Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamında çalışan gençler, iş yerlerinde karşılaştıkları fiziksel şiddet, hakaret ve uzun çalışma saatlerini anlattı. İstanbul'daki sanayi sitesinde çalışan çırakların açıklamaları, mesleki eğitimde çocukların güvenliği ve iş yeri denetimlerinin yeterliliği konusunda soru işaretlerini artırdı.
Mesleki eğitim kapsamında sanayi sitelerinde çalışan çocukların yaşadığı sorunlar yeniden gündeme geldi. Tekirdağ'ın Çorlu ilçesi ve Niğde'de çırakların darbedilmesi, Aksaray'da ise bir çırağın ustası tarafından av tüfeğiyle vurulmasının ardından çalışma koşullarına ilişkin tartışmalar yoğunlaştı.
Evrensel'in İstanbul Ümraniye'deki Kadosan Oto Sanayi Sitesi'nde görüştüğü, aralarında MESEM öğrencilerinin de bulunduğu gençler, bazı iş yerlerinde şiddet ve hakaretin meslek öğrenme sürecinin bir parçası gibi görüldüğünü anlattı.
ÇIRAKLAR ŞİDDETİ ANLATTI
Sanayi sitesinde çalışan gençler, meslek öğrenirken ustaların fiziksel ve sözlü müdahaleleriyle karşılaştıklarını belirtti.
Görüşülen çıraklardan biri, iş yerlerinde karşılaşılan yaklaşımı şu sözlerle aktardı:
“Usta vuracak da bağıracak da. Dayak yemeden bu meslek öğrenilmez ama tabii insanın da bir noktada canına tak ediyor.”
Bir başka genç ise “Burada tokat yememiş çırak neredeyse yoktur” diyerek yaşananların yaygın olduğunu öne sürdü.
Gençler, fiziksel müdahalelerin yanı sıra küfür ve hakaretin de çalışma hayatında karşılaştıkları sorunlar arasında bulunduğunu ifade etti.
KÖTÜ MUAMELEDEN KAÇMAK HER ZAMAN KOLAY DEĞİL
Görüşülen gençlerin bir bölümü, erken yaşta gelir elde etmeyi ve meslek öğrenmeyi olumlu değerlendirirken bazı iş yerlerindeki kötü muameleye karşı seçeneklerinin sınırlı olduğunu anlattı.
Van'dan İstanbul'a gelen bir genç, küçük şehirlerde iş imkânlarının az olması nedeniyle çalışanların kötü koşullara katlanmak zorunda kalabildiğini belirtti.
Büyük sanayi sitelerinde ise farklı işletmelere geçişin daha kolay olduğu dile getirildi. Gençler, kötü muamelenin devam etmesi durumunda iş değiştirmeyi bir seçenek olarak gördüklerini söyledi.
Bazı ailelerin çocuklarını ustalara teslim ederken kullandığı “Eti senin, kemiği benim” anlayışı da gençlerin anlatımlarında yer aldı.
DENETİMLER ÇALIŞMA KOŞULLARINI DEĞİŞTİRİYOR MU?
Çırakların açıklamaları, MESEM kapsamında faaliyet gösteren iş yerlerindeki denetim uygulamalarını da gündeme taşıdı.
Bazı gençler, koordinatör öğretmenlerin iş yerlerini zaman zaman ziyaret ettiğini ancak sorun yaşadıklarında hangi yetkiliye başvuracaklarını bilmediklerini anlattı.
Günde ortalama 10-11 saat çalıştığını söyleyen bir genç ise ayda bir denetim yapıldığını, buna rağmen çalışma saatlerinin değişmediğini belirtti.
Ortaya konulan iddialar, mesleki eğitim alan çocukların çalışma koşullarının nasıl denetlendiği, şiddet şikâyetlerinin nasıl değerlendirildiği ve öğrencilerin karşılaştıkları sorunları hangi mekanizmalar üzerinden bildirebildiği sorularını gündeme getirdi.
