ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye’ye yönelik CAATSA yaptırımlarını kaldıracaklarının sinyalini vermesiyle, gözler bu yaptırımlara çevrildi. Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşılık Verme Yasası'nın (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act) kısaltması olan CAATSA, Amerikan menşeli savunma ürünleri için ihracat lisanslarının sınırlandırılması, belirli finansman kanallarına erişimin kısıtlanması ve bazı uluslararası kredi mekanizmalarına yönelik engelleri kapsıyor.
YAPTIRIMLARIN SONA ERECEĞİ SİNYALİ
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleşen Erdoğan-Trump görüşmesinde flaş bir gelişme yaşandı. ABD Başkanı Donald Trump, gazetecilerin CAATSA yaptırımlarına ilişkin sorusu üzerine, "CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız, dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz" ifadesini kullandı. Bu açıklama, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alması nedeniyle uygulanan ve yıllardır iki ülke arasında gerginliğe neden olan yaptırımların sona erebileceğinin en net işareti oldu.
CAATSA NEDİR VE NEDEN UYGULANDI?
CAATSA yaptırımları, 2 Ağustos 2017'de yürürlüğe girdi. Yasa, ABD'nin ulusal güvenliğine tehdit olarak gördüğü İran, Rusya ve Kuzey Kore'ye karşı yaptırımlar öngörüyor. Yasanın 231. maddesi, Rusya'nın savunma ya da istihbarat sektörleriyle önemli düzeyde işlem yapan kişi ve kurumlara yaptırım uygulanmasını zorunlu kılıyor. Türkiye'nin Rusya'dan S-400 savunma sistemi alması da bu madde kapsamında değerlendirilmişti.
TÜRKİYE'YE UYGULANAN YAPTIRIMLAR NELER?
ABD, Türkiye'yi S-400 alımı nedeniyle F-35 projesinden çıkarmış ve CAATSA yaptırımlarını devreye sokmuştu. Dönemin Başkanı Trump, başlangıçta yaptırımların hemen uygulanmasını engellese de Aralık 2020'de baskılar sonucu kararı imzalamıştı. Yaptırımlar kapsamında Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ve dört üst düzey yetkilisine ABD'den ekipman ve teknoloji ihracat lisansı alamama, uluslararası finans kuruluşlarının kredilerinden faydalanamama ve ABD'ye giriş yasağı gibi yaptırımlar uygulanmıştı. Yasa, ABD başkanına 12 farklı yaptırım kaleminden en az beşini seçme yetkisi veriyor.
YAPTIRIMLARIN KALKMASI NE ANLAMA GELİYOR?
Trump'ın "CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız" açıklaması, Türkiye-ABD ilişkilerinde uzun süredir devam eden en önemli gerilim kalemlerinden birinin ortadan kalkacağına işaret ediyor. Yaptırımların kalkmasıyla birlikte SSB ve yetkililerine uygulanan kısıtlamaların sona ermesi, savunma sanayi alanındaki işbirliğinin yeniden canlanması ve Türkiye'nin F-35 programına dönüş ihtimalinin güçlenmesi bekleniyor.
