İran’daki savaş ve Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıklar, küresel enerji piyasaları ile tedarik zincirlerinde ciddi baskı oluşturdu. Petrol, doğal gaz, gübre, kimyasal ürünler ve kritik sanayi girdilerinde fiyatların yükselmesi birçok ülkenin üretim maliyetlerini artırdı. Özellikle Asya ekonomileri, enerji ve sanayi ürünlerinde Orta Doğu’ya bağımlılıkları nedeniyle krizden daha sert etkilendi.
ÇİN KRİZDEN GÖRECE AVANTAJLI ÇIKTI
Washington merkezli The Asia Group’un analizine göre Çin, sahip olduğu petrol ve doğal gaz rezervleri, temiz enerji kapasitesi ve devlet kontrolündeki ekonomi araçları sayesinde krizin en ağır etkilerinden büyük ölçüde kaçınmayı başardı. Pekin yönetiminin fiyat politikaları, ihracat kontrolleri, sübvansiyonlar ve kontrollü döviz kuru gibi adımlarla ekonomik şoku sınırladığı belirtildi. Bu durumun Çin’in üretim alanındaki rekabetçi konumunu daha da güçlendirdiği değerlendirildi.
TEMİZ ENERJİ TALEBİ ÇİN’İN ELİNİ GÜÇLENDİRDİ
Enerji krizinin ardından birçok ülke fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmak için güneş panelleri, batarya sistemleri ve elektrikli araçlara yöneldi. Bu alanlarda küresel ölçekte güçlü bir üretici olan Çin, artan talep sayesinde yeni bir ihracat avantajı elde etti. Analistlere göre kriz, Çin’in kendisini “istikrarlı tedarikçi” olarak konumlandırmasına yardımcı olurken, şirketlerin üretimi Çin dışına taşıma eğilimini de yavaşlatabilir.
ASYA ÜLKELERİNDE EKONOMİK BASKI ARTTI
Hindistan’da gübre, yakıt ve gıda fiyatlarındaki artış tarım sektörü üzerindeki baskıyı büyütürken, Japonya’da enerji sübvansiyonları ve otomotiv üretimindeki maliyet artışları kamu maliyesini zorladı. Güneydoğu Asya’da ise enerji ithalatına bağımlı ülkeler acil borçlanma ve sübvansiyon adımlarına yöneldi. Filipinler’de enerji acil durumu ilan edilirken, Endonezya’da nikel üreticilerinin hammadde sıkıntısı nedeniyle üretimi azalttığı aktarıldı. Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’ndaki riskler sürerse krizin etkileri daha uzun süre devam edebilir.
