkiye ile 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılması anlaşmasını oy birliğiyle onayladı. Daha önce mutabakata karşı çıkan Libya'nın doğusundaki siyasi yönetimin tutum değiştirmesi, Doğu Akdeniz'de yeni bir gelişmeyi beraberinde getirdi. Ankara kararı memnuniyetle karşılarken Yunanistan ve Avrupa Birliği anlaşmaya yönelik itirazlarını yineledi. Peki, Libya'nın kararı Türkiye için ne anlama geliyor, Atina neden karşı çıkıyor?
LİBYA'DAN TÜRKİYE İLE DENİZ YETKİ ANLAŞMASINA ONAY
Libya'nın doğusunda, Bingazi merkezli Temsilciler Meclisi, 20 Ekim 2026'da gerçekleştirdiği toplantıda Türkiye ile 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanları mutabakatını kabul etti.
Oy birliğiyle alınan kararla birlikte, Libya Temsilciler Meclisinin anlaşmaya yönelik önceki itirazları da geri çekildi.
Meclis, 2020 yılında Türkiye ile imzalanan mutabakatların onaylanmasını reddeden kararını iptal etti. Ankara ile siyasi ilişkilerin kesilmesine ilişkin önceki tutumundan da vazgeçti.
Böylece Türkiye ile Trablus yönetimi arasında imzalanan anlaşma, geçmişte karşı çıkan Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisinin de onayını almış oldu.
TÜRKİYE-LİBYA SINIR ANLAŞMASI NE ANLAMA GELİYOR?
Türkiye ile Libya arasında 27 Kasım 2019'da imzalanan mutabakat, iki ülkenin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasını düzenliyor.
Anlaşma, kara sınırlarını değil, ülkelerin denizdeki kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge sınırlarını ilgilendiriyor. Bu alanlar, deniz tabanındaki doğal kaynakların araştırılması ve işletilmesi gibi ekonomik faaliyetler bakımından önem taşıyor.
Türkiye, anlaşmanın uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkelerine uygun olduğunu savunurken Yunanistan, mutabakatın kendi deniz yetki alanlarına ilişkin haklarını ihlal ettiğini öne sürüyor.
Libya Temsilciler Meclisinin onay kararı ise anlaşmanın daha önce karşı çıkan doğudaki siyasi kanat tarafından da kabul edilmesi anlamına geliyor.
Uzman değerlendirmelerine göre gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarına ilişkin tezlerinin siyasi ve hukuki dayanaklarını güçlendiriyor. Ancak karar, Türkiye ile Yunanistan arasındaki deniz yetki alanları anlaşmazlığını tek başına çözmüyor.
ANKARA'NIN LİBYA POLİTİKASINDA YENİ AŞAMA
Libya'daki kararın öne çıkan bir diğer yönü, Türkiye'nin ülkenin doğusundaki Halife Hafter çevresiyle geliştirdiği ilişkiler oldu.
Ankara, uzun süredir Trablus yönetimiyle diplomatik ve siyasi ilişkilerini sürdürürken son yıllarda Bingazi ile temaslarını da artırdı.
Yunanistan'da yayımlanan Kathimerini gazetesi, Türkiye'nin Libya'nın batısı ve doğusuyla aynı anda ilişki kurmasının Ankara'ya daha geniş bir diplomatik hareket alanı sağladığını değerlendirdi.
Proto Thema ise anlaşmanın onaylanmasında Libya parlamentosundaki yönetim değişikliği ve Hafter çevresinin artan etkisine işaret etti.
Libya Ulusal Ordusu Genel Komutan Yardımcısı Saddam Hafter de mutabakatın onaylanmasını memnuniyetle karşıladı.
Saddam Hafter, kararın Libya'nın Doğu Akdeniz'deki haklarının ve ekonomik çıkarlarının korunmasına katkı sağlayacağını, Türkiye ile işbirliği ve yatırım fırsatlarını artıracağını savundu.
TÜRKİYE'DEN LİBYA KARARINA İLK AÇIKLAMA
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Libya Temsilciler Meclisinin deniz yetki alanları mutabakatını onaylamasını memnuniyetle karşıladığını duyurdu.
Bakanlık, 20 Ekim'de yaptığı yazılı açıklamada, 2019 yılından bu yana yürürlükte bulunan mutabakatın iki ülkenin karşılıklı hak ve menfaatlerini gözettiğini belirtti.
Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
"Söz konusu Mutabakat Muhtırası uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkeleri temelinde iki ülkenin karşılıklı hak ve menfaatlerini gözetmekte olup ülkelerimiz arasındaki iş birliğinin daha da derinleşmesine katkı sağlamaktadır."
Türkiye'nin Akdeniz havzasında güven, istikrar ve barışın sağlanması için ortaklarıyla çalışmayı sürdüreceği de vurgulandı.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamid Dibeybe ve Libya Ulusal Ordusu Genel Komutan Yardımcısı Saddam Hafter ile telefon görüşmeleri gerçekleştirdi.
Fidan'ın görüşmelerde, deniz yetki alanları mutabakatının onaylanması nedeniyle Libyalı yetkililere teşekkür ettiği bildirildi.
ATİNA TÜRKİYE-LİBYA ANLAŞMASINA NEDEN KARŞI ÇIKIYOR?
Yunanistan, Türkiye ile Libya arasında imzalanan mutabakatın Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarına ilişkin kendi haklarını etkilediğini savunuyor. Atina yönetiminin itirazlarının merkezinde, özellikle Girit ve çevresindeki Yunan adalarının deniz yetki alanlarının nasıl belirleneceği konusu bulunuyor.
Yunanistan, söz konusu adaların kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge haklarının anlaşmada yeterince dikkate alınmadığını ileri sürüyor.
Türkiye ise Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının uluslararası hukuk ve hakkaniyet temelinde belirlenmesi gerektiğini savunuyor. Libya Temsilciler Meclisinin son kararının ardından Yunanistan Dışişleri Bakanlığı da açıklama yaptı.
Bakanlık, anlaşmaya yönelik hukuki itirazlarının devam ettiğini belirterek mutabakatın uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğu yönündeki görüşünü yineledi. Atina yönetimi, Libya'nın attığı adımın anlaşmaya ilişkin hukuki değerlendirmesini değiştirmediğini bildirdi.
YUNANİSTAN'DA MUHALEFET MİÇOTAKİS'İ HEDEF ALDI
Libya'nın Türkiye ile anlaşmayı onaylaması, Yunanistan'da hükümet ile muhalefet arasında yeni bir tartışma başlattı.
Eski Başbakan Antonis Samaras, Başbakan Kiryakos Miçotakis ve Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis'in Libya politikasını eleştirdi.
Samaras, yaşanan gelişmenin hükümetin dış politika yönetimine ilişkin soru işaretleri doğurduğunu savundu.
Ana muhalefetteki PASOK da Libya'nın kararını Yunanistan'ın jeopolitik konumu ve ulusal çıkarları açısından olumsuz bir gelişme olarak değerlendirdi. Parti, hükümetin konuyla ilgili muhalefeti ve kamuoyunu bilgilendirmesi gerektiğini belirtti.
Yunanistan'daki siyasi tartışmalarda, Doğu Akdeniz'deki kara sularının 6 deniz milinden 12 deniz miline çıkarılması seçeneği de yeniden gündeme geldi.
AVRUPA BİRLİĞİNDEN YUNANİSTAN'A DESTEK
Libya'nın kararına Avrupa Birliğinden de tepki geldi.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, mutabakatın onaylanmasından üzüntü duyduğunu belirterek AB'nin 2019 yılındaki tutumunun değişmediğini açıkladı.
Avrupa Birliği, Türkiye-Libya anlaşmasının üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiği ve deniz hukukuyla bağdaşmadığı yönündeki görüşünü yineledi.
Açıklamada Yunanistan ve Güney Kıbrıs'a dayanışma mesajı verildi.
Türkiye ise mutabakatın iki ülkenin hak ve çıkarlarını gözettiği görüşünü koruyor.
DOĞU AKDENİZ'DE BUNDAN SONRA NE OLACAK?
Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisinin verdiği onay, Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında kurulan deniz yetki alanları işbirliğine yeni bir siyasi destek sağladı.
Kararın önemi, daha önce anlaşmaya karşı çıkan doğudaki siyasi yapının tutum değiştirmesinden kaynaklanıyor.
Ankara açısından bu gelişme, Libya'nın farklı siyasi merkezleriyle sürdürülen diplomatik ilişkilerin deniz yetki alanları konusunda ortak bir noktaya taşınması anlamına geliyor.
Bununla birlikte Yunanistan ve Avrupa Birliğinin itirazları devam ediyor. Tarafların anlaşmanın uluslararası hukuktaki konumuna ilişkin farklı görüşleri bulunuyor.
Libya'nın son kararı, Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları tartışmasını sona erdirmese de Türkiye-Libya ilişkilerinde yeni bir siyasi aşamaya işaret ediyor.
