Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilim ve ABD ile İran arasındaki çatışmalar küresel enerji piyasalarını etkilerken, petrol fiyatlarının geleceğinde Çin’in alacağı kararlar belirleyici hale geldi.
Dünyanın en büyük petrol ithalatçısı konumundaki Çin’in bu yıl petrol alımlarını önemli ölçüde azaltması, savaşın ilk dönemlerinde fiyatların daha sert yükselmesini engelledi.
Enerji piyasalarının en önemli sorusu ise Çin’in petrol ithalatını ne zaman artıracağı oldu. Uzmanlara göre Çin’in talep yönündeki değişimi, küresel petrol fiyatlarının seyrinde kritik rol oynayacak.
ÇİN’İN TALEBİ PETROL FİYATLARINI ETKİLEYECEK
Çin’in petrol alımlarını düşük seviyede tutmaya devam etmesi halinde fiyatlarda aşağı yönlü baskı oluşabileceği belirtiliyor. Ancak Çin’in yeniden yüksek miktarda petrol almaya başlaması durumunda fiyatların yükselmesi bekleniyor.
Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikası Merkezi kıdemli araştırmacısı Karen Young, Çin talebinin petrol piyasalarındaki denklemin en önemli unsurlarından biri olduğunu ifade etti.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yapılan değerlendirmelerde de Çin’in yeniden petrol alımına ilgi göstermeye başladığına ilişkin bazı işaretler bulunduğu belirtildi.
Çin’in petrol ithalatındaki düşüşün nedenleri ise piyasalarda soru işareti oluşturuyor. Ülkenin büyük petrol stoklarına sahip olduğu bilinirken, depolardan önemli miktarda kullanım yapıldığına ilişkin güçlü göstergeler bulunmuyor.
KÜRESEL ENERJİ DENGELERİNDE YENİ DÖNEM
Petrol piyasalarını etkileyen tek unsur Çin’in talebi değil. Rusya-Ukrayna savaşı ve enerji altyapısına yönelik saldırılar da fiyatlar üzerinde baskı oluşturuyor.
Rusya’nın iç piyasadaki arzı korumak amacıyla dizel ihracatını kısıtlaması ve Ukrayna saldırılarının rafineri kapasitesini olumsuz etkilemesi, toptan yakıt fiyatlarında yükselişe neden oldu.
Uzmanlara göre Çin’in petrol piyasasındaki etkisinin artması, enerji dengelerinde önemli bir değişime işaret ediyor. Geçmişte petrol fiyatlarında üretici ülkeler ve OPEC belirleyici olurken, bugün dünyanın en büyük tüketicilerinden Çin piyasanın yönünü değiştirebilecek güce ulaştı.
ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukası kararı ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol tartışmaları da enerji piyasalarının yakından takip ettiği gelişmeler arasında yer alıyor.
Şimdilik Basra Körfezi’nden petrol akışının devam etmesi, diğer ülkelerin üretim artışı ve Çin’de talebin düşük seyretmesi sayesinde küresel piyasalarda büyük bir arz krizi yaşanmıyor. Ancak enerji altyapısındaki sorunlar nedeniyle akaryakıt fiyatları savaş öncesi seviyelerin üzerinde kalmaya devam ediyor.
