İçerik üreticisi Ruhi Çenet’in ABD’deki Hasidik Yahudi topluluklarının yaşamını konu alan belgeseli sosyal medyada yeniden gündem oldu. Çenet’in 26 Ağustos 2026’da yayımladığı yaklaşık 40 dakikalık yapım, New York’un Williamsburg ve Borough Park bölgelerindeki Hasidik toplulukların günlük yaşamını, aile yapısını, dini kurallarını ve teknolojiyle ilişkilerini konu alıyor. Belgesel kısa sürede on milyonlarca izlenmeye ulaştı ve ABD’de de geniş yankı buldu.
ÇENET HASİDİK TOPLULUĞUNDA 48 SAAT GEÇİRDİ
Çenet, çekimler sırasında topluluğun evlerine, iş yerlerine ve ibadethanelerine girerek günlük yaşama ilişkin görüntüler kaydetti. Belgeselde dini eğitimden kıyafet kurallarına, internet kullanımından aile hayatına kadar çok sayıda başlık ele alındı. Çenet’in bazı bölgelere özel izinle girebildiği de yapımda aktarılıyor.
Belgeselde ayrıca Hasidik topluluktan ayrılan ve daha önce bir hahamla evli olduğunu söyleyen Beatrice Weber’in kişisel deneyimlerine de yer verildi. Weber’in anlatımlarının kendi yaşadığı topluluk ve kişisel tecrübesine dayandığının altını çizmek gerekiyor; bunları bütün Hasidik topluluklara genellemek doğru olmaz.
ERKEKLER İÇİN “MİKVE” RİTÜELİ
Belgeselde, bazı Hasidik erkeklerin sabah dualarından önce “mikve” adı verilen ritüel banyoya girdiği anlatıldı. Çekimlerde erkeklerin düzenli olarak mikveye gittiği, erkek çocukların da özellikle cuma günleri bu uygulamaya katılabildiği ifade edildi.
Weber ise eski eşinin çocuklarını bu banyolara götürmemiş olmasından memnun olduğunu dile getirdi.
ÇOCUK İSTİSMARI İDDİALARI SOSYAL MEDYADA GÜNDEM OLDU
Belgeselin ardından yapılan sosyal medya paylaşımlarında, topluluktan ayrılan kişilerin çocuklara yönelik istismar vakalarının cemaat içerisinde yeterince ele alınmadığını öne sürdüğü iddiaları da yayıldı.
Ancak kamuya açık ana belgeselin erişilebilen transkriptinde, sosyal medyada aktarılan bu ağır iddiaların tamamı ayrıntılı biçimde yer almıyor. Çenet, Weber ile yaptığı daha kapsamlı görüşmenin ayrı bir üyelik videosunda yayımlandığını belirtiyor. Bu nedenle çocuk istismarına ilişkin ifadelerin tanıklık ve iddia olarak aktarılması, bağımsız biçimde doğrulanmış bir olgu gibi sunulmaması gerekiyor.
Ana belgeselde ise bazı kişilerin polisle iletişime geçmeden önce hahamla konuşmasının beklendiğine ilişkin bir anlatıma yer veriliyor.
EVLİLİKLERDE EŞLEŞTİRİCİLER DEVREYE GİRİYOR
Belgeselde evlilik süreci de dikkat çeken başlıklardan biri oldu. Görüşülen kişiler, eş adaylarının çoğu zaman bir eşleştirici aracılığıyla tanıştırıldığını ve çiftlerin evlilik öncesinde aile ortamında görüştüğünü anlatıyor.
Weber ise kendi deneyiminde ailesinin uygun gördüğü kişiyle evlenmesinin beklendiğini ve kendisine “sevginin evlilikten sonra geleceği” düşüncesinin öğretildiğini aktarıyor. Bekâr kalmanın ise içinde büyüdüğü çevrede olağan bir seçenek olarak görülmediğini söylüyor.
DOĞUM KONTROLÜ İÇİN HAHAMA DANIŞTIĞINI ANLATTI
10 çocuk annesi olduğunu söyleyen Weber, peş peşe doğumların ardından ara vermek istediğinde hahama başvurduğunu anlattı.
Belgeselde aktarılan kişisel tanıklığa göre Weber, doğumlara ara verme konusunda dini otoritenin onayını almak zorunda hissettiğini ifade etti.
REGL DÖNEMİNDE TEMAS YASAĞI
Weber’in anlatımına göre, regl döneminin ardından yaklaşık iki haftalık bir süreçte eşlerin fiziksel temas kurmaması yönünde dini kurallar uygulanıyor.
Bu dönemde çiftlerin ayrı yataklarda uyuduğunu, birbirlerine elden eşya vermediğini ve hatta bebeğin dahi doğrudan eşten eşe verilmediğini anlattı.
EVLİ KADINLAR SAÇLARINI KAPATIYOR
Belgeselde evli kadınların saçlarını peruk veya eşarpla kapatma geleneğine de geniş yer ayrıldı. Bazı Satmar kadınlarının saçlarını tamamen kazıttığı, dışarı çıkarken ise “sheitel” olarak bilinen perukları kullandığı anlatılıyor.
Belgeselde konuşan bir peruk satıcısı, evli kadınların saçlarını örtmesinin dini ve mahremiyetle ilgili bir uygulama olduğunu ifade ediyor.
HAMİLELERE HAYVANAT BAHÇESİ ANLATIMI
Weber’in en dikkat çeken ifadelerinden biri de hamilelik dönemine ilişkin oldu.
Kendi yaşadığı çevrede hamile kadınların “koşer olmayan hayvanları görmenin bebeği olumsuz etkileyebileceği” inancıyla hayvanat bahçesine gitmemelerinin söylendiğini aktardı. Bu anlatım da Weber’in kişisel deneyimi olarak belgeselde yer alıyor.
KIZ VE ERKEK ÇOCUKLARIN İLETİŞİMİ SINIRLI
Weber, çocukluğunda karşı cinsten kuzeniyle bile konuşmasının uygun görülmediğini anlattı.
Belgeselde kız ve erkek çocukların küçük yaşlardan itibaren farklı sosyal kurallarla yetiştirildiği ve karşı cinsle iletişimlerinin sınırlandırılabildiği aktarılıyor.
İNTERNET VE AKILLI TELEFONLAR SINIRLANDIRILIYOR
Belgeselin en dikkat çeken bölümlerinden biri teknoloji kullanımı oldu. Çenet’in konuştuğu bazı kişiler hayatlarında internete hiç girmediklerini söylerken, bölgede yalnızca arama yapmaya yarayan “koşer telefonların” yaygın olduğu görülüyor.
Bazı bilgisayarlarda ise yalnızca iş için gerekli sitelere erişim sağlayan filtre sistemleri kullanıldığı anlatılıyor.
AİLELERE YAPILAN YARDIMLAR DA TARTIŞMA KONUSU OLDU
Sosyal medyada “ailelere 75 bin dolar yardım veriliyor” şeklinde paylaşımlar yapılsa da belgeseldeki ifade bundan daha farklı.
Çenet’in belgeselinde, kriterleri karşılayan 10 kişilik bir New York hanesinin yaklaşık 26 bin 160 dolar gıda desteği ve 13 bin 600 dolar çocuk vergi kredisi alabileceği, Medicaid sağlık kapsamının tahmini yıllık değerinin de yaklaşık 75 bin dolar olabileceği belirtiliyor. Sağlık kapsamı ve diğer destekler birlikte değerlendirildiğinde toplam değerin yıllık 100 bin doların üzerine çıkabileceği ifade ediliyor. Bu rakamlar doğrudan “75 bin dolar nakit yardım” anlamına gelmiyor.
TOPLULUK İÇİN ÖZEL GÜVENLİK VE ACİL YARDIM YAPILARI
Belgeselde bazı Hasidik mahallelerde topluluk içi güvenlik ekipleri ve özel ambulans sistemlerinin bulunduğu da gösteriliyor.
Çenet, bölgede acil durum araçlarına benzeyen topluluk devriye araçlarını görüntülerken, bazı yerel anlaşmazlıkların dini mahkemelere taşınabildiğini aktarıyor.
BELGESEL ABD’DE DE GÜNDEM OLDU
Çenet’in belgeseli Türkiye’deki yoğun ilginin ardından ABD’de de dikkat çekti. Amerikalı yayıncı Asmongold’un yapımı yayınında ele alması videonun ABD’de daha geniş bir kitleye ulaşmasına katkı sağladı.
Yaklaşık 40 dakikalık belgeselin merkezinde yalnızca tartışmalı uygulamalar değil; dini eğitim, Şabat kuralları, aile dayanışması, geleneksel giyim, ibadet hayatı ve modern teknolojiye mesafeli yaklaşım da bulunuyor.
