Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da devam eden COP31 İklim Zirvesi sırasında açıklanan uluslararası rapor, ülkenin iklim politikalarındaki performansını yeniden gündeme taşıdı. Germanwatch ve NewClimate Institute tarafından hazırlanan 2027 İklim Değişikliği Performans Endeksi'nde (CCPI) Türkiye, geçen yıla göre bir basamak gerileyerek 53'üncü sırada yer aldı.
Türkiye'nin genel performansı "çok düşük" kategorisinde değerlendirilirken, yenilenebilir enerji yatırımlarındaki artışa rağmen kömür, petrol ve doğal gazdan çıkış için net bir takvim bulunmaması raporun temel eleştiri başlıklarından biri oldu.
TÜRKİYE İKLİM ENDEKSİNDE 53'ÜNCÜ SIRAYA GERİLEDİ
Küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 90'ından fazlasını kapsayan endekste 64 ülke ve Avrupa Birliği değerlendirildi. Türkiye, geçen yıl 52'nci sıradayken bu yıl 53'üncülüğe geriledi.
Raporda Türkiye'nin sera gazı emisyonları ve enerji kullanımındaki performansı "düşük", iklim politikalarındaki performansı ise "çok düşük" olarak sınıflandırıldı. Yenilenebilir enerji alanında ise "orta" düzeyde performans gösterdiği belirtildi.
Türkiye'nin alt kategorilerdeki sıralaması şöyle açıklandı:
-
Sera gazı emisyonları: 47'nci
-
Yenilenebilir enerji: 24'üncü
-
Enerji kullanımı: 49'uncu
-
İklim politikaları: 59'uncu
YENİLENEBİLİR ENERJİ ARTTI, FOSİL YAKIT KULLANIMI AZALMADI
Türkiye'nin güneş enerjisi kurulu gücü, 2022'de 9,5 gigavat seviyesindeyken Eylül 2026 itibarıyla 28 gigavata ulaştı. Ancak aynı dönemde fosil yakıtlardan elektrik üretiminde de artış yaşandı.
Rapora göre kömür, petrol ve doğal gaz kaynaklı elektrik üretimi 2022-2025 döneminde 186 teravatsaatten 201 teravatsaate yükseldi.
İstanbul Politikalar Merkezi İklim Değişikliği Çalışmaları Koordinatörü Dr. Ümit Şahin, enerji dönüşümünde yalnızca yenilenebilir kapasitenin artırılmasının yeterli olmadığını belirterek "Gerçek bir enerji dönüşümü, kömürden çıkış ve fosil yakıtlardan uzaklaşma planı şart." değerlendirmesinde bulundu.
2053 HEDEFİ İÇİN YENİ YOL HARİTASI ÇAĞRISI
Türkiye'nin 2053 yılına kadar net sıfır emisyona ulaşma hedefi de değerlendirmeye alındı. Raporda mevcut iklim taahhütlerinin, 2035'e kadar sera gazı emisyonlarının bugünkü seviyenin üzerine çıkmasına izin verdiği belirtildi.
Avrupa İklim Eylem Ağı İklim ve Enerji Politikaları Koordinatörü Özlem Katısöz, COP31 başkanlığının Türkiye'ye önemli sorumluluklar yüklediğini belirterek "Ancak liderlik önce kendi evinde somut adımlar atmayı gerektirir. Hem yeni kömür santralleri planlayıp hem iklim lideri olunamaz." dedi.
Raporda Türkiye'nin 2025 yılında yürürlüğe giren İklim Kanunu ve Emisyon Ticaret Sistemi olumlu adımlar arasında değerlendirilirken, fosil yakıtlardan çıkışa yönelik bağlayıcı hedeflerin eksikliği eleştirildi.
DÜNYA SIRALAMASINDA İLK ÜÇ BASAMAK BOŞ KALDI
Endekste hiçbir ülkenin iklim değişikliğiyle mücadelede yeterli performansa ulaşamaması nedeniyle ilk üç sıra boş bırakıldı. Danimarka dördüncü sırada yer alırken Litvanya, Lüksemburg ve Birleşik Krallık üst sıraları takip etti.
COP31 müzakerelerine başkanlık eden Avustralya 54'üncü sırada yer alarak Türkiye'nin hemen arkasında kaldı. Listenin son dört basamağında ise Suudi Arabistan, Rusya, ABD ve İran bulundu.
Ekosfer Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Özgür Gürbüz, iklim hedeflerinin birbirinden bağımsız değerlendirilemeyeceğini vurgulayarak "İklim politikası parça parça başarılı olabilen bir süreç değil, çarkların birlikte hareket etmesi gerek." ifadelerini kullandı.
Raporda Türkiye'nin iklim performansını iyileştirmek için fosil yakıtlardan çıkış takvimi belirlemesi, emisyon azaltım hedeflerini güçlendirmesi ve enerji dönüşümünü sosyal etkileriyle birlikte planlaması gerektiği vurgulandı.
