Gazze Şeridi’nde İsrail saldırılarının yol açtığı büyük yıkımın ardından 8 binden fazla kişinin naaşına hâlâ ulaşılamadı. Gazze Sivil Savunma Teşkilatı Sözcüsü Mahmud Basal, mevcut imkanlarla yılda yaklaşık 1000 cenazenin çıkarılabildiğini belirterek aynı hızla devam edilmesi halinde enkaz altındaki yaklaşık 8 bin kişinin naaşına ulaşmanın 8 yıl sürebileceğini söyledi. Gazze’de üç yıldır devam eden saldırılarda 74 bin 245 Filistinli hayatını kaybetti, 175 binden fazla kişi yaralandı. Yaklaşık 2,2 milyon kişinin yaşadığı bölgede bu rakamlar nüfusun yaklaşık yüzde 12’sinin hayatını kaybettiği veya yaralandığı anlamına geliyor.
8 BİNDEN FAZLA KİŞİ HÂLÂ ENKAZ ALTINDA
Aradan üç yıl geçmesine rağmen Gazze’de yıkılan yapıların altında bulunan binlerce kişiye ulaşılamıyor. Basal, ateşkes ilan edildiği dönemde yaklaşık 14 bin kişinin enkaz altında olduğunun değerlendirildiğini söyledi. Bazı aileler ekipleri beklemeden kendi imkanlarıyla enkazı kazarken, Sivil Savunma ekipleri de ateşkesten sonraki yaklaşık bir yıllık süreçte 1000 kişinin cenazesini çıkardı. Basal, bugün yaklaşık 8 bin kişinin hâlâ enkaz altında bulunduğunu belirterek, “Bir yılda 1000 cenaze çıkarıyoruz. 8 bin kişi için aynı şekilde devam edersek yaklaşık 8 yıla ihtiyacımız var.” dedi.
BM VERİLERİ DE 8 BİNİN ÜZERİNDE KAYIP OLDUĞUNU GÖSTERİYOR
Filistin Sivil Savunmasının açıkladığı sayı Birleşmiş Milletlerin eylül ayında yayımladığı verilerde de yer aldı. BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisine (OCHA) göre Kasım 2025-Eylül 2026 döneminde yıkılan yapıların altından 630’dan fazla cenaze ve insan kalıntısı çıkarıldı. Enkaz altında kayıp olduğu değerlendirilenlerin sayısı ise 8 binin üzerinde. BM İnsan Hakları Ofisi de eylül ayında aynı tahmini paylaşırken, mevcut çalışma hızına göre cenazelerin tamamına ulaşılmasının en az 10 yıl daha sürebileceği değerlendirmesinde bulundu.
SİVİL SAVUNMANIN İMKANLARININ YÜZDE 90'I TAHRİP EDİLDİ
Enkaz çalışmalarının yavaş ilerlemesindeki temel sorunlardan biri Sivil Savunmanın ağır ekipman eksikliği. Basal’ın verdiği bilgilere göre teşkilatın araç ve imkanlarının yaklaşık yüzde 90’ı saldırılarda tamamen tahrip edildi. Gazze’deki 16 Sivil Savunma merkezinden 14’ü tamamen yıkıldı. Bir merkez kısmen hasar görürken yalnızca bir merkez sağlam kaldı. Saldırılarda 148 Sivil Savunma çalışanı hayatını kaybetti, 300’den fazla çalışan yaralandı. Basal, ekiplerin üç yıllık süreçte yaklaşık 1 milyon göreve çıktığını belirterek mevcut durumu, “Şu anda yoktan çalışıyoruz. Çok büyük bir çöküş yaşanıyor ve elimizde imkan yok.” sözleriyle anlattı.
BM: SİVİL SAVUNMANIN KULLANABİLDİĞİ TEK BİR EKSKAVATÖR VAR
Ekipman sıkıntısının boyutu BM İnsan Hakları Ofisinin verilerine de yansıdı. BM'nin eylül ayındaki açıklamasına göre Filistin Sivil Savunmasının çalışır durumda yalnızca bir ekskavatörü bulunuyor. Ekiplerin bazı enkazlarda insan kalıntılarına ulaşabilmek için elleriyle çalışmak zorunda kaldığı belirtildi. BM ayrıca ağır iş makineleri, özel ekipmanlar, yedek parçalar ve yakıt girişindeki kısıtlamaların arama ve enkaz kaldırma çalışmalarını ciddi şekilde engellediğini bildirdi.
10 İŞ MAKİNESİ, 10 KEPÇE VE 30 ARAÇ TALEBİ
Basal’a göre gerekli ekipmanın Gazze’ye ulaştırılması halinde 8 yıllık süre büyük ölçüde kısalabilir. Basal, “10 iş makinesi, 10 kepçe ve enkaz taşımak için 30 araç temin edilirse belki bir yılda, en fazla iki yılda enkaz altındakilerin tamamına ulaşabilirdik.” ifadelerini kullandı. Böylece Sivil Savunmanın talep ettiği toplam 50 ağır iş makinesi ve aracın sağlanması durumunda, mevcut koşullarda yaklaşık 8 yıl süreceği hesaplanan çalışmaların 1-2 yılda tamamlanabileceği belirtiliyor.
GAZZE'DE 60 MİLYON TONDAN FAZLA ENKAZ VAR
Gazze’de cenazelere ulaşmayı zorlaştıran yıkımın boyutu BM verilerinde de görülüyor. OCHA'nın temmuz ayındaki raporuna göre bölgede çatışmaların oluşturduğu enkaz miktarı 60 milyon tonun üzerinde. O tarihe kadar yaklaşık 630 bin ton enkaz kontrollü şekilde kaldırılabildi. Bu miktar toplam enkazın yalnızca küçük bir bölümünü oluşturuyor. BM'nin aktardığı UNOSAT uydu analizine göre 16 Haziran 2026 itibarıyla Gazze’de 201 bin 290 yapı hasar gördü. Bu rakam bölgedeki yapıların yaklaşık yüzde 82’sine karşılık geliyor. Bunların 134 bin 422’sinin yıkıldığı, 13 bin 848’inin ise ağır hasarlı olduğu değerlendirildi. Hasar gören konut birimi sayısının da 328 bin 627 olduğu tahmin edildi.
105 KİŞİNİN NAAŞINA 17 GÜNLÜK ÇALIŞMAYLA ULAŞILDI
Enkaz kaldırma çalışmalarının ne kadar uzun sürdüğünü gösteren son örneklerden biri Gazze kentinde yaşandı. Sivil Savunma ekipleri, İsrail saldırılarında yıkılan bir yerleşim alanında 17 gün süren çalışma sonucunda 105 Filistinlinin cenazesi ve kalıntılarına ulaştı. Bölgede daha fazla kişinin enkaz altında bulunduğu bildirildi.
“SARI BÖLGELERDE” 4 BİNDEN FAZLA KİŞİ OLABİLİR
Basal, İsrail ordusunun erişimi kısıtladığı “sarı bölgelerde” durumun daha da belirsiz olduğunu söyledi. Yaklaşık 200 ila 300 evin bulunduğu bu alanlarda, Gazze'nin kuzeyi, Şucaiyye, Tuffah ve doğu bölgeleri ile Refah ve Han Yunus'un bazı kesimlerinde enkaz altında 4 binden fazla kişinin olabileceğini belirtti. Basal’a göre bu alanlara ancak Birleşmiş Milletler koordinasyonuyla girilebiliyor. Bölgelerde yalnızca cenazelerin çıkarılması değil, molozların kaldırılması ve ayrıntılı arama yapılması da gerekiyor.
ENKAZ ALTINDAKİ GERÇEK SAYI DEĞİŞEBİLİR
Basal, enkaz altında bulunan kişi sayısının çalışmalar ilerledikçe değişebildiğini söyledi. Daha önce bildirilmemiş enkazlarda yeni cenazeler tespit edilebildiğini belirten Basal, tüm fertlerinin hayatını kaybettiği ailelerde kayıp kişileri bildirecek kimsenin kalmadığına dikkati çekti. BM İnsan Hakları Ofisi de 8 bin rakamının ailelerin kayıp bildirimlerine dayanan düşük ve ihtiyatlı bir tahmin olduğunu bildirdi. Ayrıca ağır mühimmatın yol açtığı tahribat nedeniyle bazı kişilerden çıkarılabilecek kalıntı bulunamayabileceğine dikkat çekildi.
“GERÇEK BİR FELAKETLE KARŞI KARŞIYAYIZ”
Basal, ekiplerin bazı binalarda enkaz altında hayatını kaybedenlerin bulunduğunu bilmelerine rağmen imkan yetersizliği nedeniyle bölgeden ayrılmak zorunda kaldıklarını anlattı. Bazı kişilerin bombardıman anında hayatını kaybetmediğine ilişkin bulgular olduğunu söyleyen Basal, zamanında müdahale edilememesi nedeniyle bu kişilerin açlık, susuzluk veya boğulma sonucu yaşamını yitirmiş olabileceğini ifade etti. Uluslararası topluma yardım çağrısında bulunan Basal, “Gerçek bir felaketle karşı karşıyayız.” dedi. Basal, “Gazze'deki insanlara dünyanın herhangi bir yerinde yaşayan insanlar gibi muamele edilmesi gerekiyor.” ifadelerini kullandı.
