Dünyanın farklı noktalarında hükümet politikalarına karşı yükselen toplumsal hareketlilik giderek genişliyor. Fransa’dan İtalya’ya, İspanya’dan Belçika’ya, Sırbistan’dan ABD ve Arjantin’e kadar birçok ülkede insanlar farklı taleplerle sokaklara çıkıyor. Protestoların nedenleri ülkeden ülkeye değişse de hayat pahalılığı, konut krizi, eğitim ve kamu hizmetleri, düşük ücretler, yolsuzluk iddiaları ve hükümet politikalarına yönelik tepkiler ortak başlıklar arasında öne çıkıyor. Avrupa’daki son gösteriler özellikle yaşam maliyeti, eğitim ve konut sorunları etrafında yoğunlaşırken bazı ülkelerde eylemler şiddet olaylarına da dönüştü.
FRANSA'DA SOKAĞA ÇIKMA YASAKLARI VE ASKER PLANI
Fransa, protesto dalgasının en sert yaşandığı ülkelerden biri oldu.Paris dahil çeşitli kentlerde kısmi sokağa çıkma yasakları uygulanırken hükümet 24 Ekim’de yapılması beklenen yeni gösteriler için askerlerin belirli güvenlik noktalarında görevlendirilmesini planlıyor.
İTALYA'DA YENİ KARARNAME VE 500 ASKER
İtalya’da da hayat pahalılığı, düşük ücretler, eğitim ve kamu hizmetleri üzerinden başlayan protestolar özellikle Milano’da şiddet olayları ve yağmayla gündeme geldi.
Başbakan Giorgia Meloni, Milano’daki olayların ardından hükümetin yeni güvenlik tedbirleri hazırladığını açıkladı. Milano’ya 500 ek asker konuşlandırılması kararlaştırılırken protestolarda şiddete başvurulmasına yönelik cezaların ağırlaştırılması gündeme geldi. Avrupa’daki protestoların İtalya’ya da yayılmasıyla Milano başta olmak üzere çeşitli şehirlerde güvenlik tedbirleri artırıldı.
Hazırlanan düzenlemede 14-18 yaş grubundakilerin de belirli koşullarda gözaltına alınabilmesi ve gösterilerde verilen zararın, eylemi gerçekleştiren kişi reşit değilse ailesinden tahsil edilebilmesi öngörülüyor.
Kararnamede ayrıca bir gösteri sırasında beş veya daha fazla kişilik grupla taş, sopa veya maytap gibi nesneler kullanarak kamu güvenliğini tehlikeye sokmak yeni bir suç olarak tanımlanıyor. Bu kapsamda 5 yıla kadar hapis ve 20 bin euroya kadar para cezası öngörülüyor.
İSPANYA VE PORTEKİZ'DE KONUT KRİZİ SOKAĞA TAŞINDI
İspanya’da protestoların merkezinde yüksek kiralar, konut krizi ve tahliyeler bulunuyor. Madrid’de başlayan konut eylemlerine öğretmen grevleri de eşlik ediyor.
Portekiz’de de benzer şekilde artan konut fiyatları ve kiralar protestoların ana başlıklarından biri. Lizbon ve Porto’daki gösterilerde konut erişiminin yanı sıra ücretler ve sosyal destek politikaları gündeme getiriliyor.
BELÇİKA'DA EĞİTİM VE KAMU HARCAMALARI GÜNDEMDE
Belçika’da öğrenciler ve eğitim çalışanlarının katıldığı gösterilerde eğitim sistemine ayrılan kaynaklar, kamu harcamaları ve çalışma koşulları öne çıkıyor.
Brüksel ve bazı kentlerde yaşanan protestoların zaman zaman şiddet olaylarına dönüştüğü ve çok sayıda kişinin gözaltına alındığı bildirildi.
ARNAVUTLUK VE SIRBİSTAN'DA YOLSUZLUK TEPKİSİ
Arnavutluk’ta protestoların başlıca gündemlerinden biri yolsuzluk iddiaları ve hükümete yönelik tepkiler. Başkent Tiran’daki gösterilerde öğrencilerin ve muhalif grupların talepleri öne çıkıyor.
Sırbistan’da ise öğrenciler uzun süredir yolsuzluk karşıtı gösterilerin merkezinde bulunuyor. 2024’te Novi Sad tren istasyonundaki çatı çökmesi sonrası başlayan hareket, zamanla hükümete ve kamu kurumlarının işleyişine yönelik daha geniş bir protesto dalgasına dönüştü.
ABD'DE ICE OPERASYONLARINA TEPKİ
ABD’de ise göçmenlik politikaları ve Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Birimi’nin (ICE) operasyonları protestoların önemli başlıklarından biri.
New York’ta bir ICE operasyonu sırasında yaşanan silahlı müdahalenin ardından göstericiler Manhattan’da yürüyüş düzenledi.
ARJANTİN'DE ÜNİVERSİTE BÜTÇESİ VE MAAŞLAR İÇİN SOKAKTALAR
Arjantin’de öğrenciler, akademisyenler ve eğitim çalışanları üniversite bütçelerindeki kesintilere ve ücretlerin seviyesine karşı geniş katılımlı gösteriler düzenliyor.
Buenos Aires’te 15 Ekim’de düzenlenen yürüyüşte binlerce kişi Kongre binası önünde toplandı. Göstericiler hükümetten üniversite finansmanının artırılmasını ve maaşların iyileştirilmesini istedi. Eylemler sırasında güvenlik güçleriyle göstericiler arasında çatışmalar da yaşandı.
TRUMP AVRUPA'DAKİ OLAYLARI GÖÇ POLİTİKALARIYLA İLİŞKİLENDİRDİ
Dünyada büyüyen protesto dalgası ABD Başkanı Donald Trump’ın da gündemindeydi.
Trump, Fransa ve İtalya’daki olayları değerlendirirken Avrupa ülkelerinin daha sert önlemler alması gerektiğini savundu ve “Avrupa kendine çeki düzen vermeli, yoksa ortada Avrupa diye bir yer kalmayacak” ifadelerini kullandı.
Trump, Fransa ve İtalya’daki protestoları göç politikalarıyla ilişkilendirerek Avrupa’nın sınırlarını kapatması gerektiğini de savundu. Ancak AP’nin değerlendirmesine göre protestoların ağırlıklı nedenleri arasında hayat pahalılığı ve eğitim gibi ekonomik ve sosyal sorunlar bulunuyor; olayların esas olarak göçmenlerden kaynaklandığı yönündeki iddiaları destekleyen kanıt ortaya konmuş değil.
FARKLI ÜLKELER, BENZER TOPLUMSAL TALEPLER
Son gösteriler tek bir siyasi hareketin veya tek bir sorunun sonucu olarak ortaya çıkmıyor. Fransa ve İtalya’da yaşam maliyeti ve kamu hizmetleri, İspanya ve Portekiz’de konut krizi, Belçika’da eğitim politikaları, Arnavutluk ve Sırbistan’da yolsuzluk iddiaları, ABD’de göçmenlik uygulamaları, Arjantin’de ise üniversite bütçeleri ve maaşlar protestoların merkezinde yer alıyor.
Farklı gerekçelerle başlayan gösterilerin ortak noktasını ise ekonomik koşullara, kamu politikalarına ve hükümetlerin uygulamalarına yönelik artan toplumsal itiraz oluşturuyor. Avrupa’da son haftalarda ortaya çıkan hareketlilik, protestoların bir ülkeden diğerine benzer başlıklarla yayılabileceğine ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.
