1 Ekim Dünya Yaşlılar Günü, yaşlı bireylerin toplumdaki yeri, hakları, sağlığı ve yaşam koşullarına ilişkin farkındalık oluşturmayı amaçlayan uluslararası bir gün olarak her yıl kutlanıyor.
Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen özel gün kapsamında sağlıklı yaşlanma, sosyal hayata katılım, yaş ayrımcılığı, bakım hizmetleri ve yaşlı bireylerin hakları gibi başlıklar gündeme geliyor. Dünya Sağlık Örgütü de 1 Ekim’in, yaşlı insanların topluma yaptığı katkıları görünür kılmak ve yaşlanmayla bağlantılı sorunlara dikkat çekmek açısından önem taşıdığını belirtiyor.
1 EKİM DÜNYA YAŞLILAR GÜNÜ NEDİR?
Dünya Yaşlılar Günü’nün uluslararası düzeydeki temeli 1990 yılına dayanıyor. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 14 Aralık 1990’da kabul ettiği 45/106 sayılı kararla 1 Ekim’i “Uluslararası Yaşlılar Günü” olarak ilan etti. Bu kararın öncesinde de yaşlanma konusuna ilişkin uluslararası çalışmalar yürütülüyordu. BM’nin aktardığına göre 1982’de Dünya Yaşlanma Asamblesi’nde Viyana Uluslararası Yaşlanma Eylem Planı kabul edildi. Daha sonraki yıllarda yaşlı bireylerin hakları ve toplum yaşamına katılımına yönelik çalışmalar genişletildi.
DÜNYA YAŞLILAR GÜNÜ NEDEN KUTLANIR?
1 Ekim Dünya Yaşlılar Günü’nün temel amacı, yaşlı bireylerin toplumdaki rolüne ilişkin farkındalığı artırmak ve yaşlanmayla birlikte ortaya çıkan sosyal, ekonomik ve sağlıkla ilgili ihtiyaçları gündeme taşımaktır. Dünya Sağlık Örgütüne göre bu gün aynı zamanda yaşlı insanların topluma sunduğu katkıların hatırlanmasına ve yaşlı bireylerin karşılaştığı sorunların görünür hale gelmesine yardımcı oluyor.
Yaş ayrımcılığıyla mücadele, sağlık hizmetlerine erişim, sosyal destek, bağımsız yaşam, bakım hizmetleri ve yaşlıların sosyal hayata aktif biçimde katılması, gün kapsamında öne çıkan konular arasında bulunuyor.
2026 DÜNYA YAŞLILAR GÜNÜ'NÜN TEMASI NE?
Dünya Sağlık Örgütünün 1 Ekim 2026 tarihli açıklamasında bu yılın teması “The Age of Longevity: Rethinking Systems for Longer Lives” olarak duyuruldu. Tema, Türkçeye “Uzun Ömür Çağı: Daha Uzun Yaşamlar İçin Sistemleri Yeniden Düşünmek” şeklinde çevrilebilir. Tema kapsamında sağlıklı yaşlanmanın yalnızca sağlık sistemiyle sınırlı olmadığı; sosyal koruma, barınma, yerel yönetimler ve bakım hizmetleri gibi farklı alanların da yaşlanan nüfusa göre şekillenmesi gerektiği vurgulanıyor.
YAŞLI NÜFUS DÜNYADA ARTIYOR
Birleşmiş Milletlerin verilerine göre 65 yaş ve üzerindeki dünya nüfusu 1980’de yaklaşık 260 milyon seviyesindeyken 2021’de 761 milyona yükseldi. Yaşlı nüfusun dünya nüfusu içindeki payının 2021-2050 döneminde yüzde 10’un altından yaklaşık yüzde 17 seviyesine çıkması bekleniyor. Dünya Sağlık Örgütü de nüfusun giderek yaşlanması nedeniyle sağlıklı yaşlanma, bakım hizmetleri ve yaşlı bireylerin toplumsal yaşama katılımına yönelik çalışmaların öneminin arttığına işaret ediyor.
