CIA Direktörü John Ratcliffe’in salı günü Moskova’ya yaptığı önceden duyurulmayan ziyaret Avrupa basınının gündeminde.
Washington’dan Moskova’ya uçan büyük bir ABD uçağının fark edilmesiyle ortaya çıkan ziyareti Kremlin doğruladı ve temasları “istihbarat servisleri arası görüşme” olarak tanımladı.
Ancak görüşmenin içeriğine ilişkin ayrıntı paylaşılmadı. Avrupa basınındaki yorumlar ise Ukrayna savaşında yeni bir tırmanma ihtimalinden nükleer risklere ve İran’daki gelişmelere kadar uzanıyor.
DE STANDAARD: PUTİN’İN ÖFKESİNİ YATIŞTIRMA ÇABASI
Belçika gazetesi De Standaard, Ratcliffe’in Moskova ziyaretini Ukrayna savaşındaki artan gerilimle ilişkilendirdi.
Gazete, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik balistik füze saldırılarının ağırlaştığını, buna karşılık Kiev’in Rus topraklarındaki insansız hava aracı operasyonlarının daha cesur hâle geldiğini belirtti.
De Standaard’a göre artan Rus sivil kayıpları Kremlin üzerindeki baskıyı büyütüyor. Gazete, Putin’in son dönemde daha sert misilleme mesajları vermesine dikkat çekerek Washington’un yeni bir tırmanmayı önlemek amacıyla doğrudan temas kurmuş olabileceğini değerlendirdi.
LA REPUBBLICA: NÜKLEER TIRMANMA ENDİŞESİ Mİ?
İtalyan La Repubblica ise ziyareti daha ciddi bir güvenlik senaryosu üzerinden okudu.
Gazete, Kremlin’in NATO’ya yönelik bir provokasyon planlayabileceğine ilişkin ABD istihbaratına dayandırılan haberlerin son dönemde arttığını hatırlattı.
La Repubblica ayrıca Rusya’nın Ukrayna şehirlerine yönelik saldırılarını yoğunlaştırabileceği ve Putin’in taktik nükleer silah seçeneğini değerlendirebileceği yönündeki iddialara işaret etti.
Bu iddiaların doğrulandığına ilişkin resmî bir açıklama bulunmuyor. Ancak gazete, Ratcliffe’in ziyaretinin olası bir tırmanmaya karşı doğrudan uyarı kanalı açılmasıyla bağlantılı olabileceğini savundu.
MOROSOW: “NİYETLERİNİZİN FARKINDAYIZ” MESAJI
Siyaset bilimci Alexander Morosow ise Kremlin’in Ukrayna cephesinde yeni bir askerî başarıya ihtiyaç duyduğu görüşünde.
Morosow’a göre Moskova, Putin’in kasım ayında Donald Trump ile yapması beklenen görüşme öncesinde Donbas’ta yeni bir askerî hamle planlıyor olabilir.
CIA Direktörü’nün ziyaretini bu ihtimalle ilişkilendiren Morosow, Washington’un Moskova’ya “Hazırlıklarınızı görüyoruz” mesajı vermiş olabileceğini değerlendirdi.
ÚJ SZÓ: KİEV DE TIRMANMAYA DOĞRU GİDİYOR
Slovakya merkezli Új Szó’da yazan Ukrayna uzmanı Balázs Jarábik ise riskin yalnızca Moskova’dan kaynaklanmadığını savundu.
Jarábik, Ukrayna’nın cephedeki baskı, ekonomik sorunlar ve iç siyasi gerilimlerle aynı anda mücadele ettiğini belirtti.
Kiev’in mevcut koşullarda “ileriye doğru kaçmaktan” başka seçenek görmediğini ifade eden Jarábik’e göre bu yaklaşım da savaşın daha fazla tırmanmasına yol açabilir.
İRAN İHTİMALİ DE MASADA
Sosyolog Igor Eidman ise Ratcliffe’in Moskova ziyaretinin Ukrayna’yla değil İran’la bağlantılı olabileceği görüşünde.
Eidman, Trump yönetiminin İran’la yaşanan çatışmada çıkış yolu aradığını ve Rusya’nın bu süreçte diplomatik bir kanal olarak kullanılmak istenebileceğini öne sürdü.
Bu yorum, Avrupa basınındaki Ukrayna merkezli değerlendirmelerden ayrılıyor.
LA REPUBBLICA: ZİYARET KASTEN GÖRÜNÜR YAPILMIŞ OLABİLİR
La Repubblica’nın bir başka değerlendirmesinde ziyaretin neden gizli tutulmadığına dikkat çekildi.
Gazete, CIA Direktörü’nün Moskova’ya fark edilmeden gitmesinin mümkün olduğunu ancak bunun tercih edilmediğini belirtti.
Ratcliffe’in Rusya’da yaklaşık dört saat geçirdiğini aktaran gazete, bunun başlı başına siyasi bir mesaj olabileceğini savundu.
Olası gündemler arasında Ukrayna savaşının NATO ülkelerine sıçramaması yönünde uyarılar ve tutuklu takası gibi daha rutin istihbarat başlıkları da gösterildi.
CORRIERE DELLA SERA: İLİŞKİLER ÇOK KÖTÜLEŞTİĞİ İÇİN Mİ?
Corriere della Sera ise istihbarat servislerinin devreye girmesinin büyük bir anlaşmanın habercisi olmak zorunda olmadığına dikkat çekti.
Gazeteye göre gizli servisler bazen tam tersine, diplomatik ilişkiler tehlikeli biçimde kötüleştiğinde devreye giriyor.
Bu kanallar; nükleer silahlar, terörizm, mahkûm takası veya yanlış anlaşılma sonucu çıkabilecek askerî krizleri önlemek amacıyla kullanılabiliyor.
Corriere della Sera, Ratcliffe’in ziyaretinden önce Rusya’nın yeni bir kitlesel seferberlik planlayabileceği ve Suwałki Koridoru üzerinden NATO üzerindeki baskıyı artırabileceğine ilişkin haberlerin yayıldığını da hatırlattı.
MOSKOVA ZİYARETİNİN GERÇEK GÜNDEMİ HÂLÂ BELİRSİZ
Ratcliffe’in Moskova’da tam olarak kimlerle görüştüğü ve hangi mesajları ilettiği resmî olarak açıklanmış değil.
Avrupa basınındaki yorumlarda ortaklaşan nokta ise ziyaretin sıradan bir diplomatik temas olarak görülmemesi.
Bir kesim bunu Ukrayna savaşında yeni bir tırmanmayı önleme girişimi olarak değerlendirirken, bazı yorumcular nükleer risklere, NATO’ya yönelik olası hamlelere veya İran krizine işaret ediyor.
Ratcliffe’in Moskova’ya ilk ziyaretini dikkat çekici biçimde gerçekleştirmesi ise şu soruyu açık bırakıyor: Washington, Kremlin’e yalnızca mesaj mı verdi, yoksa yaklaşan daha büyük bir krizi mi önlemeye çalışıyor?
