NTV'de Seda Öğretir'in sunduğu Zincirleme Reaksiyon programına konuk olan Ali Rıza Öner, Türkiye'deki atık yönetimini ve büyükşehirlerin karşı karşıya olduğu sorunları değerlendirdi. İstanbul'da günlük yaklaşık 18 bin ton evsel atık oluştuğunu belirten Öner, 2,5 milyar dolarlık yatırımla kentin atıklarının daha etkili biçimde bertaraf edilebileceğini söyledi. Öner, atıkların kaynağında ayrıştırılması, enerjiye dönüştürülmesi ve belediyelerin finansman sorunlarına ilişkin çözüm önerilerini paylaştı.
ALİ RIZA ÖNER NTV'DE ATIK SORUNUNU DEĞERLENDİRDİ
Ali Rıza Öner, NTV ekranlarında Seda Öğretir'in sunduğu Zincirleme Reaksiyon programında şehirlerin giderek büyüyen atık yüküne ilişkin açıklamalarda bulundu.
Türkiye'de kişi başına günlük ortalama 1,1 kilogram evsel atık üretildiğini belirten Öner, bu miktarın yıllık yaklaşık 400 kilograma karşılık geldiğini söyledi.
Atık miktarının ekonomik gelişmişlik ve tüketim alışkanlıklarına göre değiştiğini ifade eden Öner, evsel atıkların dışında sanayi, tıbbi atık, moloz ve madencilik faaliyetlerinden kaynaklanan atıkların da bulunduğunu hatırlattı.
Öner, atıkların doğru yöntemlerle bertaraf edilmemesinin çevre ve insan sağlığı açısından sorunlara yol açabileceğini vurguladı.
İSTANBUL'UN GÜNLÜK ATIK MİKTARINI AÇIKLADI
İstanbul'un atık yönetimine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Öner, kentte günlük yaklaşık 18 bin ton çöp oluştuğunu ifade etti.
Öner'in verdiği rakamlara göre bu miktarın yaklaşık 3 bin tonu yakılarak bertaraf edilirken geri kalan 15 bin tonu ise ayrıştırma işlemlerinin ardından düzenli depolama sahalarına gönderiliyor.
Atık miktarının büyüklüğünü anlatmak için stadyum örneğini kullanan Öner, İstanbul'da her ay bir stadyumu doldurabilecek ölçekte çöp oluştuğunu belirtti.
Öner, artan nüfus ve tüketimle birlikte atık yönetiminin uzun vadeli planlanması gerektiğini söyledi.
“2,5 MİLYAR DOLARLIK YATIRIMLA ÇÖZÜLEBİLİR”
Programda İstanbul'un atıklarının daha verimli şekilde bertaraf edilmesi için gereken yatırım miktarı da gündeme geldi.
Ali Rıza Öner, yaklaşık 2,5 milyar dolarlık yatırımla İstanbul'un atık yönetiminde önemli bir dönüşüm sağlanabileceğini savundu.
Mevcut sistemin geliştirilmesi ve teknolojik tesislerin artırılması gerektiğini belirten Öner, atık sorununun çözümsüz olmadığını ifade etti.
Öner, programda şu değerlendirmeyi yaptı:
"Çözülemeyecek bir konu değil. Çok rahatlıkla çözülebilecek bir konu."
ORGANİK ATIKLARDAN ELEKTRİK VE GÜBRE ÜRETİMİ
Öner, Avrupa'da uygulanan atık yönetimi modellerini örnek göstererek organik atıkların diğer çöplerden ayrı toplanmasının önemine değindi.
İsviçre, İsveç ve Norveç gibi ülkelerde atıkların ayrıştırılarak değerlendirildiğini anlatan Öner, özellikle biyogaz tesislerine dikkat çekti.
Organik atıkların bu tesislerde işlenmesiyle metan gazı elde edildiğini belirten Öner, söz konusu gazın elektrik üretiminde kullanılabildiğini söyledi.
Öner, işlem sonrasında ortaya çıkan katı ve sıvı ürünlerin de uygun koşullarda tarımsal amaçlarla değerlendirilebileceğini ifade etti.
Bu yöntemin hem atık miktarını azaltabileceğini hem de tarım topraklarına katkı sağlayabileceğini belirtti.
ÇİN'İN ATIK YÖNETİMİ MODELİNİ ANLATTI
Ali Rıza Öner, atıkların enerjiye dönüştürülmesi konusunda Çin'deki uygulamalardan da söz etti.
Yaklaşık 25 yıldır Çin'e seyahat ettiğini belirten Öner, ülkedeki atık yönetimi teknolojilerinde önemli gelişmeler gözlemlediğini söyledi.
Çin'de kullanılan bazı tesislerde atıkların yakılarak enerji üretildiğini, geriye kalan uygun nitelikteki küllerin ise çeşitli yapı malzemelerinde değerlendirildiğini anlattı.
Öner, tehlikeli atık sınıfındaki baca külünün farklı şekilde ele alınması gerektiğini de vurguladı.
İZMİR'DEKİ ÇÖP SORUNU DA GÜNDEME GELDİ
Programda İstanbul'un ardından İzmir'deki atık sorunu da konuşuldu.
Kentte özellikle Karşıyaka'da yaşanan çöp birikimi ve koku sorununa ilişkin değerlendirmeler yapıldı.
Öner, Türkiye'de bazı atık depolama alanlarının zaman içerisinde şehir merkezlerinin içinde kaldığını belirtti.
Bu durumun nedenlerinden birinin uzun vadeli şehir planlamasındaki eksiklikler olduğunu savundu.
İmar planlarının yalnızca konut ihtiyacına göre hazırlanmasının yeterli olmadığını belirten Öner, atık işleme ve arıtma tesislerinin de uzun vadeli planlara dahil edilmesi gerektiğini ifade etti.
ATIK YÖNETİMİNDE FİNANSMAN SORUNUNA İŞARET ETTİ
Ali Rıza Öner, atık yönetimindeki sorunların yalnızca teknolojiyle ilgili olmadığını, finansman modelinin de önemli olduğunu söyledi.
Türkiye'de bazı atık işleme yatırımlarının temel gelir kaynağının elektrik üretimi olduğunu belirten Öner, belediyelerle yapılan uzun süreli sözleşmeler ile elektrik satış gelirlerinin desteklendiği süreler arasındaki farka dikkat çekti.
Öner, bazı yatırımlarda belediye sözleşmelerinin 29 yıl sürmesine karşılık sabit elektrik fiyatı desteğinin 10 yılla sınırlı kaldığını ifade etti.
Bu nedenle yatırımların sürdürülebilirliğinin yalnızca elektrik gelirine bağlı olmaması gerektiğini savundu.
Atıkların bertaraf edilmesinde maliyetin karşılanmasına yönelik uygulamaların geliştirilmesini isteyen Öner, belediyeler ile merkezi yönetim arasında daha güçlü koordinasyon kurulması gerektiğini belirtti.
“MERKEZİ HÜKÜMET BİR EL ATARSA DÜZELECEĞİNİ DÜŞÜNÜYORUM”
Atık yönetiminin belediyelerin temel sorumlulukları arasında bulunduğunu belirten Öner, sorunun çözümünde merkezi yönetimin desteğinin de önemli olduğunu söyledi.
Yerel yönetimlerin teknik ve mali imkânlarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade eden Öner, atık tesislerine yönelik toplumsal yaklaşımın da değişmesi gerektiğini vurguladı.
Öner, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
"Buna merkezi hükümet bir el atarsa düzeleceğini düşünüyorum."
Çevre sorunlarının çözümünde vatandaşlara, belediyelere ve ilgili bakanlıklara sorumluluk düştüğünü belirten Öner, atıkların kaynağında ayrıştırılmasının yaygınlaştırılması gerektiğini söyledi.
Ali Rıza Öner, NTV'deki değerlendirmesini atık yönetiminde uzun vadeli planlama, doğru finansman ve teknolojik yatırımların birlikte ele alınması gerektiği mesajıyla tamamladı.