DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Elif Esen, Türkiye'deki çocuk işçiliği ve Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) sistemine dair çarpıcı açıklamalarda bulundu. Esen, resmi rakamların ötesinde sahada 2 milyonu aşkın çocuk işçi olduğunu söyledi. "Ölümler artarken veri gizleniyor" diyen Esen, MESEM'lerin sömürü merkezine dönüşmemesi için acil reform ve üç bakanlığın ortak denetim yapması çağrısında bulundu.
“GERÇEK ÇOCUK İŞÇİ SAYISI RESMİ VERİLERİN ÇOK ÜZERİNDE”
Türkiye'deki çocuk işçiliğinin boyutlarına dikkat çeken Elif Esen, TÜİK'in 2024 verilerine göre 15-17 yaş grubunda 970 bin kayıtlı çocuk işçi ve 504 bin MESEM öğrencisi olduğunu, toplamda bu sayının zaten 1 milyon 474 bine ulaştığını ifade etti. Esen, Kayıt dışı istihdamın vahim tabloyu daha da büyüttüğünü belirterek, şunları söyledi:
"Asıl mesele kayıt dışında. Sokakta, tarımda mevsimlik çalışan ve mülteci çocuklar bu resmi rakamlarda yer almıyor. Onları da eklediğimizde çocuk işçi sayısı 2 milyonu çoktan geçiyor. Uzmanlar ise MESEM'ler, kayıt dışılık ve 15 yaş altındaki çalışan çocuklar birlikte değerlendirildiğinde rakamın 3 ila 4 milyon bandında olduğunu söylüyor."
“ALTI GÜN İŞ, BİR GÜN OKUL EĞİTİM DEĞİL SÖMÜRÜDÜR”
Esen, “MESEM modelinin teoride sunduğu "okul ile iş yeri arasında bağ kurma" ve dezavantajlı gençlere gelecek inşası sağlama vaadini baştan reddetmediklerini dile getirdi. Sahadaki uygulamaların ise bu vaadin çok gerisinde kaldığını vurgulayan Esen, sistemin acilen reformdan geçirilmesi gerektiğini ifade etti. Esen, şu uyarılarda bulundu:
"Sistemin fiilen 'altı gün iş, bir gün okul'a döndüğü, bazı işyerlerinde çocukların gece 02.00'ye kadar çalıştırıldığı örnekler var bu eğitim değil, sömürüdür. MESEM kapsamındaki işletmeler yalnızca iş sağlığı ve güvenliği değil, çocuklara uygunluk bakımından da denetlenmiyor. Bunun için Milli Eğitim, Çalışma ve Sosyal Güvenlik ile Bilim Sanayi ve Teknoloji bakanlıkları güçlü bir ortak koordinasyon kurmalıdır."
DEVA PARTİSİ'NİN ÇÖZÜMÜ
Mesleki eğitime ve "aranan eleman" yetiştirilmesine Türkiye'nin ihtiyacı olduğunu savunan Esen, MESEM'leri kaldırmayı değil, güvenli hale getirerek güçlendirmeyi hedeflediklerini belirtti. Esen, DEVA Partisi'nin bu konudaki somut çözüm önerilerini ise şu şekilde sıraladı:
Akredite İşyeri Havuzu: MESEM öğrencisi kabul edecek her işyerinin bağımsız bir çocuk uygunluk denetimiyle "güvenli işyeri" belgesi alması zorunlu olacak. Kurallara uymayanların belgeleri iptal edilecek ve öğrenci gönderilmesi yasaklanacak.
Kanuni Koordinasyon Çerçevesi: Üç bakanlık arasındaki koordinasyon yönetmeliklerle değil, sorumlulukların buharlaşmaması için doğrudan kanun düzeyinde tanımlanacak.
Şeffaf Raporlama ve Meclis Denetimi: Kaç işyerinin denetlendiği, kaç ihlal tespit edildiği ve kaç yetkinin iptal edildiği verileri düzenli olarak TBMM'ye raporlanacak. Bu süreç TBMM Çocuk Hareketi çerçevesinde takip edilecek.
“'ÖLÜMLER ARTARKEN VERİ GİZLENİYOR”
Esen, İş Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) verilerine göre 2013-2026 yılları arasında 862 çocuk işçinin iş cinayetlerinde yaşamını yitirdiğini, sadece 2025 yılında bu sayının en az 94 olduğunu hatırlattı. İdari makamların sorumluluk almaktan kaçındığını savunan Esen, TÜİK'in Nisan ayında yayımladığı "İstatistiklerle Çocuk" raporunda önceki yılların aksine çocuk işçi verilerine yer vermediğini belirtti. Esen, sözlerini şöyle tamamladı:
"Ölümler artarken veri gizleniyor, idari sorumsuzluğun bundan daha çarpıcı göstergesi olmaz. Bir çocuk işyerinde hayatını kaybettiğinde o işyeri derhal kapatılmalı, işverene hem cezai hem idari yaptırım uygulanmalı, denetimden sorumlu kamu görevlileri de aynı soruşturma kapsamında hesap vermelidir. Çocuğun bulunduğu her sistem 'ama'sız, 'fakat'sız sorumluluk ve denetim mekanizmalarıyla donatılmak zorundadır."
