Çin’in ABD pazarındaki kaybını telafi etmek amacıyla Afrika, Orta Doğu ve Avrupa’ya yönelmesi, Türk şirketlerinin güçlü olduğu pazarlarda yeni bir tablo ortaya çıkardı. Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK), ABD’nin Çin’e uyguladığı ek gümrük tarifelerinin ardından Çin dış ticaretinde yaşanan değişimi ve Türkiye’ye olası etkilerini “ABD’nin Uyguladığı Tarife Sonrası Çin Dış Ticaretinin Analizi” başlıklı raporunda ele aldı. DEİK Başkanı Nail Olpak, Çin’in yöneldiği pazarların Türk iş dünyasının güçlü olduğu veya büyümeyi hedeflediği bölgelerle kesiştiğine dikkat çekti.
ÇİN’İN İHRACAT ROTASI DEĞİŞİYOR
DEİK Genel Merkezi’nde düzenlenen toplantıda raporun sonuçlarını paylaşan Nail Olpak, ABD’nin 2025 yılında uygulamaya koyduğu ek gümrük tarifelerinin ardından Çin’in ABD pazarındaki konumunun belirgin şekilde gerilediğini söyledi. Çin’in ABD’ye ihracatının toplam dış satımındaki payı 2024’te yüzde 14,68 iken 2025’te yüzde 11,14’e düştü. Buna karşılık Çin, alternatif ihracat pazarlarındaki ağırlığını artırdı. 2024-2025 döneminde Çin’in ihracatı Afrika’ya yüzde 25,9, Orta Doğu’ya yüzde 9,7, Avrupa Birliği’ne ise yüzde 8,63 yükseldi. Afrika’da Nijerya, Orta Doğu’da Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), AB’de ise Almanya Çin açısından öne çıkan pazarlar arasında yer aldı. Olpak, Çin’in yöneldiği bölgelerin Türkiye açısından önemine işaret ederek, “Çin'in yöneldiği coğrafyaların önemli bir bölümü aynı zamanda Türk iş dünyasının güçlü olduğu veya büyümeyi hedeflediği pazarlar. Dolayısıyla önümüzdeki dönemi yalnızca bir rekabet riski olarak değil, değişen küresel ticaret dengeleri içerisinde Türkiye için yeni fırsatların ortaya çıktığı bir dönem olarak da okumalıyız.” dedi.
MISIR VE BAE’DE ÇİN-TÜRKİYE FARKI
Rapordaki verilere göre Çin’in Almanya pazarındaki yükselişi henüz Türkiye açısından doğrudan ve belirgin bir tehdit oluşturmazken, Afrika ve Orta Doğu daha yakından takip edilmesi gereken bölgeler olarak öne çıktı. 2025’te Çin’in Mısır’a ihracatı 19,97 milyar dolara ulaşırken Türkiye’nin bu ülkeye dış satımı 4,07 milyar dolar seviyesinde kaldı. Olpak, bu rakamların rekabet farkının Çin lehine genişlediğine işaret ettiğini belirtti. BAE pazarında da iki ülkenin ihracat rakamları arasındaki fark dikkat çekti. Çin’in BAE’ye ihracatı 72,9 milyar dolara yükselirken Türkiye’nin bu ülkeye dış satımı 9,28 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Olpak, Türkiye’nin özellikle Afrika’daki konumunun yalnızca fiyat rekabeti üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, “Bizim rekabet modelimizin yalnızca fiyat üzerinden değil kalite, güven, sürdürülebilir ortaklık, yerel işbirlikleri ve karşılıklı kazanım üzerinden ilerlemesi gerektiğini düşünüyorum.” ifadelerini kullandı. Olpak ayrıca önümüzdeki dönemde fiyat rekabetinin yanında bir “güven rekabeti” yaşanacağını, Türkiye’nin uzun vadeli ilişki kurma ve güvenilir ortak olma kapasitesinin özellikle Afrika ve Orta Doğu’da rekabet avantajına dönüşebileceğini söyledi.
TÜRKİYE İÇİN ÜRETİM VE YATIRIM FIRSATI
Çin’in alternatif pazarlardaki ağırlığının artmasının yalnızca rekabet açısından değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Olpak, değişen küresel ticaret düzeninin Türkiye açısından yeni üretim ve yatırım fırsatları da ortaya çıkarabileceğini belirtti. Olpak, “Küresel ticaret yeniden yapılanırken Türkiye'nin üretim kapasitesi, coğrafi konumu, lojistik avantajları, Avrupa ile entegrasyonu ve farklı coğrafyalarda geliştirdiği güçlü iş ilişkileri bize önemli avantajlar sağlıyor. Önemli olan bu avantajları doğru stratejiyle ticarete ve yatırıma dönüştürebilmek.” dedi. Türk şirketlerinin katma değerli üretime daha fazla odaklanması gerektiğini belirten Olpak, rekabetin yoğunlaştığı pazarlarda Türkiye’nin daha fazla katma değer, güçlü markalar, teknoloji, inovasyon ve kalıcı ortaklıklarla karşılık vermesi gerektiğini ifade etti. ABD ile Çin arasındaki ticaret politikalarındaki dönüşümün küresel tedarik zincirlerini de yeniden şekillendirdiğine işaret eden Olpak, Türkiye’nin bu süreçte üretim ve yatırım merkezi olarak konumunu güçlendirebileceğini söyledi. Avrupa’ya yakınlık, güçlü sanayi altyapısı, yetişmiş insan kaynağı, lojistik kabiliyetler ve farklı coğrafyalarla kurulan ekonomik ilişkilerin Türkiye açısından avantaj sağladığını belirten Olpak, “Dolayısıyla ABD-Çin ticaretindeki dönüşümü yalnızca ihracat pazarlarımızda ortaya çıkabilecek rekabet açısından değil, Türkiye'ye gelebilecek yeni yatırımlar ve üretim fırsatları açısından da değerlendirmeliyiz.” dedi.
