Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı, Filistin ekonomisinde Ekim 2023’ten bu yana yaşanan kayıpları raporladı. Gazze’de altyapının ve üretimin büyük ölçüde zarar gördüğü belirtilirken yeniden inşa maliyetinin yeni hasarlarla daha da artabileceği bildirildi.
YENİDEN İNŞA İÇİN 71,5 MİLYAR DOLAR GEREKİYOR
UNCTAD raporunda, Filistin ekonomisi ile kamu maliyesinin ağır baskı altında bulunduğu belirtildi. Gazze’nin toparlanması ve yeniden inşası için gereken kaynağın 71,5 milyar dolar olduğu hesaplandı.
Raporda, “Filistin ekonomisi ve kamu maliyesi ağır bir baskı altında. Gazze'nin toparlanma ve yeniden inşa ihtiyaçlarının 71,5 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. İlave hasarların kaydedilmesi durumunda bu rakam artabilir.” ifadelerine yer verildi.
Dünya Bankası, Avrupa Birliği ve BM tarafından yürütülen değerlendirmeye göre 2026’nın başı itibarıyla Gazze’deki fiziksel altyapı hasarı 35,2 milyar dolara ulaştı. Ekonomik ve sosyal kayıplar ise 22,7 milyar dolar olarak hesaplandı.
GAZZE’DEKİ İŞLETMELERİN YÜZDE 92’Sİ ZARAR GÖRDÜ
Rapora göre Gazze’de faaliyet gösteren ekonomik işletmelerin yüzde 92’si, Ekim 2023’ten bu yana hasar gördü veya tamamen yıkıldı.
Kişi başına düşen Gayri Safi Yurt İçi Hasıla 2025’te 212 dolara kadar geriledi. Bu rakam, günlük yaklaşık 0,58 dolara ve 2022’deki seviyenin yalnızca yüzde 17’sine karşılık geliyor.
Gazze’de işsizlik yüzde 78’e ulaşırken çalışma çağındaki nüfusun yüzde 90’ından fazlası istihdamın dışında kaldı. Bölgenin Filistin ekonomisindeki payı da Ekim 2023 öncesindeki yüzde 17,4 seviyesinden yüzde 4’ün altına indi.
TARIM VE SANAYİDE ÜRETİM YÜZDE 94 AZALDI
Gazze’deki üretim sektörlerinin tamamı 2022 seviyelerinin gerisinde kaldı. Tarım ve sanayi sektörlerinde üretim yüzde 94, inşaat sektöründe ise yüzde 99 düştü.
Raporda, Gazze’deki tarım arazilerinin yüzde 1,5’inden daha azının erişilebilir ve hasarsız durumda kaldığı belirtildi. Tarımsal üretimin neredeyse durması, bölgede insani gıda yardımına bağımlılığı artırdı.
YÜZ BİNLERCE KİŞİ İŞİNİ KAYBETTİ
İşgal altındaki Filistin topraklarında Ekim 2023’ten bu yana yüz binlerce kişinin işini kaybettiği bildirildi. Toplam iş gücü geliri kaybının 2,8 milyar dolara ulaştığı hesaplandı.
Filistin ekonomisi 2024’teki sert daralmanın ardından 2025’te yüzde 4,3 büyüdü. Ancak ekonomik büyüklük, düşük baz etkisine rağmen 2022 seviyesinin yüzde 20 altında kaldı.
FİLİSTİN’İN 3,67 MİLYAR DOLARLIK GELİRİ ALIKONULDU
Raporda, İsrail’in Filistin hükümeti adına mali gelirlerin üçte ikisinden fazlasını tahsil ettiği belirtildi. Filistin yönetimine aktarılması gereken gümrük ve vergi gelirlerinin Mayıs 2025 ile 2026’nın ortası arasında tamamen alıkonulduğu bildirildi.
Ocak 2019 ile Mart 2026 arasındaki kesinti ve alıkonulan gelirlerin toplamı 3,67 milyar doları geçti. Bu tutarın Filistin’in 2025’te elde ettiği toplam net gelirin yüzde 83’üne karşılık geldiği kaydedildi.
Mali kaynaklardaki azalma nedeniyle sağlık sektöründeki ödenmemiş borçlar 2025 sonunda 1,1 milyar dolara yükseldi. Batı Şeria’daki okullar ise kaynak yetersizliği nedeniyle 2025’te yüz yüze eğitimi haftada üç günle sınırlandırdı.
BATI ŞERİA’DA YERİNDEN EDİLMELER ARTTI
Yasa dışı yerleşimlerin genişlemesi nedeniyle Batı Şeria’da arazi ve doğal kaynaklara erişimin azaldığı belirtildi. Rapora göre 2023’ten bu yana 38 yerleşim yeri Filistinlilerden tamamen boşaltıldı.
2026’nın ilk üç ayında kaydedilen yerinden edilme vakalarının, 2025’in tamamındaki sayıyı aştığı bildirildi. Filistin hükümetinin yerel bankalardan artan miktarda borçlanmasıyla toplam kamu borcu da 2025’te 4,8 milyar dolara çıktı.
