NUN Eğitim ve Kültür Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Esra Albayrak, Özbekistan'ın Semerkant kentinde düzenlenen uluslararası zirvede yapay zekanın çocuklar üzerindeki etkilerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Dijital teknolojilerin çocukların gelişimi açısından yeni riskler oluşturduğunu belirten Albayrak, erken çocukluk eğitimine yatırım yapılmasının önemini vurguladı.
"Çocukların Refahına Yatırım Yapmak: Gelecek Nesillerin Sürdürülebilir ve Adil Kalkınmasına Giden Yol Dünya Zirvesi" kapsamında gerçekleştirilen "Çocuklara Büyük Ölçekte Yatırım" oturumunda konuşan Albayrak, çocukların yalnızca dijital tehditlerden korunmasının yeterli olmadığını, aynı zamanda sorgulama ve düşünme becerilerinin geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
YAPAY ZEKA ALGORİTMALARI SORGULANMALI
Konuşmasında yapay zeka teknolojilerinin çalışma biçimine değinen Esra Albayrak, algoritmaların hangi verilerle geliştirildiğinin ve kimin ihtiyaçlarına hizmet ettiğinin sorgulanması gerektiğini belirtti.
Albayrak, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Yapay zeka çağının apaçık sayılan kabullerini sorgulamak ve insanın en çok da lehine kararlar almak cesaretini göstermek zorundayız. Yapay zeka algoritmaları neyi başarıyor? Kimin diliyle, kimin verisiyle düşünüyor? Bunları sormak zorundayız."
Teknolojik gelişmeler karşısında hazır cevaplarla hareket edilmemesi gerektiğini söyleyen Albayrak, çocukların doğal merakının ve soru sorma becerisinin korunmasının önemine işaret etti.
ÇOCUKLARIN DİJİTAL ÇAĞDA DAYANIKLI YETİŞMESİ GEREKİYOR
Sosyal medya ve yapay zekanın çocukların yaşamında giderek daha fazla yer kapladığını belirten Albayrak, dijital platformların dikkat ve veri odaklı çalışma biçimlerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Sosyal medyanın çocukların gerçek ilişkilerini zayıflatabildiğini savunan Albayrak, yapay zeka teknolojileriyle birlikte çevrim içi güvenliğin yeniden ele alınması gerektiğini söyledi.
Albayrak, "Bu çağda çocuklarımızı korumak, onları her riskten uzak tutmak anlamına elbette gelmiyor ancak onları dayanıklı yetiştirmekle mümkün olabileceğine inanıyorum." dedi.
ERKEN ÇOCUKLUK EĞİTİMİNE YATIRIM VURGUSU
Çocukların değişen dünyaya uyum sağlayabilmesi için erken yaşlardan itibaren düşünme becerilerinin geliştirilmesi gerektiğini ifade eden Albayrak, sistematik düşünce eğitimini bu sürecin önemli unsurlarından biri olarak değerlendirdi.
Çocukların kavramlar arasında bağlantı kurmayı, karşılaştırma yapmayı, sınıflandırmayı ve düşüncelerini gerekçelendirmeyi öğrenmesi gerektiğini belirten Albayrak, doğru soru sorma becerisinin de eğitimde öncelikli olması gerektiğini söyledi.
Dört çocuk annesi, sosyal bilimci ve eğitimci kimliğiyle bu meseleye yaklaştığını ifade eden Albayrak, çocukların gelişiminin yalnızca akademik başarı üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini dile getirdi.
SEMERKANT'IN BİLİM MİRASINDAN ÖRNEK VERDİ
Esra Albayrak, konuşmasında Semerkant'ın bilim tarihindeki yerine de değindi. İstanbul'dan Hive, Buhara ve Semerkant'a uzanan tarihî ilim geleneğinin günümüz meseleleri etrafında yeniden canlandırılması gerektiğini belirtti.
Astronomi alanındaki çalışmalarıyla tanınan Ali Kuşçu'nun bilimsel kabulleri sorgulama yaklaşımından örnek veren Albayrak, aynı yöntemin sosyal bilimlerde ve çocuk politikalarında da benimsenmesi gerektiğini söyledi.
Çocuklarda görülen benzer davranışların farklı nedenlerden kaynaklanabileceğini ifade eden Albayrak, akran zorbalığı, kontrolsüz ekran kullanımı, ekonomik güçlükler ve şiddet gibi etkenlerin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini anlattı.
ÇOCUKLARIN GELİŞİMİNDE FITRAT VURGUSU
Çocukların gelişiminde doğuştan gelen özelliklerin de dikkate alınması gerektiğini belirten Albayrak, modern gelişim biliminin bebeklerin erken dönemde çeşitli algısal becerilere sahip olduğunu gösterdiğini söyledi.
Bu yaklaşımı düşünce geleneğindeki fıtrat kavramıyla ilişkilendiren Albayrak, çocukların bedensel, zihinsel, ruhsal ve ahlaki gelişimlerinin birlikte ele alınması gerektiğini ifade etti.
Çocukların aileleri ve toplumla kurdukları ilişkilerin iyi oluş hâlleri açısından önem taşıdığını vurguladı.
GAZZE, LÜBNAN VE MYANMAR'DAKİ ÇOCUKLARA DEĞİNDİ
Konuşmasının son bölümünde dünyanın farklı bölgelerinde zor koşullarda yaşayan çocuklara dikkat çeken Albayrak, Gazze, Lübnan ve Myanmar'daki çocukların karşı karşıya kaldığı sorunların da sorgulayıcı bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini belirtti.
Albayrak, "Bizden Ali Kuşçu'nun cesaretini bekliyor dünya çocukları." sözleriyle konuşmasını tamamladı.
ZİRVEYE ULUSLARARASI KATILIM SAĞLANDI
Semerkant'taki zirveye BM Genel Kurulu Başkanı Khalilur Rahman'ın yanı sıra farklı ülkelerden devlet temsilcileri ve lider eşleri katıldı.
BM Genel Sekreteri'nin Çocuklara Yönelik Şiddet Özel Temsilcisi Dr. Najat Maalla M'jid'in moderatörlüğündeki oturumda, çocukların refahı, erken çocukluk yatırımları ve sürdürülebilir kalkınma konuları ele alındı.
Oturumda Sri Lanka, Pakistan ve uluslararası kuruluşlardan temsilciler de değerlendirmelerde bulundu.
