Sırbistan'da 25 Ekim'de düzenlenen erken genel seçimlerde Aleksandar Vucic liderliğindeki siyasi bloğun yenilgiye uğraması, ülkenin iç ve dış politikasına ilişkin tartışmaları beraberinde getirdi. Öğrencilerin öncülüğündeki muhalif hareketin seçim başarısında yolsuzluk ve kötü yönetim iddiaları öne çıkarken, Vucic yönetiminin İsrail'le geliştirdiği askerî işbirliğinin de seçmen tepkisini artırmış olabileceği değerlendiriliyor.
İbn Haldun Üniversitesi Siyaset Bilimi Öğretim Üyesi Doç. Dr. İdlir Lika, Anadolu Ajansı için kaleme aldığı analizde, Sırbistan'ın İsrail'e silah ihracatındaki artışın ve kamuoyundaki Filistin desteğinin seçim süreciyle ilişkisini ele aldı.
SIRBİSTAN'DA 14 YILLIK İKTİDAR SONA ERDİ
25 Ekim'de gerçekleştirilen erken genel seçimlerde öğrencilerin desteklediği Öğrenci Listesi, oyların yaklaşık yüzde 53'ünü alarak seçimden birinci çıktı.
Vucic liderliğindeki koalisyonun oy oranı ise yaklaşık yüzde 39'da kaldı. Böylece Sırp İlerleme Partisinin (SNS) 14 yıllık iktidar dönemi sona erme sürecine girdi.
Doç. Dr. Lika'ya göre seçim sonucunun temelinde, ülkedeki kötü yönetime, yolsuzluk iddialarına ve devlet kurumları üzerindeki siyasi etkiye karşı oluşan toplumsal tepki bulunuyor.
Bu tepkinin başlangıç noktalarından biri, Kasım 2024'te Novi Sad'daki tren istasyonunda meydana gelen ve 16 kişinin hayatını kaybettiği olay oldu.
Facianın sorumlularından hesap sorulması talebiyle başlayan öğrenci protestoları, zamanla ülke çapında geniş bir muhalefet hareketine dönüştü.
İSRAİL'E SİLAH İHRACATI İKİ YILDA HIZLA ARTTI
Vucic yönetiminin İsrail'le geliştirdiği askerî ilişkiler, seçim sürecinde tartışılan dış politika başlıkları arasında yer aldı.
Balkan Araştırmacı Gazetecilik Ağı (BIRN) ve Haaretz'in araştırmasına dayandırılan verilere göre Sırbistan'ın İsrail'e silah ihracatı 2023 yılında yaklaşık 1,4 milyon avro düzeyindeydi.
Bu rakam 2024'te 42,3 milyon avroya yükseldi. Daha sonra yayımlanan haberlerde ise ihracatın 2025 yılında 132 milyon dolara ulaştığı aktarıldı.
Lika, Gazze'deki saldırılar devam ederken silah satışlarının artmasının ve hükümetin ticaret konusunda yeterince şeffaf davranmadığına yönelik eleştirilerin, kamuoyundaki rahatsızlığı artırdığını belirtti.
Bununla birlikte Sırbistan'dan ihraç edilen silahların Gazze'de kullanıldığına ilişkin ihtimalin, doğrulanmış bir bulgu olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
SIRBİSTAN'DA FİLİSTİN'E DESTEK YÜZDE 57
Analizde, Sırbistan kamuoyunun İsrail-Filistin meselesine yaklaşımına ilişkin anket sonuçlarına da yer verildi.
Yeni Sırp Siyasi Düşüncesi (NSPM) tarafından Nisan 2026'da gerçekleştirilen araştırmaya göre katılımcıların yaklaşık yüzde 57'si Filistin'i desteklediğini belirtti.
İsrail'e destek verdiğini ifade edenlerin oranı ise yüzde 5 olarak aktarıldı.
Muhalefet seçmenleri arasında Filistin'e desteğin yaklaşık yüzde 74'e ulaştığı belirtildi.
Lika, bu verilerin Vucic'in İsrail politikasının özellikle muhalif seçmenler arasında hoşnutsuzluk yaratmış olabileceğini gösterdiğini değerlendirdi.
İSRAİL İLE ORTAK SAVAŞ DRONU FABRİKASI AÇILDI
Sırbistan ile İsrail arasındaki savunma işbirliği, seçim sürecinden kısa süre önce yeni bir yatırımla gündeme geldi.
Vucic, 17 Eylül'de Belgrad'da İsrailli savunma şirketi Elbit Systems ile Sırbistan'ın kamu silah şirketi Jugoimport'un ortak girişimiyle kurulan savaş dronu montaj fabrikasının açılışını gerçekleştirdi.
Lika'nın analizine göre Vucic, bu projeyi ülkeye yeni istihdam alanları, teknolojik gelişme ve ekonomik kalkınma sağlayacak bir yatırım olarak sundu.
Ancak İsrail'le gelişen askerî ilişkiler, özellikle Gazze'deki saldırılar nedeniyle hükümete yöneltilen eleştirilerin de bir parçası oldu.
ÖĞRENCİ HAREKETİNDEN GAZZE MESAJI
Seçimlerde başarı sağlayan Öğrenci Listesi'nin yayımladığı bildirgede İsrail'in Gazze'deki faaliyetlerine ilişkin bir ifadeye de yer verildi.
Bildirgenin dış politika bölümünde, "İsrail'in Gazze Şeridi'nde Filistin halkını yok etmeye yönelik sistematik girişimine ortak olmayacağız." denildi.
Lika, bu yaklaşımın muhalefetin Filistin meselesindeki tutumunu ortaya koyduğunu ancak seçim mücadelesinin ağırlıklı olarak iç politika konuları üzerinden yürütüldüğünü belirtti.
VUCIC'İN SEÇİM YENİLGİSİNDE İSRAİL ETKİSİ NE KADAR?
Doç. Dr. İdlir Lika'ya göre Vucic'in seçim yenilgisini yalnızca İsrail'le ilişkilerine bağlamak mümkün değil.
Analizde, seçmen davranışında yolsuzluk, kötü yönetim, şeffaflık ve hesap verebilirlik taleplerinin temel belirleyiciler olduğu vurgulandı.
Bununla birlikte İsrail'le askerî işbirliğinin, özellikle Filistin'e destek veren muhalif seçmenlerin hükümete yönelik tepkilerini artırmış olabileceği değerlendirildi.
Lika, yeni yönetimin İsrail başta olmak üzere dış politika ilişkilerinde nasıl bir yaklaşım izleyeceğinin, seçimlerde verilen değişim mesajının uluslararası ilişkilere yansıyıp yansımayacağını göstereceğini ifade etti.
