Enerji piyasası uzmanı Cafer Demir, Enerji Haber’e yaptığı değerlendirmede, yürürlüğe giren “Enerji Piyasalarında ve Çevresel Piyasalarda Şeffaflığa ve Piyasa Bozucu Davranışlara İlişkin Yönetmelik” ile enerji ticaretinde yeni bir dönemin başladığını belirtti.
Demir’e göre düzenleme; elektrik, doğal gaz ve çevresel piyasaları kapsayan yapısıyla yalnızca teknik bir mevzuat değişikliği değil, piyasa işleyişini doğrudan etkileyen yapısal bir dönüşüm niteliği taşıyor.
HANGİ PİYASALAR KAPSAMDA?
Yeni yönetmelik;
-
Gün öncesi, gün içi, dengeleme güç ve yan hizmetler piyasalarını
-
Vadeli elektrik ve doğal gaz piyasalarını
-
Spot doğal gaz piyasasını
-
Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) ve YEK-G piyasasını
-
Bu piyasalardaki toptan ikili anlaşmaları
kapsıyor. Düzenleme yalnızca üretim şirketlerini değil; elektrik üreticileri, doğal gaz ticareti yapan şirketler, toplayıcılar, dengeden sorumlu taraflar, iletim ve dağıtım şirketleri, EPİAŞ, TEİAŞ, BOTAŞ ile çevresel piyasa katılımcılarını da doğrudan etkisine alıyor.
DAHİLİ BİLGİ AÇIKLAMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ ZORUNLU HALE GELDİ
Demir’in değerlendirmesine göre yönetmeliğin omurgasını “dâhilî bilgi” kavramı oluşturuyor.
Piyasa fiyatlarını etkileyebilecek;
-
Tesis duruşları
-
Kapasite değişimleri
-
Arz ve talebi etkileyen gelişmeler
artık sistematik ve zamanında açıklanmak zorunda olacak.
Dâhilî bilgi suistimali ve piyasa manipülasyonu açık biçimde tanımlanırken, yalnızca fiilin gerçekleşmesi değil, girişim aşaması dahi yaptırım kapsamına alınıyor.
25 MİLYON TL’YE KADAR İDARİ PARA CEZASI
Yönetmelik kapsamında suistimal ve manipülasyon fiillerine 25 milyon TL’ye kadar idari para cezası uygulanabilecek; yanı sıra Kurul’a ilave teminat isteme, işlemleri askıya alma ve piyasadan geçici men etme gibi doğrudan tedbir yetkileri tanınırken, EPİAŞ ve ilgili piyasa işletmecileri için de piyasa gözetim birimi oluşturma zorunluluğu getiriliyor.
ENERJİ TİCARETİNDE “PİYASA 2.0” DÖNEMİ Mİ?
Demir, düzenlemenin enerji piyasasını artık yalnızca teknik bir işletme alanı olmaktan çıkararak, finansal disiplin ve bilgi eşitliği gerektiren bir yapıya taşıdığının altını çiziyor.
Daha önce dağıtım tarafında “Dağıtım 2.0” olarak tanımlanan dönüşümün altyapısının oluşturulduğunu hatırlatan Demir, bu düzenlemenin ise ticaret tarafında benzer bir dönüşümün habercisi olabileceğini ifade ediyor.
REHBER KRİTİK ÖNEME SAHİP
Yönetmeliğin 15’inci maddesinde yer alan rehber hazırlama yükümlülüğüne vurgu yapan Demir, uygulamada en kritik unsurun bu rehber olacağını söyleyerek; hangi verilerin dahili bilgi sayılacağı, açıklama zamanlamasının nasıl belirleneceği, geciktirme şartlarının nasıl yorumlanacağı ve piyasa katılımcılarının iç kontrol mekanizmalarının nasıl kurgulanacağı gibi başlıkların netleştirilmesinin beklendiğini ifade ediyor.
BİLGİ ASİMETRİSİNİ AZALTMAK
Yeni düzenleme ile bilgi asimetrisinin azaltılması, piyasa bütünlüğünün güçlendirilmesi, manipülasyon riskinin düşürülmesi, çevresel piyasalar dahil entegre bir şeffaflık yapısının kurulması ve enerji piyasalarında kurumsal disiplinin artırılması hedefleniyor.
Demir’e göre düzenleme, piyasa üzerindeki yükü kaldırmıyor; ancak yükümlülükleri netleştiriyor ve sorumluluğu açık biçimde tanımlıyor.
Enerji piyasasında yeni dönem; daha şeffaf, daha izlenebilir ve daha denetlenebilir bir yapı üzerine kuruluyor.
Haber Merkezi: Beyza Kum
