Kıyafet satın alırken etiketlerde en sık karşılaşılan ifadelerden ikisi pamuk ve polyester. Peki dünyada hangisi daha fazla kullanılıyor? Doğal bir elyaf olan pamuk mu, yoksa sentetik polyester mi tekstil sektöründe daha büyük paya sahip?
Textile Exchange’in Eylül 2026’da yayımladığı Materials Market Report 2026, bu soruya net bir yanıt veriyor. Rapora göre dünya genelinde elyaf üretimi 2025 yılında 139 milyon tona ulaşırken polyester tek başına üretimin yüzde 59’unu oluşturdu.
DÜNYADA EN ÇOK KULLANILAN ELYAF POLYESTER
Küresel polyester üretimi 2025 yılında 82,5 milyon tona yükseldi. Bir önceki yıl bu miktar 77,7 milyon ton seviyesindeydi.
Polyester böylece küresel elyaf üretiminden aldığı yüzde 59'luk payı korudu ve dünyanın en fazla üretilen tekstil elyafı olmaya devam etti.
Pamuk ise polyesterin oldukça gerisinde ikinci sırada bulunuyor.
PAMUĞUN PAYI YÜZDE 18
Dünya genelindeki pamuk üretimi 2024’te 25,4 milyon tonken 2025 yılında 25,7 milyon tona çıktı.
Buna rağmen pamuğun küresel elyaf pazarındaki payı yüzde 18 seviyesinde kaldı. İnsan yapımı selülozik elyaflar ise yüzde 7 payla polyester ve pamuğun ardından geldi.
Başka bir ifadeyle küresel ölçekte üretilen her 100 kilogram elyafın yaklaşık 59 kilogramını polyester, 18 kilogramını ise pamuk oluşturuyor.
POLYESTER NEDEN BU KADAR FAZLA KULLANILIYOR?
Polyesterin yaygınlaşmasında dayanıklılığı, farklı tekstil ürünlerinde kullanılabilmesi, seri üretime uygun olması ve diğer elyaflarla kolayca karıştırılabilmesi etkili oluyor.
Tişörtten spor kıyafetlerine, montlardan ev tekstiline kadar birçok üründe polyester tek başına veya pamuk gibi farklı elyaflarla karıştırılarak kullanılabiliyor.
Ancak üretim miktarındaki büyük farkın önemli bir bölümünü fosil kaynaklı polyester oluşturuyor.
Textile Exchange verilerine göre 2025'te üretilen 82,5 milyon ton polyesterin 72,8 milyon tonu, yani yüzde 88'i yeni fosil bazlı polyesterden oluştu.
GERİ DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ POLYESTERİN PAYI NE KADAR?
2025 yılında geri dönüştürülmüş polyester üretimi yaklaşık 9,7 milyon tona ulaştı. Bir önceki yıl bu rakam yaklaşık 9,4 milyon tondu.
Buna rağmen geri dönüştürülmüş polyester, toplam polyester üretiminin yalnızca yaklaşık yüzde 12'sini oluşturuyor.
Dikkat çeken bir başka ayrıntı ise geri dönüştürülmüş polyesterin kaynağı. Son verilere göre geri dönüştürülmüş polyesterin yüzde 97'si plastik şişelerden elde ediliyor.
ESKİ KIYAFETLERİN YENİ KIYAFETE DÖNÜŞMESİ HÂLÂ SINIRLI
Tekstil sektöründe geri dönüşüm giderek daha fazla gündeme gelse de eski kıyafetlerin yeniden tekstil elyafına dönüştürülmesinin payı oldukça düşük.
Textile Exchange’e göre tekstilden tekstile geri dönüştürülmüş elyafların küresel üretimdeki oranı 2021’de yüzde 0,61 iken 2025'te ancak yüzde 0,76'ya yükseldi.
Bu nedenle “geri dönüştürülmüş polyester” etiketi, ürünün mutlaka eski kıyafetlerden üretildiği anlamına gelmiyor.
PAMUK MU POLYESTER Mİ DAHA İYİ?
Bu sorunun tek bir cevabı bulunmuyor. Kullanım alanına göre iki elyafın farklı özellikleri öne çıkıyor.
Pamuk doğal bir elyaf olması, yumuşaklığı ve nem emme özelliği nedeniyle özellikle günlük kıyafetlerde tercih ediliyor. Polyester ise dayanıklılığı, hızlı kuruması, kırışmaya karşı dirençli yapısı ve performans kıyafetlerinde kullanılabilmesiyle öne çıkıyor.
Bu nedenle bir ürünün yalnızca “pamuk” veya “polyester” olması, tek başına o ürünün kaliteli olduğu anlamına gelmiyor. Elyafın kalitesi, üretim yöntemi, kumaş yapısı, gramajı ve kullanım amacı da önem taşıyor.
SERTİFİKALI PAMUK ÜRETİMİ ARTIYOR
2025 yılında sürdürülebilirlik programları kapsamında sertifikalandırılmış pamuk üretimi de arttı.
Yaklaşık 9,4 milyon ton pamuk, sertifikalı programlar kapsamında üretildi. Bu miktar yeni üretilen toplam pamuğun yaklaşık yüzde 37'sine karşılık geldi. 2024 yılında oran yüzde 35 seviyesindeydi.
DÜNYADA EN ÇOK HANGİ KUMAŞ KULLANILIYOR?
Günlük dilde “en çok kullanılan kumaş” şeklinde sorulsa da yayımlanan küresel istatistikler bitmiş kumaştan çok elyaf üretimini ölçüyor.
Bu ölçüte göre cevap açık: Polyester dünyada en fazla üretilen tekstil elyafı.
2025 yılında 82,5 milyon ton polyester üretilirken pamuk üretimi 25,7 milyon ton oldu. Polyester yüzde 59 ile ilk sırada, pamuk ise yüzde 18 ile ikinci sırada yer aldı.
