Almanya'da 2021-2022 yıllarında yaşanan enerji krizine ilişkin yeni bir araştırma, elektrik fiyatlarındaki rekor yükselişin arkasında üretim maliyetlerinin yanı sıra şirketlerin piyasa gücünün de bulunduğunu ortaya koydu. Münih merkezli Ekonomi Araştırma Enstitüsü (Ifo), ülkenin en büyük elektrik üreticilerinin kriz döneminde milyarlarca avroluk ek gelir sağladığını hesapladı.
Araştırmaya göre Eylül 2021'den 2022 sonuna kadar en büyük elektrik şirketlerinin piyasa güçleriyle bağlantılı ek gelirleri 10,7 milyar ila 20,5 milyar avro arasında gerçekleşti.
Ifo, Almanya'nın beş büyük elektrik üreticisinin konvansiyonel santral kapasitesinin yaklaşık yüzde 56'sını kontrol ettiğini belirterek mevcut piyasa yapısının fiyatlar üzerindeki etkisine işaret etti.
ENERJİ KRİZİNDE ELEKTRİK FİYATLARI İNCELENDİ
Ifo, Almanya'da 2021-2022 döneminde yaşanan enerji krizinin elektrik piyasasına etkilerini değerlendiren bir analiz yayımladı.
"Enerji Krizinde Piyasa Gücü: 2021/2022 Elektrik Fiyatları Elektrik Piyasasının Yapısal Zayıflıkları Hakkında Neler Ortaya Koyuyor?" başlıklı çalışmada, elektrik üreticilerinin piyasa üzerindeki etkisi mercek altına alındı.
Araştırmada, söz konusu dönemde yaşanan fiyat artışlarının yalnızca doğal gaz maliyetlerindeki yükselişle açıklanamayacağı belirtildi.
ELEKTRİK ŞİRKETLERİNE 20,5 MİLYAR AVROYA KADAR EK GELİR
Ifo'nun hesaplamalarına göre Almanya'nın en büyük elektrik şirketleri, Eylül 2021 ile 2022 sonu arasında piyasa güçleri sayesinde önemli miktarda ek gelir elde etti.
Araştırmada bu tutarın 10,7 milyar avro ile 20,5 milyar avro arasında olduğu tahmin edildi.
Çalışmada elektrik piyasasında oluşan gerçek fiyatlar ile tam rekabet koşullarını esas alan simülasyon fiyatları da karşılaştırıldı.
Sonuçlara göre piyasa fiyatları, rekabetçi senaryoda hesaplanan fiyatların megavatsaat başına ortalama 45 avro üzerinde gerçekleşti.
BEŞ ŞİRKET SANTRAL KAPASİTESİNİN YÜZDE 56'SINA SAHİP
Araştırmada Almanya'nın en büyük beş elektrik üreticisi olan RWE, LEAG, EnBW, Uniper ve Vattenfall'ın piyasadaki konumuna yer verildi.
Bu şirketlerin ülkedeki konvansiyonel elektrik santrali kapasitesinin yaklaşık yüzde 56'sını elinde bulundurduğu belirtildi.
Ifo'nun değerlendirmesine göre söz konusu şirketlerin üretimi olmadan elektrik arz güvenliğinin sağlanamaması, firmaların piyasa üzerindeki etkisini artırıyor.
Araştırmada bu yapının özellikle kriz dönemlerinde yüksek fiyatların oluşmasına imkân tanıdığı ifade edildi.
YENİ GAZ SANTRALİ TEŞVİKLERİNE UYARI
Ifo araştırmacıları, Almanya'nın yeni doğal gaz yakıtlı elektrik santrallerini destekleyen düzenlemelerini de değerlendirdi.
Analizde, söz konusu yasada ihale sınırı bulunmaması nedeniyle ilk ihale turunda sübvansiyonlu kapasitenin yüzde 94'ünün RWE ve LEAG şirketlerine verildiği belirtildi.
Araştırmacılar, bu durumun uzun vadede elektrik üretimindeki piyasa yoğunlaşmasını daha da artırabileceği uyarısında bulundu.
Mevcut politikaların büyük şirketlerin piyasadaki ağırlığını güçlendirebileceği ifade edildi.
DEPOLAMA KAPASİTESİ VE FİYAT DENETİMİ ÖNERİLDİ
Ifo araştırmasında elektrik piyasasının daha rekabetçi hale getirilmesine yönelik öneriler de paylaşıldı.
Araştırmacılar, elektrik depolama kapasitesinin artırılması ve piyasadaki fiyat oluşumunun daha sıkı denetlenmesi gerektiğini belirtti.
Bu adımların, büyük üreticilerin piyasa üzerindeki etkisinin sınırlandırılması açısından önem taşıdığı vurgulandı.
"FİYAT ARTIŞININ TEK NEDENİ DOĞAL GAZ DEĞİLDİ"
Ifo araştırmacısı Till Fladung, enerji krizi sırasında yaşanan fiyat yükselişlerinin piyasanın yapısal özellikleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Fladung, araştırmanın sonuçlarına ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Rekor elektrik fiyatları yalnızca doğal gaz fiyat şokunun bir sonucu değildi, aynı zamanda piyasa gücünün kötüye kullanılmasına olanak tanıyan bir piyasa yapısının da sonucuydu."
Araştırma, Almanya'daki elektrik piyasasında üretim kapasitesinin belirli şirketlerde yoğunlaşmasının kriz dönemlerindeki fiyat oluşumunu nasıl etkileyebileceğini ortaya koydu.