Moldova'ya bağlı Gagauz Özerk Yeri'nde halk, yeni başkanını ve 35 üyeli Halk Meclisini belirlemek için sandık başına gitti. Yaklaşık 129 bin kayıtlı seçmenin bulunduğu bölgede başkanlık için 8 aday yarışıyor. Komrat ile Kişinev arasında siyasi görüş ayrılıklarının yaşandığı dönemde düzenlenen seçimler, ilk kez Moldova Merkez Seçim Komisyonunun denetiminde gerçekleştiriliyor.
GAGAUZYA'DA 129 BİN SEÇMEN SANDIK BAŞINDA
Gagauz Özerk Yeri'nde 15 Kasım Pazar günü yerel saatle 07.00'de başlayan oy verme işlemi, 67 seçim merkezinde devam ediyor.
Moldova Merkez Seçim Komisyonunun verilerine göre yaklaşık 129 bin kayıtlı seçmenin bulunduğu bölgedeki seçimleri 200'e yakın gözlemci takip ediyor. Sandıklar yerel saatle 21.00'de kapanacak.
Başkanlık seçiminde 5'i bağımsız, 3'ü siyasi partiler tarafından gösterilen toplam 8 aday yarışıyor. Erken seçim, Gagauz Özerk Yeri Başkanı Yevgeniya Gutsul'un geçen yıl hapis cezasına çarptırılmasının ardından boşalan makam için düzenleniyor.
Bölgenin seçim yasasına göre başkan adaylarının 35 yaşını doldurmuş olması, Moldova'da ikamet etmesi ve Gagauz Türkçesi bilmesi gerekiyor.
Adaylardan herhangi biri ilk turda yüzde 50'nin üzerinde oy alamazsa başkanlık seçimi ikinci tura kalacak.
35 ÜYELİ HALK MECLİSİ DE YENİDEN BELİRLENECEK
Başkanlık seçimiyle birlikte Gagauz Özerk Yeri'nin yasama organı olan Halk Meclisinin üyeleri de belirleniyor.
Gagauz Türkçesinde "Halk Topluşu" olarak adlandırılan meclisin 35 sandalyesi için çoğunluğu bağımsız yaklaşık 130 aday yarışıyor.
Meclis üyeleri, 35 ayrı tek üyeli seçim bölgesinden seçilecek. Her bölgede en fazla oyu alan aday, Halk Meclisine girmeye hak kazanacak.
Bu seçimler, mevcut tek üyeli seçim bölgesi sistemiyle gerçekleştirilen son seçim olacak. Moldova Parlamentosunun seçim yasasında yaptığı değişiklikle bir sonraki seçimlerde nispi temsil sistemine geçilecek.
Yeni sistemde Halk Meclisi üyeleri, siyasi partilerin aldıkları oy oranına göre belirlenecek.
GAGAUZYA'DA SEÇİM SİSTEMİ NEDEN DEĞİŞTİ?
Gagauz Özerk Yeri'nde seçim süreci, son dönemde yaşanan hukuki anlaşmazlıklar ve yetki tartışmalarının ardından yeniden düzenlendi.
Gagauz Özerk Yeri Başkanı Yevgeniya Gutsul, kendisini 2023'teki başkanlık seçiminde aday gösteren Şor Partisinin yasa dışı finansmanına ilişkin davada geçen yıl ağustos ayında 7 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
Görev süresi geçen yıl sona eren Halk Meclisi için ise hukuki anlaşmazlıklar nedeniyle yeni seçimler yapılamamıştı.
Moldova Anayasa Mahkemesi, temmuz ayında Gagauz Özerk Yeri'nin özel hukuki statüsünü düzenleyen 23 Aralık 1994 tarihli kanunun bazı maddelerini anayasaya aykırı buldu.
Mahkemenin kararıyla bölgenin merkezden bağımsız seçim komisyonu oluşturma ve seçimleri düzenleme yetkisi kaldırıldı. Adalet, içişleri, bilgi ve güvenlik yetkililerini belirleme hakları da bölgesel yönetimden alındı.
Moldova Merkez Seçim Komisyonu, eylül ayında başkanlık ve Halk Meclisi seçimlerinin 15 Kasım'da düzenlenmesine karar verdi. Böylece seçimler ilk kez Moldova'nın seçim mevzuatı kapsamında merkezi komisyonun denetimine geçti.
Gagauz Özerk Yeri'nin kuruluşu ise 1994 yılına dayanıyor. Moldova'nın güneyindeki Bucak bölgesinde yaşayan Gagauz Türkleri, Sovyetler Birliği'nin dağılması sürecinde 19 Ağustos 1990'da Gagauz Cumhuriyeti'ni ilan etmişti.
Herhangi bir ülke tarafından tanınmayan cumhuriyet, 1994 yılına kadar varlığını sürdürdü.
Türkiye'nin de arabuluculuk rolü üstlendiği Kişinev ve Komrat arasındaki uzlaşmanın ardından 23 Aralık 1994'te Moldova sınırları içinde özel hukuki statüye sahip Gagauz Özerk Yeri kuruldu.
Başkent Komrat, Çadır Lunga ve Valkaneş olmak üzere üç şehir ve 20'den fazla köyden oluşan bölgede seçmenler, yeni başkanı ve Halk Meclisini belirlemek için oy kullanıyor.
