Fransız haber ajansı AFP'nin aktardığına göre, dünyanın biyolojik çeşitliliğini korumaya yönelik uluslararası hedefler, Ermenistan'ın başkenti Erivan'da düzenlenen Birleşmiş Milletler COP17 konferansında yeniden gündeme geldi. Yaklaşık 200 ülkeden temsilcilerin katıldığı toplantılarda, 2030 yılına kadar doğadaki tahribatı durdurmayı ve tersine çevirmeyi amaçlayan taahhütlerin uygulanma durumu değerlendiriliyor. Birleşmiş Milletler (BM), mevcut ilerlemenin hedeflere ulaşmak için yeterli olmadığını bildirirken finansman eksikliği ve çevreye zarar veren faaliyetlere sağlanan devlet destekleri görüşmelerin başlıca konuları arasında yer alıyor.
2030 HEDEFLERİNDE İLERLEME YETERSİZ KALDI
Erivan'da 19-30 Ekim 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen COP17 Biyolojik Çeşitlilik Konferansı, dört yıl önce kabul edilen uluslararası doğa koruma anlaşmasının uygulanmasına odaklanıyor. Ülkeler, 2022 yılında kabul edilen Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi kapsamında 2030'a kadar doğa kaybını durdurmayı ve tersine çevirmeyi hedefleyen 23 maddelik bir plan üzerinde anlaşmıştı.
Anlaşmanın en önemli hedeflerinden biri, dünya genelindeki kara ve deniz alanlarının en az yüzde 30'unun 2030 yılına kadar koruma altına alınması olarak belirlenmişti. Ancak COP17 öncesinde yayımlanan BM değerlendirmesi, ülkelerin taahhütlerini yerine getirme hızının yetersiz kaldığını ortaya koydu.
Rapora göre 23 hedefin bazı alanlarında ilerleme sağlansa da bu çalışmaların mevcut hızı, 2030 yılı için belirlenen hedeflere ulaşmaya yetmiyor. Özellikle doğayı korumaya yönelik mali kaynakların artırılması ve çevreye zarar veren ekonomik faaliyetlerin desteklenmesinin azaltılması konularında beklenen ilerleme sağlanamadı.
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, 16 Ekim'de gerçekleştirilen liderler toplantısında ülkelerin ortak hedefler bakımından olması gereken noktaya henüz ulaşamadığını kabul etti.
Paşinyan, doğanın korunmasına yönelik açıklamaların somut uygulamalarla desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
DOĞAYI KORUMAK İÇİN GEREKEN FİNANSMAN SAĞLANAMIYOR
Zirvenin en fazla tartışılması beklenen konularından biri, biyolojik çeşitliliğin korunması için gerekli mali kaynakların nasıl karşılanacağı. BM'nin konferans öncesinde yayımladığı değerlendirmede, doğa koruma çalışmalarına ayrılan finansmanın ihtiyaç duyulan düzeyin oldukça altında kaldığı belirtildi.
Daha önce kabul edilen uluslararası hedefler kapsamında biyolojik çeşitliliğin korunması için yıllık 200 milyar dolarlık kaynak oluşturulması öngörülmüştü. Ancak BM verilerine göre bu alanda sağlanan yıllık finansman 75 milyar ile 92 milyar dolar arasında bulunuyor. Mevcut rakamlar, belirlenen hedefle önemli bir fark olduğunu gösteriyor.
Finansman tartışmalarında gelişmiş ülkelerin üstleneceği sorumluluklar da öne çıkıyor. Avrupa ülkeleri ve diğer yüksek gelirli ekonomiler, Çin gibi büyük gelişmekte olan ülkelerin de doğa koruma çalışmalarına mali katkı sağlamasını istiyor.
Buna karşılık görüşmelerde kamu kaynaklarının yanı sıra özel sektör yatırımlarından nasıl yararlanılabileceği değerlendiriliyor. Konferansın gündeminde, şirketlerin elde ettikleri kazançların bir bölümünü gelişmekte olan ülkelerdeki doğa koruma projelerine aktarmalarını sağlayacak mekanizmalar bulunuyor.
Bu kapsamda oluşturulan Birleşmiş Milletler bünyesindeki Cali Fonu'nun henüz yeterli mali kaynağa ulaşamadığı belirtiliyor. COP17'de fonun güçlendirilmesi ve özel sektörün biyolojik çeşitlilik çalışmalarına daha fazla katkı sağlaması için atılabilecek adımlar görüşülecek.
BM'DEN FOSİL YAKIT DESTEKLERİNE TEPKİ
BM Genel Sekreteri António Guterres, 16 Ekim'deki liderler toplantısında hükümetlerin doğayı koruma konusundaki taahhütlerini daha hızlı uygulamaları gerektiğini söyledi. Dünyanın doğal yaşam alanlarının zarar görmeye devam ettiğini belirten Guterres, bu durumun gelecek nesillerin yaşam koşullarını tehdit ettiğine dikkat çekti.
İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel tahribatı doğaya karşı sürdürülen bir savaş olarak nitelendiren BM Genel Sekreteri, ülkelerden daha güçlü siyasi irade ve somut adımlar istedi. Guterres, doğa koruma hedeflerine ulaşmak için daha fazla eyleme, daha yüksek hıza ve daha güçlü kararlılığa ihtiyaç bulunduğunu ifade etti.
BM Genel Sekreteri'nin eleştirdiği konulardan biri de kömür, petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıtlara sağlanan kamu destekleri oldu. Guterres, hükümetlerin çevreye zarar veren faaliyetlere finansman sağlamayı sürdürmesine tepki gösterdi.
Fosil yakıt kullanımına verilen sübvansiyonların iklim değişikliğini hızlandırdığını ve biyolojik çeşitliliğe zarar verdiğini belirterek mevcut kaynakların doğanın korunmasına yönlendirilmesi gerektiğini savundu. Uluslararası anlaşma kapsamında ülkelerin doğaya zarar veren teşvikleri azaltması da hedefleniyor. Ancak bu alandaki ilerleme, konferans öncesi değerlendirmelerde yetersiz bulunan başlıklar arasında yer aldı.
Guterres, 2030 hedeflerine giden sürenin yarısına gelindiğini hatırlatarak Erivan toplantısının ülkelerin kendi taahhütlerini değerlendirmesi açısından önemli olduğunu vurguladı. COP17'nin 30 Ekim'e kadar sürecek görüşmelerinde, ülkelerin daha önce verdikleri sözlerin uygulanma durumu incelenecek. Konferansta yeni hedefler belirlemekten çok mevcut taahhütlerin somut sonuçlara dönüştürülmesi üzerinde duruluyor.
Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF) Uluslararası Başkanı Adil Najam da zirve öncesindeki değerlendirmesinde, yeni bir vizyon oluşturmak yerine üzerinde uzlaşılan hedeflerin hayata geçirilmesi gerektiğini belirtti. Ermenistan'daki toplantılarda ülkelerin 2030 yılına kadar doğa kaybını durdurma hedeflerine ulaşmak için hangi adımları hızlandıracağı ve koruma çalışmalarındaki finansman açığını nasıl azaltacağı ele alınacak.
