Mekanda Adalet Derneği’nin (MAD) yayımladığı “Enerji Yoksulluğu Görünümleri – Maltepe” araştırması, İstanbul’un sosyoekonomik açıdan farklılaşan ilçelerinden Maltepe’de hanelerin en az üçte birinin enerji yoksulluğu yaşadığını gözler önüne serdi.
Düşük gelirli mahallelerde bu oran yüzde 50’ye yaklaşıyor.
ENERJİ MALİYETLERİ VE KÖTÜ KONUTLAR YAŞAMI ZORLAŞTIRIYOR
Araştırmaya göre artan enerji fiyatları ve konutların düşük enerji performansı, birçok haneyi temel yaşam ihtiyaçlarını karşılayamaz duruma getiriyor.
MAD raporu, Türkiye’de enerji yoksulluğunu ilçe düzeyinde kapsamlı biçimde inceleyen ilk saha araştırması olma özelliğini taşıyor.
Raporda enerji yoksulluğunun sadece ekonomik değil, sağlıklı yaşam hakkını ihlal eden çok boyutlu bir sorun olduğu vurgulanıyor.
MALTEPE’DE HANELERİN YÜZDE 31,8’İ ENERJİ YOKSULU
Ocak–Mayıs 2025 döneminde yapılan saha çalışması, ilçedeki hanelerin:
-
%31,8’inin enerji yoksulluğu yaşadığını
-
Dört kişi ve üzeri hanelerde bu oranın %36,5’e çıktığını
gözler önüne seriyor.
Katılımcıların önemli bir kısmı için evi yeterince ısıtmak veya serinletmek “artık lüks” olarak görülüyor.
Hanelerin:
-
%38,8’i imkan olsa evini daha çok ısıtmak istiyor
-
Enerji yoksulu hanelerde bu oran %80’in üzerinde
-
%43,4’ü evini daha fazla serinletmek istiyor
Bu tablo, enerji yoksulluğunun iklim değişikliğiyle giderek derinleştiğini ortaya koyuyor.
KÖTÜ KONUT STOKU ENERJİ YOKSULLUĞUNU BÜYÜTÜYOR
Araştırma, enerji yoksulluğu ile konut kalitesi arasındaki bağa vurgu yapıyor:
-
Eski ve yalıtımsız binalarda enerji tüketimi çok daha yüksek
-
Hanelerin %16’sı yalıtım gerektiğini bildiğini ancak ekonomik nedenlerle yaptıramadığını söylüyor
-
Yeni binalarda enerji kaybı düşükken, eski konutlarda yaşayanlar hem daha çok tüketiyor hem de bunu karşılayamıyor
Kentsel dönüşümün yaşandığı mahallelerde düşük gelirli gruplar daha büyük kırılganlık yaşıyor.
ENERJİ FATURALARI HANELERİ ZORLUYOR
Araştırma, gelir gruplarına göre enerji giderlerindeki büyük farkı ortaya koyuyor.
Üst gelir grubunda:
-
Aylık ısınma gideri 3.745 TL
-
Elektrik gideri 1.208 TL
İken, alt ve orta gelir gruplarında ısınma masrafları 2.319–2.403 TL, elektrik giderleri 816–862 TL arasında oluyor.
Gelir düştükçe haneler ısınmayı ve serinlemeyi kısarak faturaları dengelemeye çalışıyor. Bu durum sağlık, eğitim ve psikososyal iyilik halini olumsuz yönde etkiliyor.
YENİLENEBİLİR ENERJİYE İLGİ VAR, ERİŞİM SINIRLI
Katılımcıların çoğu güneş enerjisi gibi yenilenebilir çözümlere ilgi duyuyor fakat:
-
Yüksek ilk yatırım maliyetleri
-
Teşviklerin yetersizliği
-
Kent içi uygulamalara dair bilinç eksikliği
nedeniyle dönüşüm sınırlı kalıyor.
“ENERJİ YOKSULLUĞU BİR İNSAN HAKKI SORUNUDUR”
MAD’dan Yağız Eren Abanus, enerji yoksulluğunun görünmeyen ancak derin bir yoksunluk türü olduğunu belirterek şunların altını çiziyor: “Enerji yoksulluğu sadece faturaların ödenememesi değil, sağlıklı bir yaşam hakkının sistematik olarak ihlal edilmesidir. Bu nedenle enerji yoksulluğu temel bir insan hakkı meselesi olarak görülmelidir.”
Abanus, çözüm için:
-
Yerel yönetimlerde enerji danışma merkezleri kurulmasını,
-
Mahalle ölçeğinde pilot enerji dönüşüm projeleri geliştirilmesini,
-
Kamusal serinleme ve ısınma alanlarının artırılmasını
öneriyor.
TÜRKİYE’DE DERİNLEŞEN BİR KENTSEL ADALET SORUNU
MAD raporu, enerji yoksulluğunun Türkiye’de giderek büyüyen bir kentsel adalet sorunu olduğuna işaret ediyor.
Artan enerji fiyatları, iklim değişikliği ve düşük performanslı konut stoğu, ısınma–serinleme gibi temel yaşam haklarını her geçen gün daha fazla kişi için erişilemez duruma getiriyor.
Uzmanlara göre, enerji yoksulluğunu azaltmaya yönelik ulusal ölçekte sosyal politikalar geliştirmek, hem ekonomik hem de iklim adaleti açısından artık kaçınılmaz.
Haber Merkezi
