Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilim ve enerji fiyatlarındaki hızlı yükseliş, yalnızca petrol ve doğal gaz piyasalarını değil tarım emtialarını da doğrudan etkiledi. Özellikle enerji maliyetlerindeki artış ve lojistik hatlarda yaşanan aksaklıklar, küresel tarım piyasasında fiyatların yukarı yönlü hareket etmesine neden oldu.
Uzmanlara göre üretim maliyetlerinden taşımaya kadar pek çok aşamada enerjiye bağımlı olan tarım sektörü, petrol fiyatlarındaki artışa karşı oldukça hassas bir yapıya sahip.
BUĞDAY FİYATLARI SON AYLARIN ZİRVESİNDE
Chicago Ticaret Borsası verilerine göre buğday fiyatları son günlerde dikkat çekici bir yükseliş gösterdi. Buğdayın kile başına fiyatı yüzde 8,5 artışla 6,4175 dolara kadar çıkarak Haziran 2024’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Analistler, bu artışta Orta Doğu’daki lojistik risklerin önemli rol oynadığını belirtiyor. Özellikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilimin küresel taşımacılığı sekteye uğratması, tahıl ticaretinde arz endişelerini artırdı. Orta Doğu’nun dünyanın önemli tahıl ithalatçılarından biri olması da fiyat hareketlerini hızlandıran faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
SOYA FASULYESİ VE MISIRDA BİYOYAKIT ETKİSİ
Tarım piyasasında dikkat çeken bir diğer gelişme ise soya fasulyesi ve mısır fiyatlarında yaşanan yükseliş oldu. Chicago Ticaret Borsası verilerine göre:
-
Soya fasulyesinin kile başına fiyatı yüzde 5,4 artarak 12,3 dolara yükseldi. Bu seviye Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek fiyat olarak kaydedildi.
-
Mısırın kile başına fiyatı ise yüzde 6,1 artışla 4,8 dolara çıktı.
Uzmanlar, petrol fiyatlarındaki yükselişin biyoyakıt sektörünü doğrudan etkilediğini belirtiyor. Enerji maliyetleri arttıkça, petrol yerine alternatif enerji kaynaklarına olan talep yükseliyor. Bu süreçte özellikle biyoetanol ve biyodizel üretiminde kullanılan soya fasulyesi ve mısır, enerji piyasalarındaki gelişmelere paralel olarak değer kazanıyor.
LOJİSTİK RİSKLER TARIM PİYASASINI GERİLİYOR
Tarım emtialarındaki yükselişin arkasındaki bir diğer önemli faktör ise küresel lojistik ağlarda yaşanan belirsizlikler. Orta Doğu’daki gerilim nedeniyle nakliye rotalarında risklerin artması ve sigorta maliyetlerinin yükselmesi, tahıl ticaretinde arz endişelerini artırıyor. Uzmanlara göre özellikle enerji fiyatlarının yüksek seyretmesi, tarım ürünlerinin üretim ve taşınma maliyetlerini artırarak fiyatların daha da yükselmesine yol açabilir.
GIDA FİYATLARI ÜZERİNDE YENİ BASKI OLUŞABİLİR
Analistler, enerji fiyatları ile tarım emtiaları arasındaki güçlü ilişkiye dikkat çekerek mevcut jeopolitik gerilimin sürmesi halinde küresel gıda fiyatlarının da yeniden baskı altına girebileceğini ifade ediyor. Enerji, gübre, lojistik ve finansman maliyetlerinin aynı anda yükselmesi durumunda özellikle tahıl ve yağlı tohum piyasalarında küresel fiyat dalgalanmalarının daha da artabileceği değerlendiriliyor.
Kaynak: AA
