ABD Başkanı Donald Trump, İran ile kapsamlı barış anlaşmasının büyük ölçüde hazırlandığını ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını açıkladı. İran ise boğazın tamamen serbest geçişe açılacağı yönündeki iddiayı reddederek, bu konuda kararın yalnızca bölge ülkeleri tarafından alınabileceğini ifade etti.
TRUMP: SON DETAYLAR ÜZERİNDE ÇALIŞILIYOR
ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, İran ile yürütülen görüşmelerde önemli mesafe alındığını vurguladı.
Trump, “Amerika Birleşik Devletleri, İran İslam Cumhuriyeti ve çeşitli diğer ülkeler arasında anlaşma büyük ölçüde müzakere edildi. Son detaylar üzerinde çalışılıyor” dedi.
ABD basınında yer alan bilgilere göre hazırlanan mutabakat taslağı, İran’la çatışmaların sona erdirilmesini, Hürmüz Boğazı’nın kademeli olarak yeniden açılmasını ve İran limanlarına yönelik ABD ablukasının hafifletilmesini içeriyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI TARTIŞMASI
Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağına yönelik açıklamasına İran cephesinden itiraz geldi. İran’a yakın Fars Haber Ajansı, boğazın tamamen serbest geçişe açılacağı iddiasının gerçeği yansıtmadığını yazdı.
Haberde, İran’ın savaş öncesi gemi geçiş sayılarına dönülmesine izin verdiği ancak bunun “tam serbest geçiş” anlamına gelmediğin altını çizdi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de Hürmüz Boğazı’na ilişkin herhangi bir mekanizmanın yalnızca İran, Umman ve Körfez ülkeleri arasında belirlenebileceğini söyledi. Bekayi, “ABD’nin bu konuda hiçbir yetkisi yok” dedi.
NÜKLEER PROGRAM MASADA DEĞİL
Tahran yönetimi, mevcut görüşmelerde önceliğin çatışmaların sona erdirilmesi olduğunu açıkladı. İran tarafı, nükleer programın bu müzakere sürecinin dışında tutulduğunu bildirdi.
Bekayi, hazırlanan 14 maddelik taslağın geniş kapsamlı barış anlaşmasına geçiş için ilk çerçeve olduğunu ifade etti.
Bekayi, “Son bir haftadır tarafların görüşleri birbirine yaklaşıyor. Nihai anlaşmanın 30 ila 60 gün içinde tamamlanması hedefleniyor” dedi.
DONDURULAN VARLIKLAR GÜNDEMDE
Müzakerelerde İran’ın yurt dışındaki bazı dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması ve ABD’nin deniz operasyonlarıyla ilgili başlıkların öne çıktığı aktarıldı.
Hazırlanan taslakta, İran limanlarına yönelik ablukanın hafifletilmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin kademeli şekilde artırılması gibi maddelerin yer aldığı ileri sürüldü.
PAKİSTAN ARABULUCU OLDU
İran ile ABD arasındaki temaslarda Pakistan’ın arabulucu rolü üstlendiği belirtildi. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Trump’ın barış çabalarını överken, bölgesel liderlerle yapılan telefon görüşmelerinin olumlu geçtiğini vurguladı.
Şerif, Trump’ın Türkiye, Körfez ülkeleri, Mısır, Ürdün ve Pakistanlı yetkililerle yaptığı görüşmelerin barış süreci açısından verimli olduğunu ifade etti.
Pakistan ordusu da İran’daki temasların “oldukça yapıcı” geçtiğini açıkladı.
NETANYAHU İLE TELEFON GÖRÜŞMESİ
Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile de görüştüğünü açıkladı. Görüşmenin olumlu geçtiğini belirten Trump, anlaşmanın son detaylarının kısa süre içinde netleşeceğini söyledi.
İsrail tarafının ise geçici ateşkes ve yaptırımların hafifletilmesi konusunda temkinli olduğu ifade edildi. İsrail kaynaklarının, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokları ve nükleer programının anlaşmada yeterince ele alınmamasından endişe duyduğu aktarıldı.
TRUMP’TAN SERT ÇIKIŞ
Trump, Axios’a verdiği röportajda İran’la anlaşma ihtimalini “yüzde 50-50” olarak değerlendirdi.
ABD Başkanı, görüşmelerin iyi bir anlaşmayla sonuçlanabileceğini ancak başarısızlık halinde askeri seçeneğin yeniden gündeme gelebileceğini söyledi.
Trump, “Ya iyi bir anlaşma olur ya da onları tamamen yok ederiz” ifadelerini kullandı.
CUMHURİYETÇİLERDEN TEPKİ
Trump’ın İran’la anlaşma hazırlığında olduğu iddiası ABD’de Cumhuriyetçi kanatta da tartışma yarattı. Eski Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, anlaşmayı Obama dönemindeki İran anlaşmalarına benzeterek eleştirdi.
Pompeo, “Bu yaklaşım Amerika Önce politikasıyla uzaktan yakından ilgili değil” ifadelerini kullandı.
Cumhuriyetçi senatörler Lindsey Graham ve Roger Wicker da İran’ın bölgede güç kazanabileceği uyarısında bulundu.
İRAN’DAN ABD’YE SERT UYARI
İran Meclis Başkanı ve başmüzakereci Muhammed Bakır Galibaf ise ABD’ye sert çıktı. Galibaf, “Trump savaşı yeniden başlatma hatası yaparsa sonuç Amerika için ilk günden çok daha yıkıcı olur” dedi.
İranlı yetkili ayrıca ateşkes sürecinde İran ordusunun yeniden organize olduğunu ve ülkenin geri adım atmayacağını söyledi.
