İsrail’in Suriye’nin İdlib ilindeki Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü’ne 18 Ağustos’ta düzenlediği saldırının ardından, Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile Mossad Direktörü Roman Gofman Ürdün’de bir araya geldi. Axios’un aktardığına göre görüşmenin temel amacı, saldırının ardından yükselen tansiyonu düşürmek ve askıya alınan güvenlik temaslarını yeniden başlatmaktı. Görüşmeye ilişkin İsrail Başbakanlık Ofisi ile Suriye Dışişleri Bakanlığı resmi açıklama yapmadı.
GÖRÜŞMEDE GÜVENLİK ANLAŞMASI ÖNE ÇIKTI
Suriye tarafının öncelikli talepleri arasında İsrail’in Suriye topraklarına yönelik saldırılarını durdurması, İsrail güçlerinin 8 Aralık 2024 öncesindeki hatlara çekilmesi ve iki ülke arasında bir güvenlik anlaşmasının yeniden müzakere edilmesi yer aldı. Şeybani, Ebu Zuhur saldırısının ardından temasların kesildiğini ancak güvenlik anlaşmasına ilişkin görüşmelerin kısa sürede yeniden başlamasını beklediklerini daha önce açıklamıştı.
1974 KUVVETLERİN AYRIŞTIRILMASI ANLAŞMASI MASADA
Görüşmelerde 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması da öne çıkan başlıklardan biri oldu. Şam yönetimi, İsrail güçlerinin anlaşmada belirlenen hatlara dönmesini isterken, mevcut güvenlik düzenlemesinin yeniden işletilmesini talep ediyor. Suriye ve Ürdün daha önce yaptıkları ortak açıklamada da İsrail’in 1974 anlaşmasındaki hatlara çekilmesi gerektiğini savunmuştu.
GOLAN KONUSUNDA SURİYE TUTUMUNU KORUYOR
Suriye tarafı, işgal altındaki Golan Tepeleri’nin Suriye toprağı olduğu yönündeki tutumunu koruyor. Ancak mevcut temasların doğrudan kapsamlı bir barış anlaşmasından çok, sahadaki gerilimi azaltacak güvenlik düzenlemelerine odaklandığı belirtiliyor. Şeybani de yaptığı açıklamalarda İsrail’le temasın sonuç vermesi gerektiğini, aksi halde görüşmelerin anlamını yitireceğini ifade etmişti.
SALDIRIDAN ÖNCE DE TEMAS KURULMUŞTU
Şeybani ile Gofman’ın Ebu Zuhur saldırısından önce de temas halinde olduğu ortaya çıkmıştı. Reuters’a dayandırılan haberlere göre ikili 14 Ağustos’ta telefon görüşmesi yapmış ve Türkiye’nin Suriye’deki askeri varlığı ile Ebu Zuhur Üssü çevresindeki gelişmeleri ele almıştı. İsrail’in dört gün sonra üsse saldırmasıyla bu temaslar kesildi.
İSRAİL ÜSSÜ TÜRKİYE GEREKÇESİYLE VURDU
İsrail, Ebu Zuhur Üssü’nde Türk radar ve hava savunma sistemlerinin konuşlandırılmasının planlandığını savunarak saldırıyı bu gerekçeyle gerçekleştirdi. İsrail savaş uçaklarının pist ve hangarları en az sekiz bombayla vurduğu bildirildi. Şeybani ise Suriye’nin İsrail’e burada kalıcı bir Türk askeri üssü kurulmayacağını bildirdiğini ve buna rağmen saldırının gerçekleştirilmesini “gerekçesiz” bulduklarını söyledi.
ABD ARABULUCULUĞUNDA TEMASLAR SÜRÜYOR
Washington yönetimi de Suriye ile İsrail arasındaki güvenlik görüşmelerinin yeniden başlaması için baskı yapıyor. ABD’nin, İsrail, Suriye ve Türkiye arasında yeni bir çatışma yaşanmasını önleyecek mekanizmalar oluşturmak istediği belirtiliyor. Görüşmelerin ana hedefinin kısa vadede saldırıları durdurmak, güven artırıcı adımlar atmak ve iki tarafın güvenlik kaygılarını karşılayacak bir çerçeve oluşturmak olduğu değerlendiriliyor.
TEMASLARIN ODAĞI BARIŞ DEĞİL, GERİLİMİ DÜŞÜRMEK
Mevcut görüşmeler doğrudan bir barış anlaşması anlamına gelmiyor. Şam’ın önceliği İsrail saldırılarının sona ermesi ve İsrail güçlerinin Suriye topraklarından çekilmesi; İsrail’in önceliği ise Türkiye’nin Suriye’deki askeri varlığının kendi güvenliğini tehdit etmemesi. Bu nedenle Ürdün’deki Şeybani-Gofman görüşmesi, iki ülke arasında kapsamlı siyasi normalleşmeden ziyade, sahadaki gerilimi düşürmeye yönelik güvenlik diplomasisinin parçası olarak öne çıkıyor.
