Ember tarafından yayımlanan değerlendirme, Avrupa’nın enerji dönüşümünde önemli ilerleme kaydetmesine rağmen doğal gaz bağımlılığının hala ciddi riskler oluşturduğunu göstersi. Gaz piyasasında yaşanan dalgalanmaların elektrik fiyatları ve enerji güvenliği üzerindeki etkisi sürüyor.
AVRUPA’YA GAZ BAĞIMLILIĞI UYARISI
Ember’in analizine göre, Avrupa enerji sisteminde son yıllarda kaydedilen dönüşüme rağmen doğal gaz hâlâ kırılganlık yaratan temel unsurlardan biri olmayı sürüdürüyor. Küresel piyasalarda yaşanan jeopolitik gelişmeler ve arz belirsizlikleri, gaz fiyatlarında sert dalgalanmalara sebep oluyor.
ELEKTRİK FİYATLARI GAZA BAĞLI KALIYOR
Uzmanlara göre Avrupa’da gazın elektrik üretimindeki payı bazı ülkelerde sınırlı olsa da fiyat oluşum mekanizması nedeniyle etkisi oldukça geniş. Elektrik fiyatları çoğu zaman gaz santrallerinin marjinal maliyetine göre belirlenirken, bu durum gaz piyasasındaki oynaklığın doğrudan tüketiciye yansımasına yol açıyor.
Bu nedenle enerji sisteminin gaz fiyatlarına bağımlılığının azaltılması, enerji güvenliği açısından kritik bir konu olarak ön plana çıkıyor.
YENİLENEBİLİR ENERJİ RİSKLERİ AZALTIYOR
Değerlendirmede, Avrupa’nın rüzgâr ve güneş enerjisindeki hızlı büyüme sayesinde fosil yakıt kullanımını azaltmayı başardığına dikkat çekildi. Avrupa Birliği’nde elektrik üretiminin büyük bölümü artık düşük karbonlu kaynaklardan sağlanıyor.
2024 itibarıyla Avrupa Birliği’nde elektriğin yaklaşık yüzde 71’inin temiz kaynaklardan üretildiği, rüzgâr ve güneş enerjisinin payının hızla arttığı belirtildi.
ENERJİ GÜVENLİĞİ İÇİN 3 KRİTİK ADIM
Uzmanlara göre Avrupa’nın enerji sistemini daha dayanıklı hale getirmesi için üç temel adım ön plana çıkıyor:
-
Rüzgar ve güneş enerjisi yatırımlarının hızlandırılması
-
Elektrik şebekeleri ve depolama altyapısının güçlendirilmesi
-
Enerji sisteminin daha esnek hale getirilmesi
Bu adımların hem enerji maliyetlerini düşürmesi hem de gelecekte yaşanabilecek enerji şoklarının etkisini sınırlaması bekleniyor.
TÜRKİYE’DE ENERJİDE DOĞAL GAZ BAĞIMLILIĞI
Türkiye’nin doğal gaz ithalatına bağımlı enerji yapısı ve Avrupa ile entegre enerji piyasaları, küresel fiyat artışlarının elektrik maliyetlerine yansımasına sebep olabilir. Diğer yandan Türkiye’nin yenilenebilir enerji yatırımlarını artırması ve depolama ile şebeke altyapısını güçlendirmesi, benzer şoklara karşı daha dirençli bir enerji sistemi oluşturulmasında kritik rol oynayabilir.
