Kullanıcıların fotoğraflarını 1980’lerin saç, kıyafet ve fotoğraf estetiğine dönüştürdüğü sosyal medya akımı hızla yayıldı. Birkaç saniyede hazırlanan görsellerin arkasındaki enerji ve su tüketimi ise yapay zekânın çevresel maliyetini yeniden tartışmaya açtı.
ARAMALAR BİR HAFTADA YÜZDE 5 BİN ARTTI
Google Trends verilerine göre “80’ler akımı” ifadesine yönelik aramalar, geçen hafta bir önceki haftaya kıyasla yüzde 5 bin yükseldi.
Instagram’da da yapay zekâ araçlarıyla hazırlanan retro görseller milyonlarca kullanıcı tarafından paylaşıldı.
TEK GÖRSEL İÇİN 2,9 VATTSAAT ENERJİ
Birleşmiş Milletler Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsünün çalışmasına göre tipik bir yapay zekâ görselinin üretimi yaklaşık 2,9 vatsaat enerji tüketiyor.
Bu miktar, 10 vatlık bir LED ampulün yaklaşık 17 dakika çalışmasına karşılık geliyor. Tipik bir görsel üretimi, temel bir metin sınıflandırma işleminden yaklaşık 1450 kat daha fazla enerji gerektiriyor.
Hugging Face ve Carnegie Mellon Üniversitesi araştırmacılarının çalışmasında ise bin görsel isteminin ortalama 2,9 kilovatsaat elektrik tükettiği hesaplandı.
BİR MİLYAR GÖRSELİN SU AYAK İZİ 29 MİLYON LİTRE
Yapay zekâyla oluşturulan tek bir görsel için tüketilen elektriğin su ayak izi yaklaşık 29 mililitre olarak hesaplanıyor. Bu miktar yaklaşık iki yemek kaşığı suya denk geliyor.
Tek görselde düşük görünen tüketim, üretim sayısı arttıkça büyüyor. Yaklaşık bir milyar görselin oluşturulması hâlinde su ayak izi 29 milyon litreye ulaşıyor.
ÇEVRESEL MALİYET GÖRSEL ÜRETİMİYLE SINIRLI DEĞİL
Yapay zekânın kaynak ihtiyacı yalnızca görsel hazırlanırken tüketilen elektrikten oluşmuyor. Veri merkezlerine enerji sağlanması, sunucuların soğutulması, altyapının kurulması ve donanım üretimi de çevresel ayak izine ekleniyor.
Kullanıcıların modellere gönderdiği günlük taleplerin işlenmesi, yapay zekânın toplam enerji kullanımının yaklaşık yüzde 80 ila 90’ını oluşturuyor.
VERİ MERKEZLERİNİN TÜKETİMİ İKİ KATINA ÇIKABİLİR
Küresel veri merkezlerinin 2025’te yaklaşık 448 teravatsaat elektrik tükettiği hesaplandı. Uluslararası Enerji Ajansı, bu miktarın 2030’da yaklaşık 950 teravatsaate ulaşmasını bekliyor.
Yapay zekânın yaygınlaşması, elektrik tüketimindeki artışın başlıca nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.
Yapay zekâyı destekleyen veri merkezlerinin 2030’daki elektrik kullanımıyla bağlantılı su ayak izinin 9,3 trilyon litreye çıkabileceği öngörülüyor. Arazi ayak izinin ise 14 bin 500 kilometrekareyi aşabileceği tahmin ediliyor.
Bu veriler yalnızca 80’ler akımını değil, yapay zekâ altyapısının küresel ölçekte büyümesini kapsıyor.
ELEKTRONİK ATIK DA ARTIYOR
Kaynak ihtiyacı donanım tarafında da sürüyor. Yapay zekâ kaynaklı elektronik atığın 2030’da yıllık 2,5 milyon tona ulaşabileceği öngörülüyor.
Görsel üretiminde tüketilen enerji, kullanılan modele ve hesaplama koşullarına göre değişiyor. Bu nedenle bütün yapay zekâ görselleri için geçerli tek bir tüketim değerinden söz edilemiyor.
