Son dönemde özellikle ABD’de veri merkezleri üzerinden gündeme gelen “gölge şebeke” kavramı, kamu elektrik altyapısından bağımsız çalışan özel enerji sistemleri anlamını taşıyor. Resmî bir teknik terim olmasa da, büyük şirketlerin kendi elektrik üretim altyapısını kurarak ana şebekeden ayrı bir yapı oluşturmasını tanımlamak için kullanılıyor.
ANA ŞEBEKEDEN BAĞIMSIZ ÜRETİM
Gölge şebeke modeli, bir şirketin kendi enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla santral kurması ve bu elektriği doğrudan kendi tesislerinde kullanması anlamına geliyor. Bu sistemlerde üretilen enerji, ulusal iletim hatlarına verilmeden tüketiliyor.
Özellikle yüksek enerji tüketimiyle ön plana veri merkezleri için bu modelin tartışıldığı görülüyor. Yapay zeka uygulamaları ve bulut hizmetleriyle büyüyen veri merkezlerinin elektrik ihtiyacı, bazı bölgelerde mevcut altyapının sınırlarını zorluyor.
NEDEN GÜNDEME GELDİ?
ABD’de artan elektrik talebi ve bazı eyaletlerde yükselen enerji fiyatları, büyük teknoloji şirketlerinin şebeke üzerindeki yükünü gündeme taşıdı. Bu nedenle şirketlerin kendi elektrik üretim tesislerini kurması önerisi ortaya atıldı.
Şebekeden bağımsız üretim, altyapı üzerindeki baskıyı azaltabilir. Ancak uzmanlara göre bu yaklaşımın çevresel ve ekonomik sonuçları dikkatle değerlendirilmek zorunda.
TARTIŞMA KONUSU
Gölge şebeke projelerinde kullanılacak enerji kaynağı da önemli bir başlık. Yenilenebilir enerjiye dayalı üretim, karbon salımını sınırlayabilir. Fakat doğal gaz gibi fosil yakıtlara yönelim olması halinde emisyon tartışmaları gündeme gelebilir.
TÜRKİYE’DE DURUM
Türkiye’de tam anlamıyla şebekeden bağımsız büyük ölçekli veri merkezi sistemleri bulunmazken sanayi tesislerinde ve organize sanayi bölgelerinde, kendi elektriğini üreten işletmeler mevcut. Çatı güneş santralleri ve lisanssız üretim uygulamaları da benzer bir mantıkla çalışıyor.
Dijitalleşmenin hızlanmasıyla birlikte veri merkezlerinin enerji ihtiyacı arttıkça, enerji planlamasında yeni modellerin tartışılması bekleniyor.
“Gölge şebeke” kavramı da bu dönüşümün bir yansıması olarak enerji politikalarının gündeminde yerini almaya başladı.
Haber Merkezi
