ABD ile İran arasında varıldığı öne sürülen anlaşma ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağı beklentisi, küresel petrol piyasalarında sert satış getirdi. Brent petrol yüzde 4’ün üzerinde düşüşle 84 doların altını test ederken, ABD ham petrolü WTI da 81 dolar seviyesinin altına indi.
Piyasalardaki düşüşte, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ve deniz ablukasının kaldırılmasına yönelik açıklamaları etkili oldu. Trump’ın “petrolün akmasına izin verin” mesajı, arz endişelerinin azalabileceği beklentisini güçlendirdi. Ancak yatırımcılar, anlaşmanın resmi metni ve uygulanma takvimi netleşmeden temkinli duruşunu koruyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI BELİRSİZLİĞİ SÜRÜYOR
Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak görülüyor. Bu nedenle boğazın yeniden güvenli geçişe açılacağı beklentisi, petrol fiyatlarında hızlı bir rahatlama yarattı. Ancak uzmanlara göre fiyatlardaki düşüşün kalıcı hale gelmesi için yalnızca siyasi açıklamalar değil, sahadaki deniz trafiğinin de normale dönmesi gerekiyor.
Deniz taşımacılığı şirketlerinin bölgeye dönüşü, güvenlik garantileri, sigorta maliyetleri ve olası mayın ya da askeri risklerin ortadan kaldırılmasına bağlı olacak. Bu nedenle Hürmüz üzerinden petrol akışının kısa sürede tamamen eski seviyesine dönüp dönmeyeceği henüz belirsizliğini koruyor.
PİYASALAR ANLAŞMANIN DETAYLARINI BEKLİYOR
İran tarafından anlaşmanın doğrulandığı, ancak metnin İsviçre’deki imza sürecinin ardından açıklanacağı belirtiliyor. Bu nedenle piyasalar, anlaşmanın yalnızca ateşkesi mi kapsadığını yoksa yaptırımlar, nükleer program, enerji sevkiyatı ve deniz güvenliği gibi başlıklarda somut maddeler içerip içermediğini yakından izleyecek.
Analistler, petrol fiyatlarında ilk tepkinin güçlü olduğunu ancak kalıcı yönün anlaşmanın uygulanabilirliğine bağlı olduğunu vurguluyor. Eğer Hürmüz Boğazı’ndan geçişler güvenli biçimde başlar ve arz kesintisi endişesi azalırsa fiyatlarda aşağı yönlü baskı sürebilir. Buna karşılık imza sürecinde yaşanacak gecikme, taraflardan gelecek sert açıklamalar ya da bölgede yeni bir saldırı riski fiyatları yeniden yukarı taşıyabilir.
KÜRESEL ENERJİ DENGESİ İÇİN KRİTİK EŞİK
Savaş sürecinde petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar ve arz kaygıları nedeniyle sert yükselmişti. Son haftalarda ise Washington ile Tahran arasında anlaşmaya yaklaşıldığına ilişkin sinyaller, fiyatlardaki risk priminin azalmasına yol açtı. Bu gelişme, enerji ithalatçısı ülkeler açısından maliyet baskısını hafifletebilecek bir adım olarak değerlendiriliyor.
Buna rağmen piyasada temkinli hava sürüyor. Stratejik petrol rezervleri, Çin başta olmak üzere büyük ithalatçıların talep görünümü ve yaz aylarında artması beklenen enerji tüketimi fiyatların seyrinde belirleyici olacak. Petrol piyasaları için asıl yönü, 19 Haziran’da yapılması beklenen imza süreci ve Hürmüz Boğazı’nda fiili geçişlerin ne zaman başlayacağı belirleyecek.
