Suriye'nin İdlib ilinde, devrik Esed rejiminin yıllarca süren saldırıları sırasında zarar gören tarım arazileri yeniden üretime kazandırılıyor. Rejim döneminde yaklaşık 1,5 milyon zeytin, 350 bin Antep fıstığı ve 100 bin incir ağacının kesildiği, yakıldığı veya söküldüğü bölgede, tarımsal faaliyetlerin yeniden başlaması için çalışmalar yürütülüyor. Bugüne kadar 6 bin 500 dönüm arazi yeniden tarıma açılırken 850 çiftçi bu çalışmalardan yararlandı. Savaş nedeniyle topraklarını terk etmek zorunda kalan çiftçiler de köylerine dönerek yeni fidanlar yetiştirmeye başladı.
SAVAŞ YILLARINDA MİLYONLARCA AĞAÇ YOK EDİLDİ
İdlib, Suriye'de savaşın en yoğun yaşandığı bölgelerden biri oldu. Yıllarca devam eden bombardımanlar ve çatışmalar, yerleşim alanlarının yanı sıra tarım arazilerinde de büyük tahribata yol açtı.
Devrik rejim güçleri tarafından oluşturulan toprak bariyerler nedeniyle geniş tarım alanları kullanılamaz hale geldi. Bölgedeki zeytin, incir ve Antep fıstığı bahçelerinin önemli bölümü zarar gördü.
İdlib Tarım Müdürü Ziraat Mühendisi Mustafa Muvahhid, yapılan incelemelerde yaklaşık 1 milyon 950 bin ağacın kesildiğinin, yakıldığının veya söküldüğünün tespit edildiğini açıkladı.
Muvahhid, rejim döneminde tarım alanlarının yanı sıra bölgedeki su kaynaklarından yararlanma imkânlarının da kısıtlandığını belirtti.
6 BİN 500 DÖNÜM ARAZİ YENİDEN ÜRETİME AÇILDI
Savaşın ardından başlatılan çalışmalar kapsamında tarımsal faaliyetleri engelleyen toprak bariyerler kaldırılıyor.
Mustafa Muvahhid, bugüne kadar yaklaşık 1000 kilometre uzunluğundaki toprak bariyerin düzleştirildiğini ve bu sayede 6 bin 500 dönüm arazinin yeniden tarımsal üretime kazandırıldığını bildirdi. Çalışmalardan 850 çiftçinin yararlandığını belirten Muvahhid, bölgedeki tahribatı şu sözlerle anlattı:
"İl genelinde yaklaşık 1,5 milyon zeytin, 350 bin Antep fıstığı ve 100 bin incir ağacının kesildiğini, yakıldığını veya söküldüğünü tespit ettik. Ayrıca bölgedeki akarsu kaynaklarından faydalanma imkanımız da elimizden alındı. Şu ana kadar yaklaşık 1000 kilometre uzunluğundaki toprak bariyeri düzleştirdik. Bu sayede yaklaşık 6 bin 500 dönüm araziyi yeniden tarımsal üretime kazandırdık; bu çalışmadan 850 çiftçimiz faydalandı."
MAYINLAR VE PATLAMAMIŞ MÜHİMMATLAR TEMİZLENİYOR
İdlib'deki tarım alanlarının yeniden kullanılmasının önündeki engeller yalnızca toprak bariyerlerle sınırlı değil. Savaş sırasında döşenen mayınlar ve arazilerde kalan patlamamış mühimmatlar da çiftçiler için tehlike oluşturuyor.
Bu nedenle tarım arazilerinin güvenli hale getirilmesi amacıyla Savunma Bakanlığı ile Acil Durum ve Afet Yönetimi Bakanlığı işbirliğinde temizlik çalışmaları gerçekleştiriliyor.
Mustafa Muvahhid, mayın ve savaş kalıntılarının temizlenmesiyle ilgili olarak şunları söyledi:
"Teknik ekiplerimizin titizlikle yürüttüğü mayın ve savaş artığı temizliği sayesinde bugüne kadar yaklaşık 3 bin 500 dönüm arazi emniyete alınarak yeniden üretime kazandırıldı."
YILLAR SONRA KÖYÜNE DÖNEN ÇİFTÇİ 8 BİN FİDAN YETİŞTİRİYOR
Tarımı yeniden canlandırmaya çalışan çiftçilerden biri de İdlib'in Bara köyünde yaşayan Şakir Zeytun.
Zeytun, 2019 yılında rejim güçlerinin yoğun bombardımanı nedeniyle ailesiyle birlikte evini terk etmek zorunda kaldı. Önce köydeki tarihi mağaralara sığınan aile, çatışmaların şiddetlenmesi üzerine Suriye-Türkiye sınır hattındaki çadır kamplara göç etti.
Esed rejiminin 2024 yılı sonunda devrilmesinin ardından köyüne dönen Zeytun, bahçelerindeki ağaçların büyük bölümünün kesildiğini, bazı evlerin ise bombardımanlar nedeniyle yıkıldığını gördü.
Zeytun, köyüne döndüğünde karşılaştığı manzarayı şu sözlerle anlattı:
"Allah’ın yardımıyla bölgemiz özgürlüğüne kavuştuktan sonra köyümüze döndük. Ancak incir, üzüm ve zeytin ağaçlarımızın büyük bölümünün kesildiğini, evlerimizin bir kısmının ise bombardımanlarda yıkıldığını gördük."
Yaşanan yıkımın ardından tarımsal üretime yeniden başlayan Zeytun, yaklaşık 8 bin zeytin ve incir fidanının bulunduğu bir fidanlık kurdu. Yetiştirdiği fidanlarla kendi bahçelerini yenilemeyi amaçlayan Zeytun, çevre köylerdeki çiftçilere de fidan sağlayarak bölgenin yeniden yeşermesine katkıda bulunmak istiyor.
"AĞAÇLARI KESİLMİŞ GÖRÜNCE SANKİ RUHUMUZU SÖKÜP ALMIŞLAR GİBİ HİSSETTİK"
Topraklarını yıllar sonra yeniden görebilen Şakir Zeytun, savaşın yalnızca ekonomik kayıplara neden olmadığını, çiftçilerin yaşamlarını da derinden etkilediğini söyledi.
Yetiştirdikleri ağaçların kendileri için büyük bir anlam taşıdığını belirten Zeytun, duygularını şu sözlerle dile getirdi:
"Bir ağaç insanın ciğerinden kopmuş bir parça gibidir, tıpkı evladı gibi. Bir koyun bahçeye girip yapraklarını yese bile içimiz sızlar. Ağaçları kesilmiş görünce sanki ruhumuzu, ciğerimizi söküp almışlar gibi hissettik."
Bölgedeki geçim kaynaklarının başında tarımın geldiğini belirten Zeytun, özellikle incir üretiminin yerel ekonomi açısından önemine dikkat çekti.
Zeytun, "Biz bu ağaçlardan geçimimizi sağlıyorduk. Özellikle incirlerimizi kurutup yurt dışına ihraç ediyoruz. Bu, bölgemizin en önemli gelir kapılarından biridir. Toprak bizim için her şey demek; toprak bizim ruhumuzdur. Biz oradan kendi isteğimizle göç etmedik, zorla ayrılmak zorunda kaldık." ifadelerini kullandı.
"BÜTÜN BU YIKIMIN ARASINDA FİDAN YETİŞTİRİYORUZ"
Kurduğu fidanlıktaki üretim sürecinin her aşamasıyla kendisinin ilgilendiğini anlatan Zeytun, savaşın bıraktığı yıkıma rağmen çalışmaya devam ettiklerini belirtti.
Zeytun, "Her santimetresi için emek harcıyorum; metrekaresi değil, her santimetresi için uğraşıyorum. Bütün bu yıkımın ve enkazın arasında fidan yetiştiriyoruz." dedi.
Fidan yetiştirmenin kendileri için yalnızca bir geçim kaynağı olmadığını ifade eden Zeytun, asıl amaçlarının zarar gören bahçelerini yeniden yeşertmek, hayatlarını tekrar kurmak ve köylerinde huzur içinde yaşayabilmek olduğunu söyledi.
İdlib'de sürdürülen arazi temizleme, fidan yetiştirme ve tarımsal üretimi yeniden başlatma çalışmalarıyla savaş nedeniyle kullanılamayan toprakların çiftçilere kazandırılması ve bölge ekonomisinin canlandırılması hedefleniyor.
