Türkiye’de portföy fonlarında yaşanan gelişmeler, kaldıraçlı yatırımlar ve likit olmayan varlıklarda yoğunlaşmanın piyasalarda oluşturabileceği riskleri yeniden gündeme getirdi. Financial Times’ın analizinde, Türkiye’de ortaya çıkan tablonun benzer riskler açısından büyük sermaye piyasaları için de dikkatle izlenebilecek bir örnek olduğu belirtildi.
Habere göre BIST 100 endeksi hafta içinde yüzde 8’den fazla geriledi. Satışların, yerel bir portföy yönetim şirketinin bazı fonlarında yatırımcıların geri ödeme taleplerinin karşılanamadığını açıklamasının ardından hızlandığı aktarıldı.
FONLARDAKİ YÜKSELİŞİN ARKASINDAKİ İDDİALAR
Bazı büyük portföy yönetim şirketlerinin bağlantılı şirketlerdeki likit olmayan hisseleri satın aldığı yönünde suçlamalar bulunuyor. Bu işlemlerle hisselerin fiyatlarının ve fonların net varlık değerlerinin yükseldiği öne sürülüyor.
Yüksek getirilerin bireysel yatırımcıların ilgisini artırmasıyla fonlara yeni para girişlerinin hızlandığı, bunun da fonların büyüklüğünü daha fazla artırdığı belirtiliyor.
Türkiye’de yaşanan kriz, gevşek denetim ve yetkililerin “Ponzi benzeri düzen” olarak nitelendirdiği uygulamalarla ilişkilendiriliyor.
KALDIRAÇ VE YOĞUNLAŞMA RİSKİ ÖNE ÇIKTI
Analizde, yüksek kaldıraçla oluşturulan ve sınırlı sayıdaki varlıkta yoğunlaşan pozisyonların yalnızca gelişmekte olan piyasalar açısından risk oluşturmadığına dikkat çekildi.
Benzer pozisyonların büyük ve gelişmiş sermaye piyasalarında da fiyatların ters yönde hareket etmesi halinde likidite sorunlarını büyütebileceği ifade edildi.
ARCHEGOS ÖRNEĞİ HATIRLATILDI
ABD’de yaşanan Archegos Capital Management olayı da bu kapsamda örnek gösterildi. Fonun kurucusu Bill Hwang’ın borçlanarak sınırlı sayıdaki ABD ve Asya medya ve teknoloji şirketinde büyük hisse pozisyonları oluşturduğu belirtildi.
Pozisyonların büyümesi fonun varlık değerini artırırken, aynı zamanda bu yatırımlardan çıkışı zorlaştırdı. Büyük pozisyonların sert satış yapılmadan nakde çevrilememesi sistemdeki kırılganlığı daha görünür hale getirdi.
Türkiye’deki gelişmeler de yükselen piyasalarda başarılı görünen yatırım stratejilerinin, koşullar değiştiğinde likidite sorununa dönüşebileceği tartışmasını gündeme taşıdı.
BİREYSEL YATIRIMCILARIN PİYASAYA İLGİSİ ARTTI
Türkiye’de hisse senetlerinde son yıllarda yaşanan yükselişte, yüksek enflasyondan korunmak isteyen bireysel yatırımcıların sermaye piyasalarına yönelmesinin etkili olduğu belirtildi.
Son satışlarda ise kaldıraçlı yatırımcıların teminat tamamlama çağrıları nedeniyle yeni satışlara yönelmesini azaltmak amacıyla Merkez Bankasının teminat koşullarını gevşettiği aktarıldı.
Bu durum, kaldıraç mekanizmasının piyasalardaki düşüşü hızlandırabilecek unsurlardan biri olarak öne çıkmasına neden oldu.
ABD'DE KREDİLİ MENKUL KIYMET BORCU 1,5 TRİLYON DOLAR
ABD piyasalarında da bireysel yatırımcı ilgisi ve artan kaldıraç tartışılıyor. Ülkedeki toplam kredili menkul kıymet borcunun ağustos sonunda yaklaşık 1,5 trilyon dolara ulaştığı belirtildi. Bu seviye, haziran ayında görülen rekorun biraz altında kaldı.
ABD teknoloji sektöründeki şirketler arasında gerçekleştirilen karşılıklı yatırımlar ve döngüsel finansman anlaşmaları da risk başlıkları arasında gösterildi.
Yapay zekâ bağlantılı hisselerde borçlanarak büyük pozisyonlar alan Situational Awareness hedge fonunun da yaz aylarında sert kayıplar yaşadığı aktarıldı.
GÖZLER DÜZENLEYİCİ KURUMLARDA
Türkiye ve ABD’deki düzenleyici kurumlara yönelik, sermaye piyasalarının büyümesini yatırımcıların korunmasının önüne koydukları yönünde suçlamalar bulunduğu belirtildi.
Türkiye’deki fon krizinin ise kaldıraçlı ve belirli varlıklarda yoğunlaşan yatırımların aynı anda çözülmesi durumunda daha geniş çaplı likidite baskısı oluşturabileceğine ilişkin tartışmaları artırdığı ifade edildi.
Türkiye’de finansal istikrara yönelik önlemlerde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in merkezi rol üstlendiği belirtilirken, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent açısından da kaldıraç, piyasa yoğunlaşması ve yatırımcıların korunması başlıklarının finansal istikrar tartışmasının önemli unsurları arasında bulunduğu aktarıldı.
