Orta Doğu’da tırmanan çatışmaların ardından küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin aksaması, dünya genelinde enerji ve sanayi şirketlerinin peş peşe “mücbir sebep” ilan etmesine yol açtı. Boğazdaki kesintiler, petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarını etkilerken, küresel tedarik zincirlerinde ciddi baskı oluştu.
KÜRESEL ENERJİ TİCARETİNİN YÜZDE 20’Sİ BU BOĞAZDAN GEÇİYOR
Dünya genelindeki günlük petrol tüketiminin ve LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyor. Ancak ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırıları ve İran’ın misillemeleri sonrasında bölgede güvenlik risklerinin artması, boğazdaki ticari hareketliliği büyük ölçüde durma noktasına getirdi.
Enerji veri kuruluşu S&P Global Energy’nin verilerine göre Basra Körfezi’nde 10’dan fazla ham petrol tankeri Hürmüz Boğazı’nın batısında yükleme yapmak üzere beklerken, yaklaşık 75 tanker boş halde boğazın dışında demirlemiş durumda bulunuyor. Bu durum denizde yaklaşık 126 milyon varil ham petrolün fiilen mahsur kalmasına neden oldu.
LNG DEVİNDEN İLK MÜCBİR SEBEP KARARI
Boğazdaki kriz sonrası mücbir sebep ilan eden ilk büyük şirket Katar’ın Ras Laffan Sanayi Şehri’nde bulunan QatarEnergy LNG tesisi oldu. İran’dan fırlatılan insansız hava araçlarının (İHA) hedef aldığı tesis, üretimi durdurduğunu ve LNG ile ilgili ürünlerin sevkiyatını askıya aldığını duyurdu.
Dünyanın en büyük LNG ihracat tesislerinden biri olan bu merkezdeki aksama, küresel gaz piyasasında zincirleme etki yarattı. Katar, küresel LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20’sini gerçekleştiriyor ve üretiminin büyük bölümünü Çin, Japonya, Hindistan ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine gönderiyor.
ASYA VE AVRUPA’DA GAZ FİYATLARI YÜKSELDİ
Katar’dan LNG sevkiyatlarının aksaması özellikle Asya ve Avrupa piyasalarında gaz fiyatlarında sert yükselişlere neden oldu. Hindistan’da LNG tedarik zincirinde önemli bir rol oynayan Petronet LNG, Katar’dan gelen bildirim sonrası GAIL, Indian Oil Corporation ve Bharat Petroleum Corporation’a yapılan tedarikte mücbir sebep ilan etti. Ayrıca Hindistan’ın büyük gaz dağıtım şirketlerinden Gujarat Gas da sanayi müşterilerine mücbir sebep bildirimleri gönderdi.
Uluslararası basında yer alan bilgilere göre enerji devi Shell de müşterilerine benzer bildirimler yaparken, ABD merkezli Chevron ise İsrail’deki Leviathan gaz sahasında üretimin durması nedeniyle mücbir sebep ilan eden şirketler arasında yer aldı.
Kaynak: AA
