Türkiye'de enerji piyasasının işleyişini etkileyecek yeni düzenlemeler için yasama süreci başlıyor. AK Parti'nin TBMM Başkanlığına sunduğu 15 maddelik kanun teklifiyle elektrik üreticilerinin lisans koşullarından doğal gaz ithalatına, yenilenebilir enerji yarışmalarından kurumlar vergisine kadar çeşitli alanlarda değişiklik yapılması öngörülüyor.
Teklifin öne çıkan başlıklarından biri, elektrik üretiminde faaliyet gösteren şirketlerin yararlandığı vergi avantajının 2027 yılı itibarıyla kaldırılması. Ayrıca rüzgâr ve güneş enerjisi santrallerinin kapasite artışlarında alınan bedellere üst sınır getirilmesi planlanıyor.
Düzenleme, Anayasa Mahkemesinin enerji mevzuatındaki bazı hükümleri iptal etmesinin ardından hazırlandı. İptal kararlarının yürürlüğe girmesi için belirlenen 10 Aralık 2026 tarihi öncesinde hukuki boşlukların giderilmesi amaçlanıyor.
ELEKTRİK ÜRETEN ŞİRKETLERİN VERGİ AVANTAJI KALKABİLİR
Kanun teklifinde, sanayi sicil belgesi bulunan üreticilere uygulanan indirimli kurumlar vergisinin kapsamının değiştirilmesi yer alıyor.
Düzenlemenin yasalaşması halinde elektrik enerjisi üretimi yapan kurumlar, 1 Ocak 2027'den itibaren yüzde 12,5 oranındaki indirimli kurumlar vergisi uygulamasından yararlanamayacak.
Aynı değişiklik, kıymetli maden ve petrol rafinerileri ile tütün ve alkollü içki üreticilerini de kapsayacak.
Böylece söz konusu sektörler için geçerli olan vergi avantajının kaldırılması öngörülüyor.
BOTAŞ'IN BORÇLARINA YENİ MAHSUP YÖNTEMİ
Teklifte BOTAŞ'ın doğal gaz ithalatından kaynaklanan mali yükümlülüklerine yönelik bir düzenleme de bulunuyor.
Buna göre kurumun 31 Aralık 2026 ile 31 Aralık 2027 tarihleri arasında ithalattan doğacak vergi, fon ve pay borçları, Hazine'den olan görevlendirme alacaklarıyla aylık olarak mahsuplaştırılacak.
Bu kapsamda silinen ve mahsup edilen borçlara gecikme zammı uygulanmayacak.
Düzenlemeyle uluslararası fiyat değişimlerinin ve sübvansiyonların BOTAŞ üzerinde oluşturduğu mali yükün azaltılması hedefleniyor.
RÜZGÂR VE GÜNEŞ SANTRALLERİNE KAPASİTE DÜZENLEMESİ
Rüzgâr ve güneş enerjisi yatırımlarında elektriksel kapasite artışları için ödenen bedeller yeniden düzenleniyor.
Teklife göre TEİAŞ'ın üretim lisansı sahiplerinden kapasite artışı karşılığında megavat başına tahsil edeceği bedel, EPDK tarafından belirlenen güncel birim yatırım tutarının yüzde 50'sinden fazla olamayacak.
Ödeme, üretim lisansında yapılacak değişiklikten önce gerçekleştirilecek ve TEİAŞ'ın gelirlerine kaydedilecek.
Bu uygulamayla kapasite tahsislerinde spekülatif başvuruların önlenmesi ve mevcut imkânların daha etkin kullanılması amaçlanıyor.
10 YILINI DOLDURAN TESİSLERE LİSANSLI ÜRETİM İMKÂNI
Kanun teklifinin bir diğer maddesi, lisanssız elektrik üretim tesislerinin faaliyet statüsünü ilgilendiriyor.
Elektriksel kurulu gücü en az 750 kilovat olan ve 10 yıllık süresini tamamlayan lisanssız tesisler, başvurmaları halinde lisanslı üretime geçebilecek.
Bu tesislerden alınacak lisans bedeli, EPDK'nın belirlediği birim yatırım tutarının yüzde 30'unu aşamayacak.
Saatlik piyasa takas fiyatının güncel YEKDEM fiyatının üzerine çıkması durumunda ise aradaki fark, YEKDEM katkı bedeli olarak ödenecek.
YEKA YARIŞMALARININ KURALLARI KANUNLA BELİRLENECEK
Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) kapsamında gerçekleştirilen yarışmaların usulleri de yeni düzenleme içinde yer alıyor.
Teklif, yenilenebilir enerji alanları ve bağlantı kapasitelerinin yarışma yoluyla tahsis edilmesini öngörüyor.
Kapalı teklif, açık eksiltme ve açık artırma yöntemlerine ilişkin sınırlar doğrudan kanunda düzenlenecek.
Her yarışmada hangi yöntemin kullanılacağı ise ilgili şartnamede belirtilecek.
Bu değişiklikle yenilenebilir enerji yatırımlarında şeffaflığın ve öngörülebilirliğin güçlendirilmesi hedefleniyor.
YÜZEN LNG TERMİNALLERİNE BÖLGE DEĞİŞTİRME İZNİ
Doğal gaz arz güvenliğini ilgilendiren yeni bir uygulama da yüzen LNG terminallerini kapsıyor.
Yüzen depolama ve yeniden gazlaştırma üniteleri (FSRU), belirli koşullarla lisanslarında gösterilen bölgenin dışında da faaliyet gösterebilecek.
Bunun için lisans sahibinin talepte bulunması gerekecek. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının görüşü alındıktan sonra EPDK, tesisin başka bir bölgede belirli süre ve kapsamda hizmet vermesine izin verebilecek.
Düzenlemeyle doğal gaz sisteminin esnekliğinin ve arz güvenliğinin artırılması amaçlanıyor.
10 ARALIK'TA YÜRÜRLÜĞE GİRECEK İPTALLER İÇİN ADIM
Yeni kanun teklifinin hazırlanmasındaki temel gerekçelerden biri, Anayasa Mahkemesinin enerji mevzuatına ilişkin iptal kararları oldu.
AYM, Doğal Gaz Piyasası Kanunu ve Yenilenebilir Enerji Kaynakları Kanunu'ndaki bazı hükümleri iptal etti. Bu kararların yürürlüğe girmesi için 10 Aralık 2026'ya kadar süre tanındı.
AK Parti, Meclise sunduğu düzenlemeyle iptal kararlarının oluşturabileceği hukuki belirsizlikleri gidermeyi hedefliyor.
15 maddelik teklifin önce ilgili komisyonda, ardından TBMM Genel Kurulunda görüşülmesi bekleniyor. Düzenlemelerin uygulanabilmesi için yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.
