Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın olası bir saldırı durumunda nasıl işleyeceğine ilişkin açıklamalarda bulundu. ABD merkezli Newsweek dergisinin sorularını yanıtlayan Erdoğan, desteğin saldırıya uğrayan ülkenin çağrısı ve ihtiyaçlarına göre şekilleneceğini söyledi.
Erdoğan, istihbarat, lojistik ve mühimmat desteğinin yanı sıra tehdidin boyutuna göre daha ileri askeri desteğin de gündeme gelebileceğini belirtirken, Yemen veya başka bir bölgede yaşanacak her gelişmenin otomatik olarak askeri müdahale anlamına gelmeyeceğini vurguladı.
MEKKE ANLAŞMASI'NDA KARŞILIK NASIL BELİRLENECEK?
Erdoğan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın üç ülkeden herhangi birine yönelik silahlı saldırının bütün taraflara yapılmış sayılması esasına dayandığını belirtti.
Ancak böyle bir durumda verilecek karşılığın tek tip olmayacağını ifade eden Erdoğan, saldırıya uğrayan ülkenin çağrısı ve ihtiyaçlarının belirleyici olacağını söyledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Burada verilecek karşılığın mahiyeti, saldırıya uğrayan ülkenin çağrısı ve ihtiyaçları temelinde belirlenebilir. Bu ihtiyaç istihbarat, lojistik veya mühimmat desteği olabilir, tehdidin boyutuna göre daha ileri askeri destek de gündeme gelebilir” dedi.
Erdoğan, atılacak adımların ilgili siyasi ve askeri mekanizmalar tarafından kararlaştırılacağını kaydetti.
YEMEN İÇİN OTOMATİK ASKERİ SENARYO YOK
Erdoğan'ın açıklamasında öne çıkan başlıklardan biri de anlaşmanın Yemen veya Irak gibi bölgelerde yaşanabilecek gelişmeler karşısında nasıl uygulanacağı oldu.
Her olayın doğrudan askeri müdahaleyle sonuçlanacağı yönünde bir değerlendirme yapılamayacağını belirten Erdoğan, şu ifadeleri kullandı:
“Dolayısıyla Irak'ta, Yemen'de veya başka bir yerde meydana gelebilecek her hadiseye bugünden otomatik bir askeri senaryo yazmak doğru olmaz.”
Bu açıklamayla Erdoğan, Mekke Anlaşması'nın taraflardan birine yönelik saldırıda ortak savunma ilkesini içerdiğini ancak verilecek desteğin niteliğinin olayın şartlarına göre belirleneceğini ifade etmiş oldu.
“HERHANGİ BİR ÜLKEYE KARŞI KURULMUŞ İTTİFAK DEĞİL”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, anlaşmanın İran, İsrail veya başka bir ülkeye karşı oluşturulmuş bir ittifak şeklinde değerlendirilmesine de karşı çıktı.
“Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı İran'a, İsrail'e veya herhangi bir üçüncü ülkeye karşı kurulmuş bir ittifak olarak değerlendirmek doğru olmaz” diyen Erdoğan, anlaşmanın ortak güvenlik ve caydırıcılık anlayışına dayandığını belirtti.
Erdoğan, anlaşmanın Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51'inci maddesinde yer alan meşru müdafaa hakkına dayandığını da söyledi.
MEKKE ANLAŞMASI İÇİN DİPLOMASİ TRAFİĞİ SÜRÜYOR
Erdoğan'ın açıklamaları, Mekke Ortak Savunma Anlaşması etrafındaki diplomasi trafiğinin hızlandığı bir dönemde geldi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, New York'ta Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan ve Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ile “Ortak Savunma için Mekke Anlaşması Dışişleri Bakanları Toplantısı” kapsamında bir araya geldi.
Toplantıda anlaşma çerçevesindeki işbirliğinin kurumsallaştırılması için yürütülen teknik müzakerelerin geldiği aşama değerlendirildi. Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesinin ilerleyen dönemde yapılması planlanan toplantısına ilişkin hazırlıklar da görüşüldü.
Erdoğan'ın son açıklaması ise anlaşmanın sahada nasıl uygulanabileceğine ilişkin çerçeveyi ortaya koydu: Taraflardan birine yönelik silahlı saldırı ortak güvenlik meselesi sayılacak ancak verilecek desteğin kapsamı, saldırıya uğrayan ülkenin talebi, ihtiyaçları ve tehdidin boyutuna göre belirlenecek.
