Batılı ülkelerin yaptırımları sonrası Moskova ile Pekin arasındaki ekonomik ilişkiler son yıllarda hızla derinleşirken, Çinli şirketlerin Rusya ekonomisindeki artan ağırlığı ise “bağımlılık” tartışmalarını beraberinde getiriyor.
RUSYA-ÇİN TİCARET HACMİ 244 MİLYAR DOLARI AŞTI
Ukrayna savaşı sonrası hızlanan ekonomik yakınlaşma, iki ülke arasındaki ticaret hacmini rekor seviyelere taşıdı. Rusya ile Çin arasındaki ticaret hacmi:
- 2023’te yüzde 26,3 artışla 240 milyar dolara,
- 2024’te ise 244 milyar doların üzerine çıktı.
2025’te ticaret hacmi yüzde 6,9 gerileyerek 228,1 milyar dolara düşse de yılın ilk aylarında yeniden güçlü toparlanma görüldü. Çin Gümrük İdaresi verilerine göre, ocak-nisan döneminde iki ülke arasındaki ticaret hacmi yıllık bazda yüzde 19,7 artarak 85,24 milyar dolara yükseldi.
Bu dönemde:
- Çin’in Rusya’ya ihracatı yüzde 23,1 artışla 37,83 milyar dolara,
- Rusya’nın Çin’e ihracatı ise yüzde 17 yükselişle 47,41 milyar dolara çıktı.
ENERJİ ALANINDA YENİ ANLAŞMALAR GÜNDEMDE
Ziyaretin en kritik başlıklarından birini enerji işbirliği oluşturacak. Rusya’nın Çin’e petrol, doğal gaz ve LNG sevkiyatını artıracak yeni uzun vadeli anlaşmaların gündeme gelmesi bekleniyor.
Çin Gümrük İdaresi verilerine göre Rusya, 2025 yılında Çin’e:
- 101 milyon ton petrol,
- 49 milyar metreküp doğal gaz tedarik etti.
Putin daha önce yaptığı açıklamada, iki ülkenin petrol ve doğal gaz alanında “çok esaslı” yeni bir anlaşmaya yakın olduğunu belirtmişti.
SİBİRYA’NIN GÜCÜ 2 PROJESİ ÖNE ÇIKIYOR
Enerji görüşmelerinde en dikkat çeken başlıklardan biri de “Sibirya’nın Gücü 2” doğal gaz boru hattı projesi olacak.
Rus gazını Moğolistan üzerinden Çin’e taşıması planlanan proje kapsamında:
- mevcut Sibirya’nın Gücü hattının kapasitesinin yıllık 38 milyar metreküpten 44 milyar metreküpe,
- Uzak Doğu hattının kapasitesinin ise 10 milyar metreküpten 12 milyar metreküpe çıkarılması planlanıyor.
DOLAR VE AVRO YERİNE RUBLE-YUAN DÖNEMİ
Batı yaptırımları nedeniyle iki ülke son yıllarda dolar ve avro dışındaki ödeme sistemlerini hızla genişletti. Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov’un verdiği bilgilere göre, Rusya ile Çin arasındaki ticari ödemelerin yüzde 99,1’i ruble ve yuan üzerinden gerçekleştiriliyor.
ÇİN ŞİRKETLERİNİN RUSYA’DAKİ ETKİSİ ARTIYOR
Batılı şirketlerin Rusya pazarından çekilmesiyle birlikte Çinli firmalar özellikle:
- otomotiv,
- elektronik,
- sanayi ekipmanları,
- tüketim malları alanlarında Rusya’da hızla güç kazandı.
Özellikle otomotiv sektöründe Çin markaları Rusya pazarında önemli pay elde ederken, uzmanlar Moskova’nın Çin’e ekonomik bağımlılığının giderek arttığına dikkat çekiyor.
LOJİSTİK VE TARIM DA GÜNDEMDE
İki ülke arasındaki lojistik taşımacılığı da son yıllarda hızla büyüdü. Rusya ile Çin arasındaki dış ticaret taşımacılığı 2024’te yüzde 9 artışla 176 milyon tona ulaştı. Tarım tarafında ise Rusya’nın Çin’e et ihracatı 2025’te yüzde 19,1 artışla 253,8 bin tona çıktı.
